II SA/Go 353/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-06-28
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Aleksandra Wieczorek, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego z powodu konfliktu rodzinnego, przy jednoczesnym posiadaniu innego lokalu i zamiarze przeniesienia tam centrum życiowego, stanowi podstawę do wymeldowania?Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego z powodu konfliktu rodzinnego, jeśli jest dobrowolne i trwałe, a osoba przenosi tam centrum swoich interesów życiowych, stanowi podstawę do wymeldowania. Sam fakt istnienia konfliktu nie podważa dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, zwłaszcza gdy osoba nabyła inną nieruchomość przed faktycznym opuszczeniem dotychczasowego miejsca zamieszkania.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o wymeldowanie swojej rodziny z lokalu mieszkalnego, twierdząc, że wyprowadzili się oni na stałe. Strona przeciwna twierdziła, że opuścili lokal z powodu konfliktu rodzinnego i utrudniania im zamieszkiwania przez wnioskodawczynię, deklarując jednocześnie wolę powrotu. Organ I instancji odmówił wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu było spowodowane presją właścicielki. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu, uznając opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe. Sąd administracyjny oddalił skargę strony przeciwnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A.L., M.L. i K.L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2017 roku, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23, z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016r., poz. 722, z późn. zm., dalej zwanej ustawą), którą po rozpatrzeniu odwołania W.L. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2016r., znak: [...] orzekającej o odmowie wymeldowania A.L., M.L., K.L. i K.L. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...], uchylono zaskarżoną decyzję w całości i orzeczono o wymeldowaniu wyżej wymienionych z miejsca pobytu stałego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w parciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu 18 maja2016 roku W.L. złożyła wniosek o wymeldowanie małżonków A. i M.L. oraz ich synów K.L. i małoletniego K.L. z miejsca pobytu stałego. We wniosku podała, że ww. rodzina nie mieszka w spornym lokalu od co najmniej 6 miesięcy, a ich aktualnym miejscem zamieszkania jest nieruchomość znajdująca się w miejscowości [...]. Wskazała, że opuszczając sporny lokal zabrali wszystkie swoje rzeczy. Strona do wniosku dołączyła między innymi umowę darowizny zawartą w dniu [...] sierpnia 2015 r., zgodnie z którą stała się wyłączną właścicielką nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości [...].
Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji – Prezydent Miasta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania.
W dniu [...] lipca 2016 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, na którą stawiły się strony postępowania wraz z pełnomocnikami oraz wezwani świadkowie: M.L. i D.C.. Wnioskodawczyni W.L. (siostra M.L.) zeznała, iż strona przeciwna wyprowadziła się ze spornej nieruchomości w połowie stycznia 2016 r., zamieszkując w uprzednio zakupionym domu. Wskazała, że w sierpniu 2015r. stała się właścicielką nieruchomości, w związku z tym nałożyła na brata i jego rodzinę czynsz za korzystanie z lokalu. Jednakże nie dokonywali oni opłat, przez co wyznaczyła im termin opuszczenia lokalu. Nadto zeznała, że A. i M.L. od stycznia 2016r. przyjeżdżali do lokalu sporadycznie i przebywali w nim ok. godziny. Natomiast K.L. dopiero od około miesiąca nie mieszka w spornym lokalu. Strona poinformowała, iż odłączyła wodę, ponieważ do lokalu mieszkalnego, który był zajmowany przez stronę przeciwną nie ma dostępu i bała się o jego zalanie i nikt w nim nie mieszka.
A. i M. małżonkowie L. wyjaśnili, że wyprowadzili się częściowo ze spornej nieruchomości w dniu [...] stycznia 2016 r., ponieważ byli nękani przez W.L., jej partnera R.K. oraz rodziców M.L.. Strony wskazały, że W.L. odłączyła wodę dzień przed Wigilią. Wyjaśnili, iż rodzice M.L. darowali im pomieszczenie gospodarcze, które przekształcili z własnych środków finansowych na lokal mieszkalny. Spór o lokal rozpoczął się, kiedy W.L. stała się właścicielem całego budynku. Od tego czasu państwo A. i M.L. oraz ich synowie nie mogli normalnie korzystać z nieruchomości. A.L. wskazała, że syn – K.L. zamieszkuje w [...] cały czas. Oni natomiast starają się przyjeżdżać do lokalu przynajmniej raz na tydzień bądź na 2 tygodnie. Zdarzają się sytuacje, że tam nocują. Zadeklarowali chęć powrotu do lokalu.
