II SA/Go 335/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2016 roku, którą to decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 poz. 23) i w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz, U. z 2010r. Nr 217, poz. .1427, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S.S. utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2015r., orzekającą o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ulicy [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia. W dniu 14 października 2015 r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek U.S. w sprawie wymeldowania S.S.. W uzasadnieniu wniosku podano, iż S.S. wyprowadził się z lokalu w dniu [...] września 2015 r. Do wniosku o wymeldowanie ww. dołączyła prawomocny wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny w przedmiocie rozwiązania związku małżeńskiego U.S. i S.S. przez rozwód z wyłącznej winy S.S.. W wyroku tym orzeczono nadto o eksmisji S.S. z lokalu mieszkalnego położonego w [...], ustalając jednocześnie, że nie przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenie S.S. o dobrowolnym opuszczeniu spornego lokalu. Pismem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent Miasta poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania S.S., jednocześnie zarządzając przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Przychylając się do wniosku U.S., Prezydent Miasta pismem z dnia [...] października 2015 r. wezwał w charakterze świadka M.S. (córkę skarżącego). W dniu [...] listopada 2015 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, na którą stawiła się U.S., S.S. oraz M.S.. U.S. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie wymeldowania byłego męża S.S.. Przesłuchana w charakterze świadka M.S. podała, iż S.S. nie mieszka w spornym lokalu od chwili pobytu w zakładzie karnym, tj. od lipca 2013 roku. Po opuszczeniu zakładu karnego nie zamieszkał w lokalu przy ul. [...]. Próbował wprawdzie wejść siłą do spornego lokalu mieszkalnego, ale U.S. mu nie pozwoliła. W dniu 12 listopada 2015 r. przyjęto oświadczenie od S.S. dotyczącego jego stanowiska w sprawie. Podał w nim, że faktycznie po opuszczeniu zakładu karnego próbował zamieszkać w spornym lokalu mieszkalnym, jednak była żona uniemożliwiła mu to. Ostatecznie zamieszkał w lokalu mieszkalnym należącym do jego ojca, zabierając swoje rzeczy, z tym że rzeczy zabrał w dniu [...] września 2015 roku, co potwierdził składając oświadczenie w formie pisemnej. Mając świadomość, że w wyroku rozwodowym orzeczono w stosunku do jego osoby eksmisję ze spornego lokalu mieszkania nie zamierza do niego wrócić. Nadto podniósł, że nie zostały zakończone sprawy związane z podziałem majątku wspólnego. Była żona nie zwróciła mu m.in. wszystkich rzeczy stanowiących jego własność. W oparciu o poczynione ustalenia Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., orzekł o wymeldowaniu S.S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. S.S. w ustawowo przewidzianym terminie wniósł odwołanie od powyższej decyzji za pośrednictwem Prezydenta Miasta, w którym wnosił o oddalenie wniosku o wymeldowanie w całości. Ponadto wskazał przedmioty, które winna zwrócić mu była żona U.S.. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 roku Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ przywołał art. 28 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym obywatel polski dokonuje zameldowania się na pobyt stały lub czasowy składając oświadczenie w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. W myśl art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Natomiast art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy określa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem, aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, osoba ta winna nie tylko fizycznie zamieszkiwać pod wskazanym adresem, ale także mieć wolę stałego w nim przebywania. W przypadku jednak, gdy w obrocie prawnym pozostaje wyrok eksmisyjny wydany wobec zainteresowanego nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego, wykonując prawomocne orzeczenie sądu. Takie rozumienie opuszczenia lokalu jest uzasadnione tym, że prawo nie może chronić tych przypadków, które byłyby z nim sprzeczne. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący dobrowolnie wykonał wyrok Sądu Okręgowego orzekający m. in. o jego eksmisji z lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego i nie ma prawnej możliwości powrotu do niego. Powyższy fakt potwierdził również S.S. w wyjaśnieniach złożonych w Urzędzie Miasta w dniu [...] listopada 2015 r. Podstawa usunięcia skarżącego z dotychczas zajmowanego lokalu wskazuje, że jest to sytuacja trwała i nieodwracalna, gdyż taki był cel postępowania zakończonego wyrokiem eksmisyjnym. Bez znaczenia przy tym jest, czy skarżący wykonał wyrok Sądu Okręgowego dobrowolnie, czy został wyeksmitowany przez komornika, skoro opróżnienie zajmowanego lokalu stanowiło wykonanie nałożonego na stronę wyrokiem sądu odpowiedniego obowiązku. Nie stanowią natomiast przedmiotu niniejszego postępowania sprawy związane z podziałem majątku wspólnego stron postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł S.S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, ze opuścił sporny lokal mieszkalny, ale nie zabrał z niego wszystkich swoich rzeczy. Został pozbawiony przez byłą żonę możliwości wejścia do lokalu mieszkalnego. Wyrok orzekający jego eksmisję jest w niniejszej sprawie bez znaczenia, skoro nie został wykonany przez uprawniony do tego organ. Nie jest prawdą, że nie ma zamiaru powrotu do spornego lokalu mieszkalnego, nie ma obecnie możliwości zamieszkania w innym miejscu z możliwością zameldowania się. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego, należy wskazać, że podstawą prawną tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 33 powołanej ustawy obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (ust. 1), a może to uczynić dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu (ust. 3). Natomiast zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przedmiotowa regulacja prawna stanowi rodzaj sankcji za brak realizacji obowiązku meldunkowego w zakresie wymeldowania. Obowiązek wymeldowania, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, wynika z mocy samego prawa i w razie zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, tj. w razie opuszczenia miejsca pobytu stałego albo w razie opuszczenia miejsca pobytu czasowego przed upływem zadeklarowanego okresu pobytu, rodzi powinność wymeldowania się w formie pisemnej (na formularzu lub w formie dokumentu elektronicznego). Skutkiem jego realizacji przez zobowiązaną osobę jest wymeldowanie w formie czynności materialno-technicznej przez organ gminy. Dopiero w sytuacji gdy obywatel, który opuści miejsce pobytu zaniecha - wbrew dyspozycji art. 33 ust. 1 powołanej ustawy - realizacji obowiązku wymeldowania - aktualizuje się powinność orzeczenia w tym zakresie w formie decyzyjnej przez uprawniony organ na podstawie art. 35 tej ustawy (K. Biernat, M. Dobek-Ra, P. Mierzejewski, D. Trzcińska Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, LEX 2013, komentarz do art. 31 i art. 35). Dodać należy, że z powołanego przepisu wynika, iż właściciel lokalu dla ochrony swoich prywatnych interesów może zarówno inicjować postępowanie w sprawie wymeldowania, jak też uczestniczyć w nim na prawach strony. Pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego przebywania (w lokalu) pod tym adresem, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, co podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że miejsce pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności przebywa, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Stan faktyczny w niniejszej sprawie, przyjęty za podstawę ustaleń rozstrzygających o istocie sprawy, jest w swej podstawowej dla rozstrzygnięcia części niewątpliwy. A mianowicie co do tego, że skarżący w lipcu 2013 roku przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności opuścił lokal mieszkalny położony w [...]. Po zakończeniu odbywania kary zamieszkał w innym miejscu (u swojego ojca). Za bezsporne należy również uznać, że po opuszczeniu zakładu karnego U.S. nie wpuściła skarżącego do lokalu mieszkalnego, wydając mu kilka tygodni później jego rzeczy. Tym samym nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, że skarżący w spornym lokalu faktycznie nie przebywa od ponad 2 lat i ten stan faktyczny ma charakter trwały. Kwestią sporną jest z kolei to, czy stwierdzony stan faktyczny jest związany z brakiem jego rzeczywistej woli powrotu do tego lokalu i jakie znaczenie ma uprzednie orzeczenie jego eksmisji z tego lokalu przez sąd bez prawa do lokalu socjalnego, w kontekście złożonego przez skarżącego oświadczenia, że posiada roszczenia w stosunku do byłej żony z tytułu podziału majątku wspólnego oraz nie posiada możliwości zamieszkania w innym miejscu z możliwością zameldowania się pod nowym adresem. Wobec tak skonstruowanego zarzutu należy podnieść, że rozstrzygnięcie na gruncie prawa cywilnego kwestii prawa do lokalu, spłat z tytułu podziału majątku wspólnego nie stanowi prejudykatu w postępowaniu meldunkowym, bowiem ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Ma zatem charakter wyłącznie porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu w danym miejscu (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 935/11, LEX nr 1135763). W konsekwencji zdaniem Sądu organy zasadnie przyjęły, że roszczenia skarżącego w stosunku do U.S. z tytułu podziału majątku wspólnego nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wymeldowania. Odmowa wymeldowania danej osoby spod wskazanego adresu w przypadku faktycznego i trwałego opuszczenia przez nią tego miejsca stanowiłoby utrzymanie fikcji, nie mającej odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Byłoby to w sprzeczności z istotą meldunku, z celem prowadzenia powyższej ewidencji ludności. Jak już wskazano do przyjęcia, że dana osoba przebywa pod wskazanym adresem, że dane miejsce jest miejscem jej stałego pobytu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, tj. faktyczne zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem i wola danej osoby przebywania pod tym adresem, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Skoro w niniejszej sprawie skarżący od ponad dwóch lat nie przebywa pod spornym adresem, nie została spełniona pierwsza z wymienionych przesłanek niezbędną do przyjęcia, że spełnia przesłanki z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy zawierającego legalną definicję stałego pobytu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto stanowisko, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma prawa przebywać w lokalu, w którym jest zameldowany. Podkreślić należy, że co do zasady opuszczenie lokalu powinno oznaczać, że działanie takie nastąpiło na skutek zachowania samego wymeldowanego i powinno nosić cechy dobrowolności. Nie jest to jednak regułą, bowiem należy dopuścić sytuacje, w których wymeldowaniu z pobytu stałego będzie podlegał nie tylko ten, kto opuści lokal nie chce ze swoim miejscem zameldowania wiązać swoich dalszych spraw życiowych, ale również ten, kto nie ma prawa przebywać w lokalu w którym był zameldowany. Wobec tego za równoważne przypadki dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania należy uznać wszystkie przypadki, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. W niniejszej sprawie należy uznać, co trafnie uczyniły organy, że opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca zamieszkania nastąpiło w związku z utratą prawa do przebywania w spornym lokalu, w następstwie orzeczenia jego eksmisji bez prawa do lokalu socjalnego. Nie jest istotne w takiej sytuacji, czy było to następstwem wykonania wyroku eksmisyjnego przez uprawniony organ, czy też skarżący sam swoim działaniem zastosował się do jego treści. Takie rozumienie opuszczenia lokalu stanowiące podstawę wymeldowania jest uzasadnione tym, że prawo nie może chroniąc tych przypadków, które byłyby z nim sprzeczne. Powyższe okoliczności uzasadniając przyjęcie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie jest usprawiedliwiona, co uzasadnia w oparciu o art. 151 p.p.s.a jej oddalenie w całości.