II SA/Go 409/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego M.M. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. 1. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] (k. 17 akt administracyjnych) Starosta skierował skarżącego B.J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w związku z wnioskiem Prokuratury Rejonowej Decyzję tą utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r., [...]; k. 30 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] października 2011r., nr [...] (k. 31 akt administracyjnych) organ I instancji sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w tejże decyzji w ten sposób, że: na str. 1 w wierszu 15 decyzji zamiast "B" wpisał: "A,B,C,B+E,C+E", na str. 2 w wierszu 12 decyzji zamiast "B" wpisał: "A,B,C,B+E,C+E", na str. 2 w wierszu 22 decyzji zamiast "B" wpisał: być "A,B,C,B+E,C+E". Na to postanowienie B.J. nie wniósł zażalenia. Następnie w toku postępowania dotyczącego cofnięcia uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami organ I instancji ponownie dokonał sprostowania własnej omyłki w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], (k. 97 akt administracyjnych) w ten sposób, że: na str. 1 w wierszu 15 decyzji zamiast "B" wpisał: "A,B,C,B+E,C+E", na str. 2 w wierszu 12 decyzji zamiast "B" wpisał: "A,B,C,B+E,C+E", na str. 2 w wierszu 22 decyzji zamiast "B" wpisał: być "A,B,C,B+E,C+E". na stronie 2 w wierszu 23 decyzji zamiast "H.R." wpisał: "B.J.." Na to postanowienie o sprostowaniu zażalenie, z zachowaniem terminu, wniósł B.J., domagając się uchylenia i podnosząc, że organ nie może poprawiać merytorycznych elementów decyzji postanowieniem o sprostowaniu (k. 100). 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie organu I instancji (k. 110 akt administracyjnych). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że Starosta dwukrotnie prostował w drodze postanowień oczywiste omyłki pisarskie w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w sprawie skierowania B.J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jak wynika z porównania treści postanowienia z dnia [...] października 2011r. z treścią zaskarżonego postanowienia, oba rozstrzygnięcia dotyczą sprostowania tych samych błędów (dopisania dodatkowych kategorii prawa jazdy). W zaskarżonym postanowieniu sprostowano ponadto błąd w nazwisku strony. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), mającym na podstawie art. 126 k.p.a. zastosowanie również do postanowień, ponowne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej już ostatecznie wcześniej wydanym postanowieniem, prowadzi do nieważności rozstrzygnięcia. Okoliczność tę organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić na etapie rozpatrywania zażalenia poprzez uchylenie postanowienia dotkniętego nieważnością. Wskazano również, że jeżeli organ I instancji chce ponownie dokonać sprostowania decyzji w przedmiocie skierowania strony na badania lekarskie, to powinien uczynić to wyłącznie w zakresie nieobjętym wcześniejszym postanowieniem z dnia [...] października 2011r. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej w terminie skarżący zarzucił, że nieważność dotyczy wszystkich postanowień wydanych przez organ I instancji po [...] października 2011 r . W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącego postanowienie z [...] lutego 2014 r. rozstrzyga w sprawie już rozstrzygniętej postanowieniem z [...] października 2011 r. w części dotyczącej kategorii prawa jazdy, a więc w tym zakresie powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności, a nie uchylenie -jak to uczynił organ II instancji zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] marca 2014 r. Nadto skarżący podniósł, że postanowieniem z [...] lutego 2014 r. Starosta sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z [...] lipca 2011 r. w większym zakresie niż uczynił to postanowieniem z [...] października 2011 r., bowiem oprócz sprostowania w przedmiocie kategorii prawa jazdy (trzy pierwsze tiret) Starosta dodał czwarty tiret, w którym odniósł się do oznaczenia osoby skarżącego poprzez wskazanie jego prawidłowego imienia i nazwiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego . Kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana w granicach sprawy (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wykazała naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). Zarówno organ, jak i pełnomocnik skarżącego dostrzegli, że powtórne sprostowanie przez Starostę własnej, decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o skierowaniu skarżącego B.J. na badania lekarskie wiąże się z problemem nieważności. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważność decyzji zachodzi wtedy, gdy decyzja (odpowiednio postanowienie, art. 126 k.p.a.) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (odpowiednio postanowieniem). 5. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967). Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest, by obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. W sprawie postanowienia o sprostowaniu dotyczą tej samej decyzji, tego samego przedmiotu i podmiotów co oznacza, że drugie sprostowanie dotknięte jest wadą nieważności. Organowi drugiej instancji umknęło jednak, że tożsamość sprostowań dotyczy wyłącznie trzech pierwszych elementów to jest zmiany kategorii prawa jazdy B na sekwencję kategorii praw "A,B,C,B+E,C+E". Natomiast czwarty element, zawarty w postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r. (sprostowanie nazwiska na stronie 2 decyzji w wierszu 23; zamiast "H.R." na "B.J.), nie był objęty poprzednim postanowieniem. Stąd nie zachodzi co do tego elementu przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W tym zakresie rzeczą Kolegium było zbadanie, czy dokonane sprostowanie mieści się w ramach dyspozycji art. 113 § 1 k.p.a. to jest czy dokonana zmiana ma charakter oczywistej omyłki i czy nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia. Tych okoliczności w ogóle organ II instancji nie badał, nie odniósł się również do zarzutów strony, niezależnie od tego, jak szeroki były zakres tego badania. Rzeczą sądu administracyjnego nie jest natomiast zastępowanie organu. 6. Kolejną kwestią, przesądzającą o wadzie procesowej zaskarżonego postanowienia, jest to, że w przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, iż zaskarżona decyzja (postanowienie) zawiera wadę nieważności (art. 156 § 1 k.p.a. ), organ odwoławczy, - w zależności od rodzaju stwierdzonej wady - wydaje decyzję o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie bądź uchyleniu decyzji i rozstrzygnięciu co do istoty sprawy. Przyjmuje się, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie w sprawie, w przypadku wad nieważności, które nie mogą zostać usunięte, takich jak np. wydanie decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.; por. K. Glibowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2014, s. 574; wyrok NSA z 13 października 1983 r., SA/Kr 706/83, GAP 1987, Nr 5, s. 43). Przepis art. 138 § 1 pkt 2 znajduje zastosowanie również w postępowaniu zażaleniowym (art. 144 k.p.a., por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 503). Tymczasem Samorządowe Kolegium ograniczyło się tylko do uchylenia zaskarżonej decyzji. Oznacza to jednak, że nietrafny jest zarzut pełnomocnika skarżącego, gdyż w przypadku wniesienia odwołania (zażalenia), w trakcie postępowania odwoławczego (zażaleniowego) organ odwoławczy nie może orzekać bezpośrednio na podstawie art. 156 k.p.a. i stwierdzać nieważności. Takie stwierdzenie następuje wyłącznie w trybie nadzwyczajnym. Z podanych wyżej względów skargę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.sa. należało jednak uwzględnić. O kosztach należnych pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie art. 209 i 250 p.p.s.a.