II SA/Go 389/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat.B oddala skargę. Starosta decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., odmówił K.-D.S. wydania krajowego prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 27 lutego 2017 r. K.-D.S. – obywatel niemiecki złożył wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kat. B. Organ mając na uwadze art. 4 pkt 2 u.k.p., zwrócił się do Federalnego Urzędu Transportu w Niemczech celem zbadania czy wnioskodawca nie posiada niemieckiego krajowego prawa jazdy. Pismem z dnia [...] maja 2017r. Federalny Urząd Transportu poinformował, iż wnioskodawca kilkakrotnie tracił prawo jazdy z uwagi na jazdę pod wpływem alkoholu i nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy, gdyż w dniu [...] listopada 2002 r. na okres 8 m-cy został on pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami z powodu prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu. Warunkiem odzyskania niemieckiego prawa jazdy jest przy tym pozytywny wynik badań lekarsko-psychologicznych przeprowadzonych w Niemczech, co warunkuje dopuszczenie wnioskodawcy do kierowania pojazdami mechanicznymi po drogach publicznych. Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą krajowe prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Wobec ustalenia negatywnej przesłanki wydania K.-D.S. polskiego krajowego prawa jazdy, tj. cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, Starosta odmówił wnioskodawcy wydania krajowego prawa jazdy kat. B. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K.-D.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.k.p., kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest uznawane za ważne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem – art. 4 ust. 3 u.k.p. Kolegium wyjaśniło, iż pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy uregulowane zostały w art. 11 ust. 1 u.k.p., zaś przesłanki negatywne jego wydania ujęte zostały w art. 12 ust. 1 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 2a i 2b u.k.p., w celu wydania prawa jazdy właściwy organ wydający prawo jazdy zwraca się do odpowiednich organów państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, o potwierdzenie, że osoba ubiegająca się o uprawnienie nie posiada prawa jazdy wydanego w jednym z tych państw ani nie rozpoczęła procedury wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedury wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy. Starosta wystosował w dniu 10 marca 2017 r. do Federalnego Urzędu Komunikacji za pośrednictwem Europejskiej Sieci Praw Jazdy, zapytanie o informacje dotyczące posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami przez K.-D.S.. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. niemiecki organ odpowiedział, że K.-D.S. nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy, bowiem zostało ono wstrzymane do dnia [...] listopada 2017 r. za "umyślny stan upojenia alkoholowego w ruchu drogowym", i że on może w Niemczech ponownie uzyskać prawo do kierowania pojazdami, gdy przedłoży pozytywną opinię medyczno-psychologiczną. Organ przekazał również znajdujące się w niemieckim rejestrze informacje o wcześniejszych wykroczeniach drogowych popełnionych przez wnioskodawcę (m.in. za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu), a także zwrócił uwagę, iż wniosek K.-D.S. może być związany z tzw. turystyką w zakresie uzyskania prawa jazdy z uwagi na chęć obejścia przepisów niemieckich. Kolegium wskazało, że wobec pozbawienia strony przez okres 12 miesięcy prawa jazdy, do dnia [...] listopada 2017 r., dopiero po upływie tego okresu istnieje możliwość odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Jednak by dokument został zwrócony strona musi przedłożyć pozytywne wyniki badań medyczno-psychologicznych. Do momentu przedstawienia orzeczeń, niemieckie prawo jazdy faktycznie pozostaje zatrzymane. Mając to na uwadze Kolegium uznało, iż organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o odmowie wydania prawa jazdy. Kolegium wyjaśniło, że art. 12 ust. 1 u.k.p. ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania bądź odmowy wydania prawa jazdy. Decyzja wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. ma charakter związany, co oznacza obligatoryjność jej wydania w każdym przypadku, kiedy tylko wnioskodawca spełnia chociaż jedną ze wskazanych przesłanek. W świetle dokonanych ustaleń uznać należało, że strona spełnia warunek wskazany w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., stąd zaskarżona decyzja Starosty jest prawidłowa i nie doszło przy jej wydaniu do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył K.-D.S. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., przez niemające podstaw faktycznych i błędne, w zakresie oceny materialno-prawnej uznanie przez SKO, że ubiegając się o wydanie polskiego prawa jazdy strona skarżąca posiadając na terenie Niemiec uprawnienia do kierowanie pojazdami mechanicznymi wypełnia tym samym negatywną przesłankę określoną w cyt. przepisie, gdy tymczasem z dokumentów załączonych do akt postępowania administracyjnego wprost wynika, że skarżący nie posiada na terenie Niemiec ważnego prawa jazdy, a ponowne uzyskanie przez niego (na terenie Niemiec) uprawnień do kierowania pojazdami może mieć miejsce po wykonaniu i przedłożeniu badań lekarsko-psychologicznych, co tym samym nie sprzeciwia się możliwości ubiegania się o wydanie polskiego prawa jazdy po spełnieniu wymogów określonych w art. 11 u.k.p. Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Starosty do wydania niezwłocznie decyzji uwzględniającej w całości wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kat. B, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi K.-D.S. wskazał, iż z treści przedstawionej informacji organu niemieckiego nie wynika by wobec skarżącego obowiązywał nadal zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, względnie uprawnienia do prowadzenia przez skarżącego pojazdów zostały stronie cofnięte, a wprost przeciwnie wykazane zostało, że orzeczony przez właściwy organ niemiecki ostatni zakaz prowadzenia pojazdów już upłynął i w chwili obecnej strona ma możliwość uzyskania na terenie Niemiec uprawnienia do kierowania pojazdami po spełnieniu na terenie Niemiec wskazanego w informacji wymogu. To od woli strony zależy, czy w okresie ujętym w odrębnych przepisach niemieckich (10 względnie 15 lat) przystąpi ona do wymaganej prawem niemieckim czynności w celu uzyskania ponownie uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, czy też w tym okresie z tego prawa zrezygnuje tracąc tym samym możliwość ich uzyskania, co z kolei spowoduje, iż na terenie Niemiec osoba taka będzie musiała od początku przejść drogę do uzyskania prawa jazdy (tak, jakby starała się o nie po raz pierwszy). W ocenie skarżącego w sytuacji faktycznej niniejszej sprawy brak jest przesłanek negatywnych do wydania w Polsce cudzoziemcowi polskiego prawa jazdy, albowiem nie posiada on uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w Niemczech, jak również dokumentu (prawa jazdy) potwierdzającego posiadanie takich uprawnień, a także obecnie nie znajduje się w okresie zatrzymania prawa jazdy, cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a także nie obowiązuje wobec niego jakikolwiek zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2017. 2188 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2017. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty w sprawie odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B. Zasady wydawania w prawa jazdy regulują przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2017.978 j.t.), a podstawę odmowy wydania prawa jazdy w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, zgodnie z którym, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia co do wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę wydania skarżącemu polskiego prawo jazdy znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z pisma Federalnego Urzędu Ruchu Drogowego i załączników do tego pisma wynika, że skarżący nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy na mocy kolejnych orzeczeń sądowych, w których orzekano wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z powodu prowadzenia pojazdu w ruchu drogowym w stanie nietrzeźwości. Skarżący może ponownie uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami jeżeli przedłoży pozytywną opinię medyczno-psychologiczną. Jak wynika z załączników do pisma zatarcie poszczególnych kar nastąpi odpowiednio 21 stycznia 2018 r., 7 listopada 2021 r., 14 kwietnia 2031 i 10 listopada 2031 r. Powyższe informacje wskazują, że skarżący uzyskał prawo jazdy w Niemczech ale jego uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte i mogą być przywrócone dopiero po uprzednim przedłożeniu stosownej opinii lekarsko-psychologicznej. Oznacza to, że wystąpiła sytuacja opisana w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy, tj. skarżący uzyskał za granicą prawo jazdy ale jego uprawnienie do kierowania pojazdami zostało okresowo cofnięte i to do czasu przedstawienia opinii lekarsko-psychologicznej. Jak wynika z treści skargi, skarżący błędnie utożsamia okres cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z orzeczonym przez Sąd okresem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Tymczasem po upływie tego okresu, w którym skarżący w ogóle nie mógł odzyskać uprawnień do kierowania pojazdami, nadal z mocy obowiązujących przepisów niemieckich trwa okres cofnięcia tych uprawnień, które skarżący może odzyskać tylko po spełnieniu warunku w postaci przedłożenia pozytywnej opinii lekarsko-psychologicznej. Dopiero po ostatnim z wskazanych wyżej okresów tj. po 10 listopada 2031 r. skarżący będzie mógł ubiegać się o nowe niemieckie prawo jazdy bez przedstawiania takiej opinii. Wobec powyższego w świetle prawidłowo ustalonych w oparciu o dokument urzędowy – pismo Federalnego Urzędu Ruchu Drogowego okoliczności faktycznych istniała, w ocenie Sądu, prawna podstawa do wydania decyzji odmawiającej skarżącemu wydania polskiego prawa jazdy, którą stanowił art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Należy przy tym zauważyć, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 stanowi odzwierciedlenie regulacji zawartych art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L.2006.403.18) zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione. Celem tych przepisów jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i nie dopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Skoro zatem aby ubiegać się o ponowne wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech skarżący musiałby spełnić dodatkowy warunek, a