II SA/Go 366/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.C.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. nr [...]. W dniu 7 kwietnia 2016 r. M.C. – S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na A.S. i L.S.. Rozpoznając powyższy wniosek, Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, powołując się na art. 104, art. 107 § 1, § 3 k.p.a. oraz art. 1, art. 2, art. 4 ust. 2 i ust. 3, ar. 5, art. 7, art. 8, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13, art. 15, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 25, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016. 195 – określanej dalej jako u.p.p.w.d.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. 2016. 1518 –dalej jako r.s.t.p.) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2016. 1518 ze zm. – dalej jako u.ś.r. ) wydał decyzję z dnia [...] października 2016 r., nr [...] odmawiającą przyznania M.C.-S. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na A.S. i L.S.. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Organ wyjaśnił, że syn A.S. ur. [...].10.1996 r. ma skończone 20 lat i nie jest uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego, gdyż ww. świadczenie przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Organ I instancji wskazał, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. jest dochód rodziny za 2014 r. Natomiast na podstawie art 5 ust. 3 i ust. 4 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Dalej organ podał, że z dokumentacji zgromadzonej wynika, iż strona częściowo utraciła dochód za 2014 r. Potwierdzeniem tego faktu jest świadectwo pracy z dnia [...] sierpnia 2014 r. z firmy B Sp. z o.o. (zatrudnienie od dnia [...].05.2014 r. do dnia [...].08.2014 r.) wraz z PIT-11 za 2014 r. (dochód - 4.314,56 zł) oraz zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] września 2015 r. (zasiłek chorobowy pobierany od [...].01.2014 r. do [...].05.2014 r.). Ponadto strona uzyskała dochód w roku bazowym, podejmując zatrudnienie w firmie S Sp. z o.o. od [...].10.2014 r. (umowa o pracę na czas określony z dnia [...].10.2014 r. - zatrudnienie od dnia [...].10.2014 r. do dnia [...].08.2015 r., umowa o pracę na czas określony z dnia [...].07.2015 r. - zatrudnienie od dnia [...].09.2015 r. do dnia [...],08.2017 r.). Pierwsza wypłata wynagrodzenia nastąpiła [...].11.2014 r. Tym samym strona uzyskiwała dochód przez 2 miesiące. Organ I instancji powołując się na definicję dochodu (art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.) w zw. z art. 3 pkt 1a) u.ś.r. oraz definicję utraty dochodu (art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d.) i definicję uzyskania dochodu (art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d.) wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W świetle art. 18 ust. 5 i ust. 6 u.p.p.w.d. w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji wyliczył dochód rodziny w oparciu o wydruk danych o dochodach z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów oraz o informacje o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, pozyskanych z systemu ZUS, a także na podstawie przedłożonych przez stronę: PIT- 11 za 2014 r., świadectwa pracy, zaświadczeń i umów o pracę. W konsekwencji ustalił dochód rodziny w następujący sposób: [16.320,25 zł - dochód strony za 2014 r. (dane pozyskane z systemu Informatycznego Ministerstwa Finansów).w tym: 4.314,56 zł (dochód z firmy B sp. z o.o. ustalony na podstawie PIT- 11) + 4.240,73 zł (dochód z firmy S Sp. z o.o. ustalony na podstawie PIT-11) + 7.764,96 zł (świadczenie wypłacone przez ZUS/O ustalone na podstawie PIT-11)] + 9.200,00 zł (świadczenia z funduszu alimentacyjnego) = 25.520,25 zł - 12079,27 zł (dochód utracony - utrata zatrudnienia w firmie B sp. z o.o. oraz utrata zasiłku chorobowego) — 13.440,73 zł: tj. (9.200,00 zł /12 m- cy) = 766,67 zł + 1.641,10 zł [4.240,73 zł- dochód z firmy S Sp. z o.o. (dane z PIT-1l) pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie 611,91 zł (dane z PIT-11) oraz pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwicie 346,62 zł (informacja z systemu ZUS) = 3.282,20 zł/ 2 m-ce (ilość miesięcy, w których dochód został osiągnięty)] = 2.407,77 zł/ 3 osoby w rodzinie = 802,59 zł. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu I instancji zostało przekroczone kryterium dochodowe o 2,59 zł i w związku z tym należało odmówić stronie prawa do wnioskowanego świadczenia na L.S.. Organ I instancji wyjaśnił przy tym również, że przyjął wysokość składki zdrowotnej pozyskanej z systemu ZUS, gdyż dochód należy pomniejszyć o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% podstawy wymiaru (taką kwotę wykazuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych), natomiast w PIT-11 widnieje składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75% podstawy wymiaru (tylko taka kwota podlega odliczeniu od podatku). Od wyżej wymienionej decyzji w ustawowym terminie odwołała się M.C.