II SA/Go 410/15

Dnia 1 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat na skutek wniosku R.P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 410/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę R.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat. Dnia 7 grudnia 2015 r. skarżący wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił powyższy wniosek z uwagi na brak podstaw ku temu, w szczególności z uwagi na niezaistnienie okoliczności opisanych w art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., w myśl którego w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postepowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Po doręczeniu odpisu powyższego postanowienia skarżący wniósł dnia 28 grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 45 akt sądowych) pismo zatytułowane "zażalenie na postanowienie z dnia 2015-12-21 sygn. akt II SA/Go 410/15", w którym podniósł, że mimo wniesienia skargi i uiszczenia przelewem wpisu sądowego nie otrzymał ani wyroku z dnia 10 września 2015 r., ani uzasadnienia tego wyroku, zatem do dnia 28 grudnia 2015 r. nie wiedział, że wyrok taki zapadł i nie mógł skorzystać z prawa do jego zaskarżenia. W dniu 28 września 2015 r. otrzymał jedynie odpis innego wyroku z 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 417/15. W bazie orzeczeń sądów administracyjnych wyrok z 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 410/15 w sposób nieuprawniony został zaznaczony jako prawomocny. Nadto wniósł o doręczenie wyroku z 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 410/15 oraz przywrócenie terminu do jego zaskarżenia. Powyższe pismo skarżącego zostało zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 10 września 2015 r. z uzasadnieniem, o czym skarżący został poinformowany. Nadto Sąd przyjął, iż pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r. zawiera również w swej treści wniosek o doręczenie odpisu powyższego wyroku z uzasadnieniem. Dodatkowo skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku, jak również do podania, czy jego pismo z dnia [...] grudnia 2015 r., ze względu na sposób jego oznaczenia jako "zażalenie", stanowi również zażalenie na postanowienie z dnia 21 grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania sądowego – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przyjęcia, że pismo to stanowi wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, celem uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu podał, iż do [...] grudnia 2015 r. czyli do dnia doręczenia postanowienia o odmowie zwrotu kosztów postępowania nie wiedział, że wyrok taki zapadł i nie mógł skorzystać z prawa do otrzymania jego uzasadnienia oraz ewentualnego jego zaskarżenia. Jednocześnie oświadczył, iż w przypadku przywrócenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu powyższego wyroku z uzasadnieniem jego pismo z dnia [...] grudnia 2015 r. jest tylko wnioskiem o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek o przywrócenie terminu okazał się niezasadny. Stosownie do treści art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie uchybienie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem było wynikiem braku wiedzy skarżącego o fakcie wydania w dniu 10 września 2015 r. wyroku oddalającego skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Go 410/15. Rozstrzygnięcia wymaga natomiast, czy brak świadomości skarżącego w tym zakresie był przez niego niezawiniony i usprawiedliwiony, gdyż tylko w takim przypadku termin do dokonania tej czynności procesowej mógłby zostać przywrócony. Opisana wyżej przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z chwilą doręczenia skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015 r. odpisu postanowienia z dnia 18 grudnia 2015 r. o odmowie zwrotu kosztów postępowania sądowego, gdyż w jego uzasadnieniu została zawarta informacja o wydaniu powyższego wyroku. Skarżący niezwłocznie, bo w tym samym dniu, złożył drogą pocztową wniosek o doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Należy zatem przyjąć, że skarżący uczynił zadość wymogom z art. 87 § 1 oraz § 4 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu należy zwrócić uwagę, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie dokonania określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). Argumentacja przytoczona przez skarżącego (niewiedza co do faktu wydania wyroku kończącego postępowanie w niniejszej sprawie) nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem było spowodowane przyczyną niezawinioną przez skarżącego. W pkt 3 pouczenia zawartego w skierowanym do R.P. zawiadomieniu o terminie rozprawy (k. 22 akt sądowych) została zawarta informacja, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Pouczenie zawierało również w pkt 4 informację, kiedy wyrok z uzasadnieniem jest doręczany z urzędu, tzn. że ma to miejsce w razie uwzględnienia skargi. Wprawdzie stawiennictwo na rozprawę nie było obowiązkowe, jednak skarżący nie stawiając się na nią powinien liczyć się z tym, że w sprawie już na pierwszym posiedzeniu może zapaść wyrok oddalający skargę (co w istocie miało miejsce). Wynika to bowiem z treści przywołanego wyżej pouczenia. Przeświadczenie skarżącego, że po zakończeniu postępowania sądowego zostanie poinformowany osobnym pismem o jego wyniku i wówczas będzie mógł złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku, bądź też odpis orzeczenia z uzasadnieniem zostanie mu doręczony niezależnie od wyniku postępowania, było zatem nieusprawiedliwione. Skoro skarżący nie stawił się na rozprawę (co zresztą nie było jego obowiązkiem), należało wówczas – mając na uwadze treść powyższego pouczenia – w terminie siedmiu dni od terminu rozprawy choćby telefonicznie dowiedzieć się w sekretariacie Sądu, jakim wynikiem zakończyła się rozprawa, aby w razie niekorzystnego dla skarżącego orzeczenia dochować terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wówczas nieobecność na rozprawie nie stanowiłaby przeszkody do dokonania tej czynności (choćby drogą pocztową) i nie doszłoby do sytuacji, w której skarżący przez długi czas od dnia wydania wyroku nie był świadom, że postępowanie zakończyło się niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem. W świetle wyjaśnień skarżącego brak jest podstaw do przyjęcia, iż w dochowaniu terminu do dokonania omawianej czynności stanęła mu na przeszkodzie okoliczność nagła, niespodziewana, która zaskoczyła go w okresie pomiędzy terminem rozprawy, a upływem siedmiu dni od niego i której nie mógł zapobiec pomimo dochowania najwyższej możliwej staranności. Nie było również żadnych przeszkód ku temu, aby skarżący ustanowił pełnomocnika, który działając w postępowaniu w jego imieniu sam dopilnowałby wszystkich terminów do dokonania poszczególnych czynności procesowych. Dodatkowo w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do tego pouczenia, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody fizyczne uniemożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie (postanowienie NSA z 9 lutego 2011 r., II OZ 54/11, LEX nr 1071329). Pouczenie o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. – zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy – było prawidłowe, co wyklucza uznanie błędnego przeświadczenia skarżącego o przesłankach, od spełnienia których zależy otrzymanie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, za usprawiedliwione. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, iż niedochowanie przez skarżącego terminu do zgłoszenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem było niezawinione. Jego argumentacja w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.