II SA/Go 403/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009r., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując się na przepis art. 7 pkt 1, pkt 5-6 i pkt 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa o ps) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej jako Kpa ), po rozpatrzeniu wniosku W.P. z dnia [...] lutego 2009r., biorąc pod uwagę ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2009r., odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat energetycznych oraz na zakup leków i środków czystości. Kierownik Ośrodka ustalił, że W.P. jest osobą samotnie gospodarującą, której miesięczny dochód wynosi 444 zł. i obejmuje, wypłacany przez Ośrodek, zasiłek stały. Ustalono także, iż wnioskodawca wynajął swoje mieszkanie na półpiętrze domku jednorodzinnego za 100 zł miesięcznie, jednakże – zgodnie z jego oświadczeniem - lokator wynajmujący mieszkanie zapłacił za wynajem ostatnio w listopadzie 2008r. W ocenie organu podana przez W.P. kwota za wynajem w porównaniu z cenami rynkowi jest stanowczo za niska. Ponadto w uzasadnieniu decyzji Kierownik Ośrodka wskazał, że na posesji W.P. stoją 2 bilbordy, za które - według jego oświadczenia - otrzymuje 100 zł miesięcznie za 1 bilbord, płatne raz w roku. Organ I instancji podniósł, iż pomimo wielokrotnych próśb, wnioskodawca nie przedstawił pracownikowi socjalnemu żadnych umów dotyczących tychże bilbordów. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał dalej, że pracownik socjalny skontaktował się z lekarzem rodzinnym wnioskodawcy i ustalił, że W.P. nie leczy się systematycznie, a jego ostatnia wizyta u lekarza miała miejsce w grudniu 2008r. W jej trakcie W.P. otrzymał darmowe leki. Do dnia wydania decyzji wnioskodawca nie wykazał, że posiada recepty na wykupienie leków, wobec czego organ I instancji uznał, że pomoc na ten cel jest nieuzasadniona. Organ zaznaczył także, iż dnia [...] marca 2009r. ustalono, że wnioskodawca uregulował zaległości energetyczne na kwotę 399,33 zł oraz zaległości za gaz w kwocie 200 zł. Zdaniem Kierownika Ośrodka, przedmiotowe wpłaty wskazują na posiadanie przez W.P. nieudokumentowanych dochodów. Organ przypomniał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto powołał się na art. 3 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym rolą pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Kierownik Ośrodka stwierdził, że W.P. nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej i wskazał, że "wobec powyższego z powodu występujących dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a niemożliwością ustalenia właściwych dochodów" odmawia się przyznania wnioskowanej pomocy. Pismem z dnia [...] marca 2009r. W.P. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji, w którym powoływał się na swą trudną sytuację życiową. Wyjaśniał, iż jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu po śmierci rodziców, którzy go wspierali. Obecnie zamieszkuje wraz z 46-letnim bratem, nie poddającym się leczeniu odwykowemu nałogowym alkoholikiem bez własnych dochodów, który korzysta z wody elektryczności, gazu i innych mediów nie ponosząc żadnych wydatków z tym związanych i kradnie mu żywność. Podnosił, iż jego starania o skierowanie brata na przymusowe leczenie odwykowe są jak dotychczas bezskuteczne. Wywodził, iż kilkakrotnie zwracał do organu pomocy społecznej o udzielenie mu wsparcia na doraźne cele jak zakup odzieży i obuwia zimowego, środków czystości czy leków, zawsze spotykając się z odmową. Wyjaśnił też, iż po otrzymaniu w miesiącu grudniu 2008r. darmowych leków do lekarza już nie zgłaszał się ze względu na fakt, że i tak nie miałby środków na zakup przepisanych lekarstw. Wskazał też, iż środki na opłacenie rachunków za prąd i gaz pożyczył od teścia siostry. Odnosząc się do dochodu uzyskiwanego z tytułu usytuowanych na jego posesji bilbordów poinformował, iż otrzymany w sierpniu 2008r. dochód przekazał rodzinie na sfinansowanie nagrobka dla rodziców. W.P. w odwołaniu podtrzymał złożone w postępowaniu oświadczenie dotyczące ustalonej z najemcą ceny wynajmu mieszkania, wyjaśniając dodatkowo, że chodzi, wynajem 1 pokoju bez wygód przy czym wobec utraty zatrudnienia przez najemcę liczy, że wyrównanie zaległości otrzyma po ponownym podjęciu przez niego pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r., – działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 11 ust. 1 i ust. 2, art. 12, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ps , a także art. 138 § 1 pkt 1 Kpa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia i wywody organu I instancji. Kolegium powołując się na dyspozycję art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ps wskazało, iż zasiłek celowy jest formą pomocy zmierzającą do zaspokojenia jedynie niezbędnych potrzeb osoby zainteresowanej i może być przyznany w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym organ II instancji zaznaczył, iż samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Decyzja w przedmiocie zasiłku celowego jest bowiem wydawana w ramach uznania administracyjnego, obejmującego ocenę braku lub istnienia warunków uzasadniających przyznanie pomocy oraz jej wysokość. Organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie sytuacji majątkowej strony. Wskazał, iż sam wnioskodawca przyznał, iż otrzymuje pieniądze za bilbordy, które przeznaczył na nagrobek dla rodziców. Zwrócił też uwagę, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie osoby wynajmującej mieszkanie od strony, z którego wynika, że dokonuje ona opłat tytułem najmu w wysokości 100 zł miesięcznie i opłat za energię elektryczną. Wskazał na brak udokumentowania konieczności wykupienia leków ze względu na nieprzedstawienie recept oraz na uregulowanie zaległości wobec dostawców energii i gazu. Podzielając stanowisko Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Kolegium stwierdziło, że W.P. "nie współpracuje z organem I instancji, nie wykazując wszystkich dochodów, co oznaczać może (...) iż istnieje dysproporcja pomiędzy dochodami udokumentowanymi a rzeczywistymi". Pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. W.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na wyżej wskazaną decyzję Kolegium. Skarżący podniósł, że organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu sprawy oraz nie uwzględniły złożonych przez niego oświadczeń. Wskazywał, iż nie posiada żądanej przez organy umowy na dzierżawę bilbordów, gdyż umowę tę zawarł nieżyjący już ojciec skarżącego, a po jego śmierci jej nie odnaleziono. Ponadto podnosił, że jest jednym z czworga spadkobierców po rodzicach, tak więc zysk uzyskiwany z bilbordów, jak i z wynajmu mieszkania przysługuje mu jedynie w ¼ części. W ocenie skarżącego twierdzenia organów dotyczące domniemanych, nieujawnionych dochodów są nieprawidłowe i wskazują na niewystarczająco wnikliwe przeprowadzenie przez organy postępowania. Odnosząc się do kwestii zakupu lekarstw skarżący wyjaśnił, iż nie zgłaszał się do lekarza po recepty, gdyż nie miał perspektywy wykupu leków ze względu na brak środków. Zaznaczył przy tym, że recepty przedawniają się po 30 dniach. Za bezpodstawne uznał także stwierdzenie, iż opłacił rachunki za energię i gaz z "nieudokumentowanych" dochodów. Wyjaśnił, że był zmuszony do zapożyczenia się na ich zapłatę, gdyż groziło mu odcięcie mediów. Obecnie zaś bezskutecznie usiłuje spłacić zobowiązanie powstałe u powinowatego siostry z tego tytułu. Skarżący za niezrozumiały uznał zarzut organów dotyczący braku współpracy z pracownikiem socjalnym. W ocenie skarżącego organ pomocy społecznej wykazuje niechęć w stosunku do jego osoby ze względu na nadużywanie przez niego w przeszłości alkoholu, co od kilku lat nie ma już miejsca. Podnosząc powyższe zarzuty W.P. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze - nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji - wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Rolą sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonej skargą decyzji administracyjnej tj. ocena czy wydana ona została zgodnie z obowiązującym prawem. Sąd dokonując oceny zasadności skargi, a tym samym sprawując wskazaną kontrolę, ocenia czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, a także czy postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż dokonując wskazanej kontroli sąd administracyjny, rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych sprawy (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002 roku, Nr 153, poz. 1271 ze zm. – dalej powoływanej jako: ppsa). Zważywszy zaś na treść przepisu art. 134 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W myśl art. 135 ppsa sąd może również podejmować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to potrzebne dla jej końcowego załatwienia. Oznacza to w konsekwencji możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego aktu zaskarżonego skargą jak i poprzedzającego go aktu organu I instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub w części ( uwzględniając tym samym skargę na decyzję ) jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi były decyzje odmawiające skarżącemu prawa do zasiłku celowego. Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity: Dz. U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) uzależnia przyznanie wnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego od spełnienia warunków określonych w jej art. 39. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie podstawowej potrzeby bytowej, w szczególności zaś na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego wskazanego dla takiej osoby ( aktualnie kwota 477 zł ). Z drugiej strony możliwość przyznania zasiłku celowego determinowana jest możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej, co wynika z treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy. Norma ta stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ustalając prawo do udzielenia w tym trybie pomocy organ administracji kieruje się też ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W toku postępowania wywołanego wnioskiem o wskazany zasiłek w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o pomoc w takiej formie ( art. 107 ust. 1 i 3 ustawy o ps) zachodzi obowiązek przeprowadzenie środowiskowego wywiadu rodzinnego. Jest to dowód obligatoryjny, co nie oznacza, iż jedyny do przeprowadzenia. Na organie administracji publicznej, jako podmiocie kierującym wszczętym we wskazanym przedmiocie postępowaniem, stosownie do treści art. 7 Kpa ciąży bowiem obowiązek podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w oparciu o treść art. 77 § 1 Kpa oraz dokonania oceny czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 Kpa ), jak również uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia zastosowanej w nim podstawy prawnej decyzji (art. 107 § 3 Kpa ). Dopiero przeprowadzenie postępowania w zgodzie z wynikającymi z Kpa wymogami procesowymi umożliwia kontrolę legalności decyzji przez sąd administracyjny oraz pozwala na ochronę interesu prawnego strony skarżącej. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem organu odwoławczego iż decyzja w przedmiocie zasiłku celowego jest decyzją uznaniową. Taki charakter rozstrzygnięcia nie pozwala jednak organowi na dowolność. Decyzję uznaniowe wymagają przeto dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz przedstawienia ich oceny w motywach rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły mimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącego, a ustalenia i niekorzystne dla skarżącego wnioski organu zostały poczynione dowolnie, bez procesowego zweryfikowania prawdziwości jego twierdzeń. Organy nie wyjaśniły w szczególności czy mimo zawarcia umowy najmu czynsz z tego tytułu jest rzeczywiście uiszczany. Skarżący podnosił, iż od listopada 2008r. najemca go nie płaci z powodu utraty pracy. Z oświadczenia najemcy znajdującego się w aktach można co najwyżej wnioskować, iż umowa została zawarta na umówioną kwotę czynszu 100 zł i opłaty za energię. Treść oświadczenia nie potwierdza natomiast faktu rzeczywistego uiszczania czynszu jak i partycypowania w kosztach zużycia energii, jak przyjął organ. Za zupełnie dowolny należy też uznać wniosek organu, iż ustalona stawka czynszu jest zbyt niska w stosunku do cen rynkowych. Organy nie odniosły się przy tym do twierdzeń skarżącego, iż nie chodzi o wynajęcie mieszkania, ale jedynie 1 pokoju bez wygód, co uzasadnia niską opłatę za wynajem. Z podnoszonymi okolicznościami organy nawet nie polemizowały. Tymczasem przyjęcie odmiennych ustaleń możliwe było dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, którego wyniki pozwalałyby na wnioski odmienne. Tak długo bowiem jak organy nie przeprowadzą wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, którego wyniki pozwolą na sformułowanie wniosków odmiennych od twierdzeń strony, tak długo ich wnioski muszą być traktowane jako dowolne. Podobnie za dowolne uznać należy przyjęcie przez organy, iż skarżący uregulował zaległości za dostawę mediów z nieujawnionych pracownikowi socjalnemu dochodów. W tym zakresie W.P. podnosił, iż groziło mu odcięcie gazu i energii więc zmuszony był zaciągnąć pożyczkę u powinowatego siostry. Organy bez zweryfikowania tego twierdzenia przyjęły odmienne źródło sfinansowania tych opłat. W sytuacji potwierdzenia, iż środki na opłaty za media pochodziły z pożyczki trudno uznać, iż stanowiła ona źródło dochodu i to nieujawnionego, gdyż w istocie stanowiła ona kolejny dług skarżącego, pogarszający jego sytuację finansową. Nadto należy przyjąć, iż skarżący uiszczając obciążające go należności za media wykazał aktywność w rozwiązywaniu swych problemów życiowych, nie oczekując biernie na pomoc społeczną. Poza tym, jak wynika z akt administracyjnych, należności w kwocie 390 zł za energię i 200 za gaz zostały uiszczone w dniu [...] stycznia 2009 roku, zaś wniosek o zasiłek celowy m.in. na opłaty za media złożony został w dniu [...] lutego 2009 roku. Wskazać w związku z tym należy, że organy ani same nie ustaliły, ani nie wezwały wnioskodawcy do wskazania czy na dzień jego złożenia lub wydania decyzji istniały jeszcze zaległości z tego tytułu, a uiszczone w styczniu kwoty jedynie odsunęły groźbę odcięcia dostarczania mediów czy też już ich nie było. Jeżeli zaś chodzi o kwestię dochodów z tytułu ustawienia bilbordów na terenie posesji w której zamieszkuje skarżący, to nie została ona również wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości i to zarówno w zakresie tego jaki dochód jest uzyskiwany w zamian za ich ustawienie na posesji, jak i tego w jakiej części przysługuje on skarżącemu ( w całości czy w ułamkowej ). Organy nie odniosły się też do twierdzenia skarżącego, iż dochód z tego tytułu przekazał na nagrobek dla rodziców ani do takiego