-S. wskazując, że w dniu [...].10.2014 r. podjęła pracę w firmie S, która to firma ogłosiła w Powiatowym Urzędzie Pracy informację o masowych zwolnieniach pracowników z firmy. Strona wskazała, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego na osobie w rodzinie nie jest tak duża, gdyż wynosi 2,59 zł. Jej zdaniem powinno zostać przyznane świadczenie wychowawcze na córkę L.S.. W ocenie skarżącej kwota 500 zł miesięcznie znacznie by wspomogła jej budżet rodziny. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 pkt 16, 19 lit. c i f, 20 lit. c, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1 i 2 u.p.p.w.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] października 2016 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na te same przepisy prawa co organ I instancji podkreślając, że przepisy prawa ściśle określają sposób wyliczenia dochodu rodziny. Organ odwoławczy podał, również, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji został szczegółowo przedstawiony sposób wyliczenia dochodu rodziny przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. Wyliczenia te są jasne i klarowne i nie wymagają dodatkowych objaśnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.C.-S. wskazała, iż przekroczone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie o kwotę 2,59 zł jest nie wysokie, w związku z czym należy jej się wnioskowane świadczenie wychowawcze. Dodała również, że pracuje obecnie w firmie B, która zgłosiła w PUP masowe zwolnienia pracowników. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę L.S. wobec przekroczenia kryterium dochodowego. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016. 195, dalej jako u.p.p.w.d). Podkreślić należy, iż jak wskazuje na to sam tytuł ustawy oraz treść art. 4 ust. 1 celem tej regulacji prawnej jest udzielenie przez Państwo rodzicom (opiekunom) dzieci pomocy w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. dochodem w rozumieniu tej ustawy jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zatem regulacja ta odwołuje się do definicji ustawowej "dochodu", zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2016. 1518 ze zm. – dalej jako u.ś.r. ) Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz.U.2016.2032 ze zm.- dalej jako u.p.d.o.f.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychoduoraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast przez dochód członka rodziny, stosownie do art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d., rozumie się przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 -3. Pierwszy okres na który jest przyznawane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. - art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 u.p.p.w.d. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d. Jak wynika z powyższej regulacji dochodem w roku bazowym 2014 są wszelkie przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e u.p.d.o.f. pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W rozpoznawanej sprawie decydujące dla rozstrzygnięcia znaczenie miało czy wyliczony według przedstawionych wyżej zasad dochód rodziny skarżącej uprawniał do pobierania świadczenia wychowawczego, tj. czy nie zostało przekroczone dla tej rodziny kryterium dochodowe. W ocenie Sądu organy mimo bardzo obszernych uzasadnień decyzji przedstawiły sposób wyliczenia dochodów rodziny skarżącej w sposób bardzo skrótowy i trudny do weryfikacji. Jak wskazano wyżej przychody podlegające opodatkowaniu powinny być pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem z wyliczenia przedstawionego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wynika, by przy obliczeniu dochodu skarżącej z firmy S Sp. z o.o. od przychodu odjęto kwotę podatku dochodowego. Należy przy tym podkreślić, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać obliczeń dochodu, lecz jedynie kontroluje prawidłowość jego ustalenia. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, bowiem wyliczanie dochodu rodziny skarżącej za 2014r. nie zostało przedstawione w sposób nie budzący wątpliwości co do prawidłowości tego wyliczenia. Strona musi zaś mieć prawo, a zarazem możliwość kontroli przyjętych przez organ danych dotyczących uzyskiwanych dochodów. W tej sytuacji mając na uwadze podniesione wyżej uchybienia proceduralne, tj. naruszenie art. 11, 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał, iż decyzje organów zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, uwzględniając powyższe uwagi, dokona prawidłowego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w sposób zgodny z przytoczonymi wyżej przepisami i poddający się weryfikacji.