II SA/Go 355/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Wójt Gminy odmówił B.B. przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych na dzieci: A.B., A.B. i L.B.. Decyzja wydana została na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 12a, art. 13, art. 14, art. 15, art. 19, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2006 r. nr 139 poz. 992), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (DZ.U. z 2012 r. Nr 161 poz. 959), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (DZ.U. z 2013 r. poz. 3) oraz art. 10 § 1 i art. 104 kpa. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 listopada 2013r. B.B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych na dzieci: A.B., A.B. i L.B.. Z przedstawionych dokumentów wynika, że dochód uzyskany przez B.B. w 2012 r., po odliczeniu podatku należnego oraz składek na ubezpieczenie społeczne, wyniósł 127. 000, 00 zł. Z informacji uzyskanych od strony wynika, że dochód wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego był dochodem osiągniętym ze sprzedaży nieruchomości. Natomiast, stosownie do przedłożonych zaświadczeń Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w 2012 r. A.B. osiągnął dochód, po odliczeniu podatku należnego oraz składek na ubezpieczenie społeczne, w wysokości 7. 056, 54 zł. Łączny dochód rodziny wnioskodawczyni wyniósł zatem w 2012 r. - 145. 116, 54 zł., co w przeliczeniu na członka rodziny (4) stanowi dochód w wysokości 3. 023, 26 zł. miesięcznie. Powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Wskazała, że w 2013 r. zakupiła dom do remontu. Zakupu tego dokonała w ciągu 5 lat od sprzedaży domu w budowie. Samotnie wychowuje troje dzieci. Rodzina utrzymuje się z renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego na syna A., który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że w rodzinie strony w 2012 r. uzyskane zostały dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych oraz niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, że dochód strony w 2012 r. wyniósł 127. 000, 00 zł. Podatek należny od w.w. kwoty wyniósł 0,00 zł, natomiast składki zdrowotne zostały opłacone przez budżet Państwa ze względu na to, że strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto zgodnie z oświadczeniem strony w 2012 r. strona osiągnęła dochód niepodlegający opodatkowaniu w łącznej wysokości 11.060,00 zł. z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nadto z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, że A.B. w roku podatkowym 2012 osiągnął dochód w wysokości 8.050,04 zł, co po odliczeniu należnego podatku, składki na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwotę 7,056,54 zł. Łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2012r. wyniósł zatem 145.116,54 zł. Rodzina skarżącej liczy cztery osoby, tym samym dochód na jednego członka rodziny wyniósł 3. 023, 26 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania świadczeń rodzinnych, stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy, wynosi – dla A. i L.B. – 539, 00 zł, natomiast dla A.B. – 623, 00 zł. Rodzina przekroczyła kryterium dochodowe warunkujące przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych. Organ zauważył, że warunkiem przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego jest przyznanie prawa do tego zasiłku. Dlatego konsekwencją odmowy przyznania zasiłku rodzinnego jest odmowa przyznania dodatków do zasiłku. Od powyższej decyzji B.B. wniosła skargę. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych, a to poprzez zaniechanie ustalenia czy uzyskanie dochodu ze sprzedaży nieruchomości spowodowało przyrost jej majątku; art. 138 pkt 1 kpa, art. 5 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2013 r. poz. 1456) – dalej zwana ustawą - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 5 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy w zakresie niezgodności tej regulacji z art. 2 i art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że kryterium dochodowe przewidziane w ustawie ma na celu zagwarantowanie pomocy państwa rodzinom, które nie uzyskują wystarczających dochodów do sfinansowania podstawowych potrzeb życiowych. Wskazując na treść przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skarżąca stwierdziła, że wobec zbycia przez nią nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie, uzyskała z tego tytułu dochód relewantny z punktu widzenia obowiązku podatkowego. Osoby, które sprzedadzą nieruchomość po tym okresie, dokonują czynności podatkowo neutralnej z punktu widzenia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, z uwagi na treść art. art. 5 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy – uzyskanie ewentualnego przysporzenia pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych. Skarżąca wskazała nadto na treść art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podnosząc, że również uzyskanie przychodu, o którym mowa w art. 30e w związku z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie musi rodzić po stronie podatnika obowiązku uiszczenia podatku, opodatkowaniu podlega tylko kwota niewydatkowana na cele związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. W przypadku przychodów ze sprzedaży nieruchomości wydatkowanie kwoty na cel ten sam jakiemu służyło wejście w posiadanie sprzedawanej nieruchomości, w części w jakiej przychód ze zbycia nieruchomości i wydatki na cele mieszkaniowe się równoważą, powoduje że sprzedaż nie stanowiła dla podatnika przysporzenia rozumianego jako przyrost aktywów netto. Przychód taki nie doprowadza bowiem do zwiększenia majątku