mianowicie przedstawić pozytywną opinię lekarsko-psychologiczną potwierdzającą jego zdolność do uczestnictwa w ruchu drogowym, to oczywistym jest, że wydanie mu polskiego prawa jazdy bez spełnienia tego warunku prowadziłoby do obejście prawa niemieckiego. Właśnie wyeliminowaniu możliwości takiego obejścia prawa państw członkowskich służy powołany wyżej przepis dyrektywy 2006/126 i stanowiący jego odpowiednik art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Niezasadne jest powoływanie się przez pełnomocnika strony na naruszenie zasad swobody przemieszczania się i osiedlania osób zamieszkałych na terytorium UE. Wskazane przepisy i system, koordynacji dotyczące takich jak rozpatrywany przypadków nie wprowadzają bowiem ograniczeń tej zasady tylko zawierają rozwiązania chroniące bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a więc w szczególności życie i zdrowie ludzkie przed osobami, które naruszają regulacje krajowe chroniące najistotniejsze dobra i wartości. Mając na względzie jednolitą i skuteczna ochronę tych wartości na terenie całej Unii rozwiązania koordynujące należy uznać za w pełni uzasadnione. Zauważyć też należy, że z zasad, na które powołuje się strona skarżąca nie da się wyprowadzić wniosku, że prawa, które przysługują stronie w innym kraju członkowskim muszą być szersze niż prawa przysługujące jej w dotychczasowym miejscu zamieszkania. Przyjęcie stanowiska strony prowadziłoby do nadużycia tych zasad, godząc w inne, co najmniej równe im zasady i wartości, a zatem legalizacji bardzo niebezpiecznego zjawiska określanego mianem "turystyki w zakresie praw jady", które sprowadza się do wykorzystywania różnić w prawie wewnętrznym państw członkowskich do obchodzenia sankcji i rygorów, które wynikały z naruszenia podstawowych zasad porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym na terenie Niemiec. Tego typu naruszenia i okoliczności popełnienia czynów karalnych niosą za sobą takie same zagrożenia i konsekwencje, niezależnie od tego na jakim terytorium zostały popełnione i jakie konkretnie sankcje za nie wymierzono, co powoduje, że również organy polskie muszą je brać pod uwagę. Podkreślić należy, że gwarancje wynikające z prawa unijnego, na które powołuje się strona znajdują zastosowanie w innej sytuacjach mianowicie, gdy państwo członkowskie bezterminowo odmawiać uznania ważności prawa jazdy osoby, której na terytorium tego państwa cofnięto lub unieważniono prawo jazdy, wydanego ewentualnie w innym państwie członkowskim w późniejszym czasie, to jest po upływie okresu obowiązywania takiego zakazu (por. wyrok TSUE: z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑476/01 Kapper, Rec. s. I‑5205, pkt 76; oraz w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 63; a także w sprawie Schwarz, pkt 85; postanowienie z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie C‑227/05 Halbritter, pkt 28). Podobnie, powołanym przez stronę wyroku TSUE z 26 kwietnia 2012 r. w sprawę C-419/10 Trybunał uznał, że art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126/WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie odmowie uznania przez państwo członkowskie – poza okresem obowiązywania zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy orzeczonego wobec posiadacza prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim i w sytuacji gdy spełniony jest warunek zwykłego miejsca zamieszkania zainteresowanego na terytorium drugiego z tych państw członkowskich – ważności wspomnianego prawa jazdy, jeżeli jego posiadaczowi cofnięto poprzednie prawo jazdy na terytorium pierwszego z tych państw członkowskich. Porównując przesłanki prawne odmowy i stan faktyczny sprawy z motywami i stanami faktycznymi powołanych orzeczeń widoczne jest, że są one różne, a zarzucane naruszenia w sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w wyroku z 1 marca 2012 r. w sprawie C-467/10 Baris Akyüz, przepisy art. 1 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG w związku z art. 2 ust. 1 oraz z art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE w sprawie praw jazdy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom przyjmującego państwa członkowskiego, które pozwalają, aby odmówiło ono uznania na swoim terytorium prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim, jeżeli wobec posiadacza owego prawa jazdy przyjmujące państwo członkowskie nie zastosowało żadnego środka w rozumieniu rzeczonych art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439 lub art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, lecz w tym ostatnim państwie odmówiono mu wydania pierwszego prawa jazdy na tej podstawie, że zgodnie z przepisami wskazanego państwa nie spełniał on fizycznych i psychologicznych wymogów bezpiecznego prowadzenia pojazdu silnikowego. W niniejszej sprawie właściwy według prawa niemieckiego organ zastosował środki przewidziane art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 wobec czego odmowa wydania dokumentu również przez organ krajowy (polski) była uzasadniona. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia prawa materialnego art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, ani też prawa procesowego, a tym bardziej zasad i gwarancji wynikających z prawa traktatowego oraz prawa wtórnego i w związku z tym oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- # 2