zadysponowania uzyskanym dochodem w kontekście ubiegania się o pomoc społeczną. Kwestia wielkości dochodu przysługującego skarżącemu z tytułu ustawienia bilbordów na posesji jak i z tytułu najmu ( cały czy ułamkowy ) jest wynikiem niewyjaśnienia sytuacji rodzinnej skarżącego, w tym związanej z kręgiem spadkobierców po rodzicach skarżącego. W tym zakresie organy nie odniosły się do twierdzenia W.P. o trudnej sytuacji wynikającej ze wspólnego zamieszkiwania z bratem nałogowo nadużywającym alkoholu. Uchybienia w zakresie niewyjaśnienia stanu faktycznego są rezultatem zaniedbań organów obu instancji. Przy czym organ odwoławczy nie usunął występujących w tym zakresie uchybień organu I instancji, jak i nie wyjaśnił okoliczności podnoszonych przez skarżącego po raz pierwszy w odwołaniu mimo, iż jego obowiązkiem jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Niezależnie od uchybień dotyczących niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa ) decyzje organów naruszają przepisy prawa materialnego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji przyczyną odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku był brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej powodujący występowanie "dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a niemożliwością ustalenia właściwych dochodów". Wskazania wymaga, iż regulacje prawne zawarte w ustawie o ps nie zawierają powołanych przez organ I instancji podstaw odmowy świadczenia. Zgodnie z przepisem atr. 11 ust. 2 ustawy : "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej". Zgodnie z zaś z przepisem art. 12 ustawy: "W przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia". W podstawach prawnych swej decyzji organ I instancji nie powołał wskazanych przepisów, a przytoczone motywy odmowy jednoznacznie prowadzą do wniosku, iż nie wyjaśnił w nich co należy rozumieć przez brak współdziałania, na czym ten brak współdziałania polegał w przypadku skarżącego i dlaczego uzasadnia on odmowę przyznania zasiłku. Podobnie też nie powołał treści art. 12 ustawy o ps ani nie wyjaśnił wynikającej z niego przesłanki negatywnej odmowy przyznania świadczenia jaką jest "dysproporcja między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową" przytaczając w to miejsce przesłankę nieznaną ustawie. Próbę naprawienia tego błędu poprzez wskazanie w podstawach prawnych swej decyzji przepisów art. 11 ust. 2 i 12 ustawy podjął organ odwoławczy. Jednakże i w motywach jego rozstrzygnięcia brak wywodów na temat tego co należy rozumieć przez brak współdziałania i na czym ten brak współdziałania polegał w przypadku skarżącego oraz dlaczego uzasadnia on odmowę przyznania zasiłku celowego. Organ odwoławczy mimo wskazania w podstawie prawnej art. 12 ustawy o ps nie zdefiniował zawartego w nim pojęcia "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba ubiegająca się o pomoc jest w stanie sama przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Wskazane już uprzednio uchybienia organów w zakresie ustalenia stanu faktycznego skutkują tym, iż dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są niewystarczające do rzetelnej oceny sytuacji skarżącego. Z przedłożonych akt administracyjnych nie można jednoznacznie ustalić powyższych okoliczności. W świetle powyższych okoliczności decyzja organu odwoławczego podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie może być uznana za odpowiadającą prawu, a zarzuty skargi dotyczące wadliwości postępowania przed organami należy uznać za uzasadnione. Reasumując, dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego niezbędnym będzie ponowne ustalenie przez organy faktycznej jego sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej oraz dokonanie wyboru podstawy prawnej rozstrzygnięcia, które powinno zostać podjęte po analizie i wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wskazać dodatkowo należy, iż zasadniczo można by podzielić argumentację organu odwoławczego w zakresie dotyczącym przyczyn odmowy przyznania zasiłku celowego na leki. Obowiązkiem wnioskującego o przyznanie takiej pomocy było bowiem wykazanie, iż zakup leków stanowił dla niego niezbędną potrzebę życiową, poprzez przedłożenie zaświadczenia o stanie zdrowia i wystawionych recept, które powinien wykupić, uprzednio wycenionych przez aptekę. Przytoczona argumentacja zasługiwałby na potwierdzenie o ile skarżący przed rozpoznaniem wniosku został przez organ pouczony o takim obowiązku i wezwany do przedłożenia wskazanych dokumentów i gdyby mimo to ich nie przedłożył. W takiej dopiero sytuacji odmowa przyznania pomocy z tej właśnie przyczyny była w tym zakresie uzasadniona. Z przytoczonych przyczyn powodów na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzeczono jak w sentencji. W oparciu o przepis art. 152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W przedmiocie kosztów Sąd nie orzekał z braku wniosku skarżącego w tym zakresie. | |