II SA/Go 395/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia: pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 395/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę S.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Zarządzeniem z dnia 7 października 2016 r. S.J. został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek. Skarżący w dniu 8 grudnia 2016 r. złożył niepodpisany formularz PPF w zakresie ustanowienia radcy prawnego. S.J. podał, że nie posiada środków oraz wskazał na konieczność sporządzenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 257 p.p.s.a.). Jednocześnie na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. wezwano S.J. do uzupełnienia, w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, b) przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby bezrobotnej, c) przedłożenie dokumentu potwierdzającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego i wysokość jego zadłużenia, d) przedłożenie dokumentu potwierdzającego obowiązek alimentacyjny (jego wysokość) oraz fakt uiszczania alimentów (przelew bankowy, przekaz pocztowy, pokwitowanie osoby uprawnionej do odbioru dokumentów). Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została przesłana na adres wskazany przez skarżącego w skardze i po dwukrotnym awizowaniu wróciła do Sądu jako niepodjęta w terminie. Na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. przedmiotową przesyłkę Sąd uznał za skutecznie doręczoną w dniu 9 stycznia 2017 r. (k. 202 akt sądowych). Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r. wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania, z uwagi na nie uzupełnienie w zakreślonym terminie jego braków. Od powyższego zarządzenia S.J. złożył w ustawowym terminie sprzeciw, domagając się uchylenia orzeczenia i przyznania prawa pomocy, rozszerzając przy tym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pisma skarżący lakonicznie stwierdził, iż jego sytuacja jednoznacznie wskazuje na brak możliwości uiszczenia wpisu, co powinno skutkować zwolnieniem go od kosztów. Do sprzeciwu skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1 wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jednakże do rozpoznania przedmiotowej sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zastosowanie znajduje treść art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którą w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie przeciwko, któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zmiana w brzmieniu przepisu art. 260 p.p.s.a. wprowadzona została przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658, dalej jako ustawa zmieniająca), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nie ma zastosowania. Mając na uwadze, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z dniem złożenia skargi tzn. 25 maja 2015 r., Sąd uznał, iż na skutek złożonego w sprawie sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego zastosowanie będzie miał art. 260 p.p.s.a w brzmieniu przed zmianą. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego zarządzenia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Przy czym dodać należy, iż Sąd uznał treść sprzeciwu skarżącego za rozszerzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy również o zwolnienie z kosztów sądowych. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało pozostawić bez rozpoznania. Stosownie do treści art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W konsekwencji w przypadku wniosku, który zawiera braki formalne, Sąd działając na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez jego złożenie na urzędowym formularzu lub do usunięcia innych braków formalnych wyznaczając termin do uzupełnienia wniosku (7 dni) oraz określając rygor nieusunięcia braków formalnych wniosku w terminie (pozostawienia wniosku bez rozpoznania). Jak wynika z akt sprawy, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego podpisanie, pouczając go o skutkach niedokonania tej czynności. Sąd wezwał również stronę do przedłożenia stosownych dokumentów obrazujących jego sytuacją majątkową. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania, pomimo dwukrotnego awizowania (w dniu 23 grudnia 2016 r. i w dniu 2 stycznia 2017 r.) nie została przez wnioskującego odebrana i dlatego została zwrócona do Sądu. Art. 73 p.p.s.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Przewidziana w art. 73 p.p.s.a. instytucja doręczenia zastępczego pisma rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex). Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącym z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma przez stronę. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie właściwe pisma adresatowi (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo CH.Beck, Warszawa 2011 r., str. 384 – 385). Wskazać należy, iż obalenie domniemania doręczenia jest możliwe, jednak nie jest do niego wystarczające samo twierdzenie strony, że awizo nie zostało jej doręczone. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11, Lex nr 992561). Sąd zatem uznał, że przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, została skutecznie doręczona wnioskującemu w dniu 9 stycznia 2017 r. (k. 202 akt sądowych), a tym samym termin do wykonania wezwania Sądu upłynął wnioskującemu z dniem 16 stycznia 2017 r. (dzień roboczy – poniedziałek). Pomimo prawidłowego wezwania skarżący nie usunął braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, co obliguje Sąd do pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 257 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.