sprzedawcy i tym samym pozyskania oszczędności – i co najważniejsze zważywszy na cel ustawy o świadczeniach rodzinnych – poprawie sytuacji materialnej osoby, która dokonała sprzedaży. Odwołanie się w kwestionowanych przepisach do dochodu określonego w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zdaniem skarżącej, nie znajduje uzasadnienia, jeżeli mamy na uwadze cele świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz zasiłków rodzinnych wyrażające się w dążeniu do wsparcia osób, obarczonych nadmiernymi kosztami utrzymania rodziny. Istota i funkcje zasiłków rodzinnych nie pokrywają się bowiem z istotą i funkcjami systemu opodatkowania podatkiem dochodowym. Prawo do wsparcia uzależnione jest bowiem wyłącznie od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny. Nadto przyjęta w kwestionowanych przepisach konstrukcja ustalania dochodu nie też charakteru proporcjonalnego. Skarżąca wskazała, że w jej przypadku nie można przyjąć, iż uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu oraz, że skutkiem jego uzyskała środki zapewniające utrzymanie. Przeciwnie – jej sytuacja materialna nie uległa poprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W myśl art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Nadto - w myśl ar. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 2 pkt 1 ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Z samej istoty dodatku do zasiłku rodzinnego wynika, że dodatek do zasiłku może zostać przyznany jedynie w sytuacji, gdy stronie przyznane zostanie prawo do zasiłku rodzinnego. Stanowi o tym art. 8 zd. pierwsze ustawy, zgodnie z którym do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539, 00 zł. Zgodnie z treścią ust. 2 art. 5 w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 632, 00 zł. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 a ustawy – dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odmowa przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014 wynikała z faktu przekroczenia przez rodzinę skarżącej, w roku poprzedzającym dany okres zasiłkowy - czyli w 2012r., kryterium dochodowego kwalifikującego do nabycia praw do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy). Wedle ustaleń organu przekroczenie kryterium dochodowego wynikało z faktu zbycia przez skarżącą nieruchomości – mieszkania za kwotę 127.000, 00 zł. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kserokopia aktu notarialnego sporządzonego [...] sierpnia 2013 r. (Repertorium A nr [...]) przed notariuszem P.W., przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, w której jako strona kupująca występuje B.B.. Z treści odwołania skarżącej wynika, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży mieszkania w 2012 r. przeznaczyła na zakup domu jednorodzinnego. Wobec powyższych, bezspornych okoliczności sprawy organ winien dokonać dogłębnej analizy przepisu art. 3 pkt 1 lit.a ustawy w związku z art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof). Stosownie do treści art. 30e ust. 1 updof od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Rozpatrując sprawę organ pominął treść art. 39e ust. 4 pkt 2, w którym to przepisie ustawodawca zawarł regulację, zgodnie z którą po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 updof wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e updof" należy odczytywać mając na uwadze treść całego przepisu art. 30e updof. Wynika z niego brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie. Okres ten w czasie wydania decyzji przez organy obu instancji jeszcze nie upłynął, natomiast w dniu [...] sierpnia 2013 r. skarżąca zawarła przedwstępną umowę zakupu domu mieszkalnego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że "dochód" o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, to przychód pomniejszony o "należny" podatek dochodowy. Powyższe prowadzi do wniosku, że w analizowanej sprawie organy niewłaściwie odczytały treść art. 3 pkt 1 lit.a ustawy i art. 30e updof. Spowodowało to niezasadne uznanie, że uzyskana przez skarżącą kwota w 2012 r. ze sprzedaży mieszkania powinna być wliczona do dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń rodzinnych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę, że regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych mają na celu ukierunkowanie pomocy publicznej organów samorządu terytorialnego na jak najlepszą realizację podstawowych funkcji rodziny: wychowania, nauki i kształcenia dzieci, opieki nad niepełnosprawnymi i niedołężnymi z powodu wieku członkami rodziny, w tym również w sytuacjach, gdy rodzina nie jest w stanie wypełnić samodzielnie swoich zadań. Źródła praw podmiotowych do świadczeń rodzinnych należy poszukiwać w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, natomiast rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Aspekt ten pozwala wyodrębnić ten rodzaj świadczeń na tle świadczeń z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego, w tym świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią odrębną wyspecjalizowaną część szeroko rozumianego systemu pomocy społecznej. Należy też zwrócić uwagę, że konstrukcja i założenia świadczeń rodzinnych nie odwołują się do zasady pomocniczości, ani też do aktywizowania beneficjentów w celu poprawy ich sytuacji życiowej. Są raczej typem trwałej pomocy udzielanej przez państwo ze względu na potrzeby ochrony rodziny, wielodzietności i niepełnosprawności. Powyższe uwagi mogą mieć znaczenie dla prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mających zastosowanie w badanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje obydwu instancji.