Natomiast K.L. zeznał, że w spornym lokalu mieszkalnym ciągle mieszka. Znajdują się tam jego rzeczy, opłaca prąd i internet, a także posiada klucze do lokalu. Strona wskazała, iż nie przebywa w lokalu przez 2-3 dni w ciągu tygodnia ze względu na pracę. Czas wolny spędza u swojej dziewczyny, gdzie kąpie się i spożywa posiłki, ponieważ w spornym lokalu nie ma wody. Ponadto potwierdził, że rodzice przyjeżdżają do lokalu raz na jakiś czas.
Świadek M.L. potwierdziła fakt o istniejącym konflikcie w rodzinie, a w szczególności o utrudnionym dostępie do podwórka i braku swobodnego dostępu do lokalu. Wskazała, że A. i M. małżonkowie L. oraz ich synowie musieli korzystać z posesji sąsiada, aby wejść przez okno do domu. Świadek, aby odwiedzić ww. rodzinę również musiała korzystać z opisanego wyżej sposobu.
Natomiast świadek D.C. wskazał, że ze względu na znajdujące się drzewa i krzewy na spornej posesji ma ograniczoną widoczność, dlatego też trudno mu stwierdzić, czy państwo A. i M.L. oraz ich synowie nadal mieszkają na spornej nieruchomości. Świadek potwierdził istniejący konflikt pomiędzy stronami postępowania. Dodatkowo wskazał, iż wcześniej widywał K.L., ale teraz coraz rzadziej. Natomiast jego rodziców ostatni raz widział pod sklepem około dwa tygodnie temu.
W dniu [...] lipca 2016 r. pracownicy organu przeprowadzili oględziny lokalu w obecności stron postępowania oraz ich pełnomocników. Podczas wizyty lokalnej ustalono, iż nieruchomość przy ul. [...] składa się z dwóch lokali, do których są osobne wejścia. Oględzin dokonano w lokalu, który był pomieszczeniem gospodarczym, adoptowanym na lokal mieszkalny, w którym uprzednio zamieszkiwali A. i M.L. z dziećmi. Z protokołu wynika, że w jednym pokoju znajduje się stół, a reszta mebli została zabrana. W pokoju zajmowanym przez K.L. są m.in. meble, ubrania, kołdra, poduszka, pościel itp. rzeczy. W łazience były kosmetyki, szczoteczki do zębów i ręczniki. Kuchnia wyposażona w meble, artykuły kuchenne, sprzęt AGD, a w lodówce było jedzenie. Podczas oględzin pokazano ubrania należące do państwa A. i M.L. oraz ich synów, które znajdowały się w szafie w przedpokoju.
Pełnomocnik W.L. w dniu 2 sierpnia 2016 r. złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka: G.L. (matka W.L. i M.L.) oraz R.K.. Prezydent Miasta odstąpił od ww. wniosku powołując się na art. 78 k.p.a.
W oparciu o poczynione ustalenia Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o odmowie wymeldowania A. i M. małżonków L. oraz ich synów K.L. i K.L. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji po przestawieniu stanu faktycznego organ wskazał, że podstawą wymeldowania jest ustalenie czy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, przy czym przesłanka ta jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego ma charakter trwały jeżeli towarzyszy temu zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym miejscem pobytu i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Organ I instancji uznał, że A. i M.L. opuścili dotychczasowe miejsce pobytu, ale było to związane z konfliktem z aktualnym właścicielem nieruchomości. Deklarują oni wolę powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu, gdzie pozostawili część swoich rzeczy, systematycznie odwiedzają to miejsce. Powyższe zdaniem organu świadczy, iż opuścili oni z dziećmi lokal mieszkalny w którym byli zameldowani na pobyt stały z powodu presji wywieranej przez właścicielkę nieruchomości. Nowe miejsce pobytu traktują jako tymczasowe i deklarują wolę powrotu do spornego lokalu mieszkalnego. Przemawia za tym w ocenie organu między innymi bieżące regulowanie opłat za korzystanie z mediów, w tym energię elektryczną, wywóz śmieci, internet, telewizję cyfrową.
Wnioskodawczyni W.L. w ustawowo przewidzianym terminie wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny.
W toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia [...] września 2016 r. Wojewoda wezwał strony postępowania o udzielenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Z pisma złożonego przez A. i M.L. oraz K.L. z dnia [...] września 2016 r. wynika, że aktualnie mieszkają w zakupionej w sierpniu 2015r. nieruchomości położonej w miejscowości [...]. Podnieśli, że lokalu mieszkalnego położonego w [...] nie opuścili dobrowolnie. Małżonkowie L. dodatkowo oświadczyli, że mają zamiar złożyć wniosek o przywrócenie naruszanego posiadania. Nadto podkreślili, że K.L., zamieszkuje w spornym lokalu mieszkalnym, którego nigdy nie opuszczał.
W.L. nie udzieliła odpowiedzi na powyższe pismo.
W celu dalszego uzupełnienia materiału dowodowego Wojewoda zwrócił się do Policji z zapytaniem, czy od 2014 r. były podejmowane interwencje w spornym lokalu mieszkalnym. Z odpowiedzi z dnia [...] września 2016 r. wynika, iż w ww. okresie przeprowadzono 9 interwencji, które dotyczyły awantur domowych, gróźb karalnych, niszczenia mienia, uszkodzenia ciała oraz kradzieży z włamaniem. Zgłaszającymi byli W.L., M.L., K.L. i A.L..
W toku dalszych czynności wyjaśniających ustalono, że do dnia wydania decyzji przez organ II instancji nie toczyła się przed Sądem Rejonowym sprawa z powództwa A. i M.L. przeciwko W.L. o przywrócenie posiadania. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy poinformował, że sprawa z powództwa A.L. i M.L. przeciwko W.L. o zapłatę jest w toku.
W dniu 14 listopada 2016 r. do siedziby urzędu wpłynęła kopia pisma, z którego wynika, że G.L. (matka M. i W.L.) użyczyła M.L. część nieruchomości przy ul. [...].
W dniu [...] stycznia 2017 r. organ II instancji przesłuchał w charakterze świadków: G.L. i R.K., w związku z wnioskiem W.L.. Świadkowie zgodnie zeznali, że małżonkowie A. i M. oraz K.L. opuścili sporną nieruchomość na początku roku 2016 r. G.L. zeznała, że K.L. nie mieszka w lokalu, ale przychodzi do niego rzadko. Natomiast R.K. wskazał, że drugi syn państwa L. opuścił lokal ok. 2-3 miesiące później niż jego rodzice. Ponadto świadkowie zgodnie wskazali, że państwo A. i M.L. i ich synowie nie mieli utrudnionego dostępu do lokalu. G.L. zeznała również, że ww. rodzina nie podejmowała prób ponownego zamieszkania w spornym lokalu mieszkalnym po jego opuszczeniu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda powołując się art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekł o wymeldowaniu A. I M. małżonków L. oraz K.L. i K.L. z miejsca pobytu stałego.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski dokonuje zameldowania się na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. W myśl art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Natomiast art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy określa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem, aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, osoba ta winna nie tylko fizycznie zamieszkiwać pod wskazanym adresem, ale również mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli skoncentrowania w nim spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, itp. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ww. ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do wymeldowania A. i M.L. oraz ich synów K.L. i małoletniego K.L. Wojewoda doszedł do wniosku, że opuszczenie przez nich miejsca zameldowania na pobyt stały nosi cechy dobrowolności i trwałości w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Wojewoda wskazał, iż z akt sprawy wynika, że ww. osoby obecnie mieszkają w lokalu znajdującym się w miejscowości [...], a bezpośrednią przyczyną opuszczenia spornego lokalu przez nich były konflikty rodzinne. To jednak zdaniem organu odwoławczego nie wyklucza przyjęcia dobrowolności opuszczenia lokalu. Sam fakt istnienia konfliktu między osobą i uczestnikiem postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Według organu nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Organ uznał za istotne w sprawie, iż lokal znajdujący się w m. [...] został zakupiony przez małżonków L. w sierpniu 2015 r., w którym zamieszkali wraz z małoletnim synem w styczniu 2016 r. Natomiast K.L. dopiero w późniejszym czasie zaczął w nim realizować swoje podstawowe czynności życiowe. Wojewoda podał, iż państwo L. do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] przyjeżdżają sporadycznie i ich wizyty trwają krótko. Odnosząc się do faktu znajdujących się w lokalu położonym w [...] części ich rzeczy (m.in. meble, sprzęt AGD, ubrania), to zdaniem organu nie dowodzi to o stałym pobycie w lokalu, tym bardziej, że małżonkowie L., gdy przyjeżdżali w 2016 r. do spornego lokalu to wynosili stamtąd jakieś rzeczy. Takie zachowanie w ocenie organu odwoławczego świadczy o zamiarze przeniesienia swojego życia osobistego i majątkowego w inne miejsce.
Zdaniem Wojewody również fakt, iż do dnia wydania decyzji przez organ II instancji A. i M.L. nie złożyli do sądu powszechnego pozwu o przywrócenie utraconego posiadania mimo, że od dnia opuszczenia spornego lokalu minęło 13 miesięcy potwierdza ich wolę opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy.
W ocenie organu II instancji powyższe okoliczności potwierdzają istnienie po stronie skarżącej dobrowolności i trwałości opuszczenia spornego lokalu co uzasadniało podjęcie decyzji o ich wymeldowaniu.
Skargę na decyzję Wojewody w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego złożyli A. i M. małżonkowie L. oraz ich synowie K.L. i K.L.. W skardze podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego mającego wpływ na treść wydanej decyzji w ten sposób, że za prawdziwy został uznany fakt, iż skarżący dobrowolnie opuścili przedmiotową nieruchomość, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, albowiem A., M. i K.L. zostali zmuszeni do opuszczenia przedmiotowej nieruchomości poprzez działania W.L. uniemożliwiające skarżącym swobodne zamieszkiwanie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wnosiło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanego naruszenia oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń organu II instancji dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia spornego lokalu przez skarżących. Wojewoda wydając decyzję przyjął, iż skarżący opuścili dotychczasowe miejsce pobytu stałego dobrowolnie, które to założenie jest błędne. Wnioskodawczyni W.L. w znacznym stopniu utrudniała skarżącym zamieszkiwanie w spornym lokalu, a w szczególności A. i M.L.. Ponadto uniemożliwiła skarżącym korzystanie z głównego wejścia do nieruchomości w związku z czym zmuszeni byli wchodzić przez drzwi balkonowe. Skarżący podali, iż nie zabrali z nieruchomości wszystkich swoich rzeczy, a jedynie te, które są im niezbędne do normalnego funkcjonowania, co zostało wykazane poprzez oględziny przedmiotowej nieruchomości. Tako przejściowa nieobecność w spornym lokalu mieszkalnym trwająca nawet ponad 6 miesięcy zdaniem skarżących nie upoważniała organu do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowani opuścili je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy. W dalszej części uzasadnienia skargi podniesiono, że obecnie w nieruchomości w dalszym ciągu na stałe przebywa skarżący K.L.. Spędza on tam większość nocy i znajdują się tam wszystkie jego rzeczy, zmuszony jest jednak korzystać z tymczasowego miejsca pobytu M. i A.L. w celach związanych z dbaniem o higienę osobistą czy też zrobieniem prania.
W skardze podniesiono również, iż skarżący złożyli w sądzie powszechnym przeciwko W.L. pozew o ochronę nausznego posiadania, co jednoznacznie wskazuje na wolę skarżących powrotu do dotychczasowego miejsca stałego pobytu skarżących. W niniejszej sprawie roszczenie o przywrócenie utraconego posiadania nie wygasło, albowiem W.L. narusza posiadanie będące przedmiotem sprawy toczącej się przed sądem powszechnym, jest to działanie powtarzające się, należy je potraktować jako stan ciągły, a tym samym termin z art. 344 § 2 k.c. nie rozpoczął biec. Skarżący są gotowi w każdej chwili powrócić do przedmiotowej nieruchomości, jedyną przeszkodą jest utrudnione korzystanie z nieruchomości w postaci braku dostępu do wody oraz brak swobodnego dostępu do lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj., Dz. U. z 2014 r. poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Zgodnie z art. 35 ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być więc następstwem ustalenia przez orzekające organy nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również okoliczności, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania z art. 35 ustawy winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie wskazuje się, że "rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów". Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.
Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu zawiera zatem zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe. Zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego - jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu - winny być ustalone w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu np. wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por orzeczenia np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11; ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem faktycznego zamieszkania, a miejscem zameldowania.
Oceniając w tym kontekście zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy zgodzić się należało ze stanowiskiem organu II instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy opuszczenie przez skarżących miejsca dotychczasowego zamieszkania było dobrowolne i trwałe rozumieniu art. 35 ustawy. Fakt trwałego opuszczenia spornego lokalu mieszkalnego przez A. i M.L. wraz z K.L. wynika z ich zeznań, którzy oświadczyli, że nastąpiło to [...] stycznia 2016r. Powyższy fakt potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie: G.L. i R.K.. Z zeznań wyżej wymienionych świadków wynika, że sporny lokal mieszkalny opuścił również K.L., chociaż nastąpiło to kilka miesięcy później. Wynika to również z zeznań W.L.. Fakt, iż A. i M.L. oraz ich syn K.L. są widywani na spornej nieruchomości nie świadczy, że jej nie opuścili, zwłaszcza gdy ma się na uwadze, iż pozostawili na niej cześć rzeczy i je stopniowo zabierają. Świadek G.L. zeznała, że K.L. częściej przyjeżdża do spornego lokalu niż jego rodzice, ale jego pobyt ogranicza się do kilku, kilkunastu minut. Zasadnie organ ocenił zeznania tego świadka jako wiarygodne nie tylko z powodu pokrewieństwa, ale także z uwagi na fakt, że opiekuje się dzieckiem córki, a więc ma możliwość ciągłej obserwacji nieruchomości i dokonywania spostrzeżeń dotyczących, kto na niej przebywa, jak często i jak długo. Jednoznacznie świadek ten zeznał, że K.L. nie nocuje w spornym lokalu mieszkalnym, co byłoby jedną z oznak faktycznego trwałego zamieszkiwania w danym miejscu. Zdaniem Sądu organ odwoławczy poprzez uzupełnienie materiału dowodowego i prawidłową jego analizę wykazał również drugą przesłankę z art. 35 ustawy uzasadniającą podjęcie decyzji w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego tj. dobrowolne opuszczenie lokalu. O dobrowolnym opuszczeniu spornego lokalu mieszkalnego przez A. i M.L. i ich synów, mimo konfliktu z wnioskodawczynią, świadczy przede wszystkim nabycie przez nich innej nieruchomości jeszcze przed opuszczeniem spornego lokalu mieszkalnego. Nastąpiło to w sierpniu 2015 r., a więc 6 miesięcy przed faktycznym opuszczeniem nieruchomości położonej w [...]. Świadczy to, co zasadnie przyjął organ II instancji za okoliczność przemawiającą za dobrowolnością opuszczenia spornego lokalu, iż strona nosiła się z zamiarem jego opuszczenia już wcześniej i podejmowała konkretne czynności do tego zmierzające. Natomiast K.L. mieszka faktycznie u swojej dziewczyny. Do zmiany powyższej oceny nie może prowadzić wytoczenie przez skarżących powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Wniesienie tego pozwu po wydaniu decyzji przez organ II instancji, jednocześnie po upływie 14 miesięcy od faktycznego opuszczenia spornego lokalu zdaje się przemawiać przeciwko przyjęciu, iż było to wyłącznie następstwem zmuszenia do określonego zachowania przez wnioskodawczynię zwłaszcza przy uwzględnieniu nabycia innej nieruchomości. Wskazać należy, że przepis art. 344 § 1 k.c. przewiduje, że roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania zgłoszone na podstawie art. 344 § 1 k.c. wygasa po upływie roku od chwili naruszenia. Oczywiście właściwym do oceny powyższej okoliczności jest sąd powszechny.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organy administracji publicznej postępowanie administracyjne odpowiada zasadom określonym w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a dokonana ocena materiału dowodowego odpowiada zasadom określonym w art. 80 § 1 k.p.a. Skoro skarżący faktycznie opuścili sporny lokal mieszkalny i nosi to cechy trwałości i dobrowolności należy stwierdzić, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 35 ustawy uzasadniające podjęcie decyzji o ich wymeldowaniu. Instytucja meldunku ma na celu ewidencję faktycznego miejsca pobytu danej osoby, nie jest związana z ewentualnym tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, brak wymeldowania skarżących stanowiłby utrzymanie pewnej fikcji nie mającej odzwierciedlenia w stanie faktycznym.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło