II SA/Go 417/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-09-22
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Joanna Brzezińska, Aleksandra Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję, opierając się wyłącznie na stwierdzeniu nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działek rolnych, bez przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, w tym kontaktu z innymi producentami rolnymi deklarującymi te same działki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji były przedwczesne, ponieważ organy przeniosły cały ciężar wyjaśnienia sprawy na stronę, pomijając własny obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w tym poprzez kontakt z innymi producentami rolnymi deklarującymi te same działki lub przeprowadzenie kontroli na miejscu. Naruszenie przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący A.W. złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję, stwierdzając, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych przez różnych producentów była większa niż całkowita powierzchnia tych działek wynikająca z ewidencji gruntów. Skarżący nie złożył wyjaśnień. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając brak uzasadnienia faktycznego i nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, stwierdził, że decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Dyrektora OR ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...], II. stwierdza, że decyzje wskazane w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( AMiR ) powołując się na przepis art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, póz. 1051, ze zm. ) oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) odmówił przyznania A.W. jednolitej płatności obszarowej i nałożył na niego sankcję w wysokości 320,39 zł. Jednocześnie wskazał, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie A.W. zadeklarował do płatności z tytułu JPO obszar 1,04 ha na następujących działkach rolnych: A o powierzchni 0,47 ha położonej na działce ewidencyjnej [...], B o powierzchni 0,22 ha położonej na działce ewidencyjnej [...], C o powierzchni 0,10 ha położonej na działce ewidencyjnej [...], D o powierzchni 0,25 ha położonej na działce ewidencyjnej [...]. Jednakże w wyniku przeprowadzonych kontroli (administracyjnej) wykryto błąd kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych o nr [...] z innym producentem rolnym polegający na tym, że "suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni każdej z działek ewidencyjnych, wynikającej z ewidencji gruntów".
Organ wskazał, iż pomimo wezwania do złożenia wyjaśnień w przedmiocie stwierdzonych nieprawidłowości (wezwanie z dnia [...] września 2010 Nr [...]) A.W. nie złożył żadnych wyjaśnień do dnia wydania decyzji, w związku z czym wykluczono z płatności działki rolne B, C, D o łącznej powierzchni 0,57 ha. Natomiast konsekwencją stwierdzonych w przedmiotowej sprawie zawyżeń była odmowa płatności i nałożenie sankcji wieloletniej, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.
Jednocześnie organ wskazał na przepis art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ podkreślił także, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 100,00%. Tymczasem zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jeżeli różnica miedzy powierzchnia zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnia stwierdzona przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnice między powierzchnia zadeklarowana we wniosku a powierzchnia stwierdzona. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełna kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane. Wyliczona kwota sankcji wyniosła 320,39 zł i jak wskazał organ podlegać będzie potrąceniu z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.
A.W. wniósł odwołanie od w/w decyzji, podnosząc, iż nie zgadza się z nią w całości. W jego ocenie wydana przez organ I instancji decyzja nie wskazywała pełnej podstawy prawnej, bowiem pominięto art. 107 kpa. Ponadto nie spełnia ona, zdaniem odwołującego, wymogów określonych tym przepisem. Poza tym odwołujący zarzucił, iż w decyzji brak uzasadnienia faktycznego, bowiem jego funkcji nie może spełnić lakoniczne stwierdzenie, że "suma powierzchni działek zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty jest większa od całkowitej powierzchni tej działki wynikającej z ewidencji gruntów". Okoliczność braku uzasadnienia faktycznego utrudnia natomiast stronie podjęcie polemiki z zakwestionowaną decyzją. Odwołujący się nie zgodził się także z ustaleniem, iż powierzchnia działek była niższa niż 1,04 ha wskazując, iż organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn łączna powierzchnia wykluczonych z płatności JPO gruntów wynosi 0,57,ha.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, 107 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960r. ( tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz.1071, z późn. zm. ) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634 z 2008 r. ze zm.), art. 3, art. 7 ust. 1, ust. 4, art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 Nr 170, poz.1051 ze zm.), oraz art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie postępowanie organu I instancji było prawidłowe, a organ w swoim rozstrzygnięciu, oparł się na całości zgromadzonej dokumentacji oraz zastosował w sposób właściwy przepisy prawa.
Jednocześnie organ ten wyjaśnił, iż warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei ust. 2 tego artykułu stanowi, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednakże przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do zapisu ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona
dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z
tym że w przypadku zagajników o k krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować
jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok
kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei art. 7 ust. 4 w/w ustawy stanowi, iż wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. Zgodnie z art. 19 ust. 1, ust. 2 w/w ustawy płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji. W decyzji sprawie przyznania płatności obszarowych określa się również zmniejszenia płatności obszarowych, w tym także w kolejnych latach jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. Wreszcie art. 30 ust. 1 ustawy stanowi, iż Agencja przeprowadza kontrole: administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31 a i 32. W myśl art. 28 ust. 1 lit. a, b, c Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowym, które dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załącznikach I i IV do rozporządzenia (WE) nr 73/2009, nadto obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikalność do pomocy i dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w wyniku kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c w/w Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził nieprawidłowości na działkach ewidencyjnych nr [...] zadeklarowanych przez stronę we wniosku z dnia [...].05.2010 r. tj. stwierdził iż suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych (dz. nr [...]) przez wszystkich wnioskach złożonych przez producentów rolnych jest większa od całkowitej powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów oraz zadeklarowano działki rolne na działce ewidencyjnej (dz. nr [...]) na której inni rolnicy również zadeklarowali działki rolne. Strona o powyższych nieprawidłowościach została poinformowana wezwaniem nr [...] z dnia [...].08.2010 r., które osobiście odebrała w dniu 2 września 2010 r. Jednakże pomimo posiadanej wiedzy o nieprawidłowościach we wniosku, a dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] A.W. do dnia [...] stycznia 2011 r. tj. dnia wydania decyzji przez organ I instancji. Wobec powyższego sporne działki zostały wykluczone z płatności na rok 2010 i w związku z tym faktem ustalono, iż w przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) różnica między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła 121,28 %.
W ocenie organu II instancji, mając na uwadze powyższe ustalenia, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR słusznie dokonał wykluczenia oraz ustalenia sankcji zgodnie z art. 58 ust. 1 akapit trzeci Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65). Powołany bowiem przepis stanowi, że jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział l sekcje 2 i 5 rozporządzenia(WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia o 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE)nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, iż wszystkie wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, w związku z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c w/w Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. W/w kontrole administracyjne mają na celu zweryfikowanie odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Stwierdzone w wyniku kontroli administracyjnych nieprawidłowości muszą być wyjaśnione przez rolników, a także zainteresowane strony powinny wykazać, że nie są winne stwierdzonym nieprawidłowością poprzez złożenie wyjaśnień, dokumentów, zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2, ust 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170 poz. 1051 ze zm.), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy). We wskazanym zakresie, jak organ odwoławczy wyjaśnił, organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł. Organ nie ma obowiązku, tak jak w Kpa podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Organ odwoławczy zważył, że w przedmiotowej sprawie A.W. żadnych wyjaśnień, ani dokumentów nie złożył przed organem I instancji, jak również przed organem II instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego pomimo posiadanej wiedzy (vide wezwanie z dnia [...].08.2010 r. odebrane osobiście przez stronę) o stwierdzonych nieprawidłowościach. W ocenie organu brak jakiegokolwiek zainteresowania oraz brak dobrej woli strony prowadzącej do wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości, należy uznać za negatywne działanie i skutkiem takiego postępowania jest odmowa przyznania płatności. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż działanie wnioskodawcy – A.W. powodujące nie wyjaśnienie stwierdzonych nieprawidłowości uniemożliwiło organowi administracji publicznej do zastosowanie art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie doi zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), który uprawnia do niestosowania obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Podane przez rolnika informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy do faktycznej sytuacji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w treści odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, iż art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego określa jakie elementy powinna zawierać decyzja administracyjna. Jednocześnie podkreślił, iż w jego ocenie, zaskarżona decyzja organu I instancji spełnia wymogi art. 107 kpa, a jego niewskazanie w rubrum decyzji nie stanowi naruszenia prawa.
Wreszcie organ wskazał, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.
W skardze na w/w decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.W. stwierdził, iż nie zgadza się z oceną organu odwoławczego. Skarżący wskazał, iż organ odwoławczy zarzucił mu "negatywne działanie", natomiast w ogóle nie odniósł się do zarzutów postawionych w odwołaniu. Podkreślił, iż wprawdzie decyzja ta "może i zawiera ona uzasadnienie prawne" bowiem powołuje się na szereg przepisów, głównie wspólnotowych, lecz brakuje jej "uzasadnienia faktycznego", co stanowi uchybienie art. 140 kpa w zw. z art.107 § 1 i 3 kpa.
Zdaniem skarżącego w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji domagał się jej oddalenia wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wywodził, iż strona w toku postępowania przed organami obu instancji pozostawała bierna w zakresie udzielenia wyjaśnień w kwestii stwierdzonych niezgodności i wykazania, iż "powierzchnia działek nie była niższa niż 1,04 ha", co w kontekście jej obowiązków procesowych określone zostało jako "negatywne działanie", mające wpływ na prawo do dopłat. Podkreślał, że wobec faktu, iż w sprawie nie wystąpił konflikt kontroli krzyżowej ( tj. zadeklarowanie tych samych działek przez dwóch producentów – ustalenie faktycznego użytkownika ) brak było podstaw do ujawnienia takich danych z uwagi na ochronę danych osobowych, zaś podstawowym powodem zmniejszenia wysokości przyznanych płatności pozostawało zawyżenie powierzchni działek rolnych.
Pismem procesowym z dnia [...] września 2011r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z kserokopii: postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 1996 r. w sprawie [...] o stwierdzenie nabycia spadku po R.W. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie [...] o stwierdzenie nabycia spadku po H.W. oraz zawiadomienia tegoż Sądu o wpisie w [...] - na okoliczność, iż pozostaje spadkobiercą H.W..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. skarżący podtrzymał skargę w całości. Jednocześnie oświadczył, iż sporne działki o numerach ewidencyjnych [...] wchodzą w skład spadku po jego rodzicach. Jego rodzice byli członkami Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, lecz wskazane działki nie stanowiły wkładu gruntowego do Spółdzielni. Ponadto skarżący oświadczył, iż wskazane działki znajdują się w posiadaniu Rolniczej Spółdzielni, która je użytkuje rolniczo. Wyjaśnił, iż nigdy nie był posiadaczem tych działek i nigdy nie pobierał płatności do tych działek. Nie występował też na drogę postępowania sądowego o ich zwrot. Natomiast o płatności ONW występował od kilku lat i otrzymywał je, ale z tytułu innych działek, których numerów nie pamięta, położonych w [...], o pow. ok. 2 ha. Wyjaśnił, iż załącznik graficzny dotyczący działki [...] został przez niego dołączony, prawdopodobnie dlatego, że doszło do zmiany numeracji działek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja) jest zgodny z obowiązującymi - w dacie jego podjęcia - przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powoływanej dalej jako: ppsa ). Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej subsumcji pod stan prawny mający w sprawie zastosowanie. W wyniku przeprowadzonej kontroli (i w to nie tylko w zakresie zarzutów podniesionych w skardze, ale w zakresie wynikającym z przepisu art. 134 § 1 ppsa) sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w przypadkach wskazanych w art. 145 § 1 ppsa. W przypadku uchybień natury procesowej sąd obowiązany jest uchylić zaskarżony akt już w sytuacji gdy stwierdzone uchybienia o wskazanym charakterze mogły mieć wpływ na wynik sprawy bez konieczności wykazywania, iż faktycznie miały (tak jak to jest w przypadku naruszenia prawa materialnego). Godzi się również pokreślić, iż co do zasady, w myśl art. 133 § 1 ppsa, sąd administracyjny wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Oznacza to, że sąd rozpatrując sprawę bada prawidłowość postępowania organu, kompletność zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanego przez organ rozstrzygnięcia, nie może jednak zastąpić organu administracji publicznej czyniąc własne ustalenia stanu faktycznego sprawy, czy rozstrzygając merytorycznie za organ daną sprawę. Uprawnienia sądu administracyjnego mają w tym zakresie jedynie charakter kontrolny i kasacyjny, umożliwiając skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na drodze jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalne ARiMR, którą utrzymano w mocy decyzję z dna [...] stycznia 2011 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o odmowie przyznania A.W. jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu na niego sankcji w wysokości 320,39 zł.
Na wstępie wyjaśnić należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.)rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z
tym że w przypadku zagajników o k krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Jednakże wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności (art. 7 ust. 4). Z kolei przepis art. 19 ust. 1, ust. 2 w/w ustawy stanowi, iż płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji. Decyzja taka określa również ewentualne zmniejszenia płatności obszarowych, w tym także w kolejnych latach jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. Wreszcie art. 30 ust. 1 ustawy wskazuje, że organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31 a i 32.
Przepis art. 28 ust. 1 lit. a, b, c Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) stanowi, że kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowym, które dotyczą, odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załącznikach I i IV do rozporządzenia (WE) nr 73/2009, nadto obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikalność do pomocy i dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy.
Podstawę faktyczną orzeczenia organu o odmowie przyznania płatności oraz nałożenia sankcji w niniejszej sprawie stanowiła okoliczność, iż wobec części zadeklarowanych we wniosku A.W. działek powstała wątpliwość co do prawidłowości deklaracji, zaś wnioskodawca wątpliwości tych nie usunął, bowiem nie odpowiedział na wezwanie organu. Stwierdzona nieprawidłowość polegała na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni tej działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów. Nieprawidłowości te wykryto w wyniku kontroli administracyjnej, tzw. kontroli krzyżowej. Skutkowało to wykluczeniem z wniosku działek, co do których powstały niejasność, co z kolei spowodowało zmniejszenie powierzchni działek poniżej normatywnej wielkości uprawniającej do przyznania płatności, co stanowiło podstawę odmowy przyznania płatności. Zaś z uwagi, na okoliczność, iż różnica pomiędzy działkami zadeklarowanymi we wniosku, a faktycznie kwalifikowanymi w tym postępowaniu do dopłat przekroczyła 100 % zastosowano wobec producenta sankcje w postaci zmniejszenia, stosownie do art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Jak wskazano wyżej warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustawa ta określa jednakże także zasady postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie tych płatności. Stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto spoczywa na nim obowiązek udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przy czym nie stosuje się w tym zakresie przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do zapisu ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wprawdzie powołana ustawa w istotny sposób modyfikuje zasady postępowania administracyjnego w stosunku do regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, jednakże nie zdejmuje z organu obowiązku stosowania w toku postępowania przepisów tej drugiej ustawy (por. art. 3 ust. 1 ustawy). W tym zakresie wyjaśnić należy, iż postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej, co oznacza, że celem tego postępowania jest ustalenie tej prawdy i oparcie rozstrzygnięcia na faktach i okolicznościach udowodnionych. Znajduje to swoje normatywne odzwierciedlenie zarówno w ustawowo określonym obowiązku stania przez organ na straży praworządności ( art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy; art. 7 kpa) jak i z regulacja ustawowych dotyczących postępowania wyjaśniającego. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego i jego ocenie. Co do zasady organ administracji publicznej powinien zatem podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wprawdzie w myśl art. 3 ust. 3 ustawy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu sąd obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy – zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie zwalania to organu z obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy .
Ponadto zasadą postępowania administracyjnego, jest również zasada opierania się na dowodach bezpośrednich. W tym zakresie wskazać można na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w sytuacji, gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów prawa art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 kpa (por. wyrok z dnia 13 grudnia 1988 r. sygn. akt II SA 370/88). I tak w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawach dotyczących płatności obszarowych, podkreśla się podstawowe znaczenie kontroli wykonywanych przez organ na miejscu, wskazując, iż wszelkie stwierdzone nieprawidłowości w deklaracjach dotyczących obszaru działek czy też upraw, organ zobligowany jest zweryfikować podczas takiej właśnie kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie sygn. akt II GSK 259/07, ONSAiWSA 2009/5/96, a także orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydane w sprawach o sygn .akt II SA/Łd 106/10, II SA/Łd 399/11). Poza tym organ sam może zdecydować o przeprowadzeniu dowodu z wysłuchania strony, co pozwoliłoby stronie na bezpośrednie wyjaśnienie stwierdzonych nieprawidłowości.
Zatem, o ile co do istoty, organ ma słuszność wskazując, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w złożonym wniosku, to na stronie spoczywa obowiązek wykazania jego zgodności z prawem i stanem faktycznym, względnie dokonania korekty, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, zasada ta nie znajdzie bezpośredniego zastosowania. W rozpatrywanej sprawie organy przeniosły cały ciężar wyjaśnienia sprawy na stronę, pomijając w tym zakresie rolę organu jako gospodarza postępowania, który decyduje o zasadniczym kierunku postępowania oraz trybie zbierania materiału dowodowego, a w dyspozycji którego ustawodawca pozostawił szereg środków dowodowych służących wyjaśnieniu sprawy.
Tymczasem w sprawie uwzględnić należy, iż zaistniały tu szczególne okoliczności faktyczne. Stwierdzona nieprawidłowość bowiem polegała na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wnioskach złożonych przez kilku producentów ubiegających się o dopłaty, a deklarujących te same działki, jest większa od całkowitej powierzchni tej działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów. Oznacza to, że organ miał możliwość (i obowiązek) ustalenia okoliczności stwierdzonych nieprawidłowości także w oparciu o wystąpienie do tych pozostałych producentów o wyjaśnienia. Należy zauważyć, iż zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie art. 77 § 4 kpa w zw. z art. 80 kpa oraz art. 3 ust. 2 pkt 2, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu i podlegają uwzględnieniu przez organ. Obowiązku uwzględnienia wskazanych okoliczności nie niweczą wskazane wcześniej przepisy wyłączające zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, bowiem na organie także stosownie do tej ustawy spoczywa obowiązek stania na straży praworządności oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym obejmującego fakty powszechnie znane oraz znane organowi z urzędu.
Organ mógł także, na co Sąd zwrócił już uwagę, wezwać stronę do złożenia wyjaśnień osobiście, a także co istotne przeprowadzić kontrolę na miejscu, która pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistego stanu posiadania zadeklarowanych działek. W ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organu odwoławczego, iż w sprawie nie wystąpił konflikt co do faktycznego użytkowania, zaś ujawnienie danych pozostałych producentów stanowiłoby naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych. Stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem deklaracji kilku producentów, którzy zgłosili do płatności te same działki gruntu. Wyjaśnienie tych okoliczności ma zatem zasadnicze znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pozwoliłoby to bowiem nie tylko zweryfikować nieprawidłowości deklaracji ale przede wszystkim pozwoliłoby organowi na ocenę spełnienia przez wnioskodawcę – A.W. przesłanek przyznania płatności obszarowych.
Uwzględniając powyższe, a także treść wyjaśnień złożonych przez A.W. w trakcie rozprawy sądowoadministracyjnej, zgodnie z którymi, nie był on nigdy posiadaczem zadeklarowanych działek, stwierdzić należy, iż orzeczenie organu - tak pierwszej instancji jak i drugiej instancji - było przedwczesne, bowiem oparte na niepełnym stanie faktycznym. Co niewątpliwie, organy pominęły w sprawie okoliczności, na które powołał się skarżący w trakcie posiedzenia Sądu, a które mają istotne znaczenie dla oceny niniejszej sprawy.
Tym samym, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, a także decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 3 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy oraz art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym, w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
W wyniku niniejszego orzeczenia, organ I instancji zobligowany będzie ponownie rozpatrzyć złożony przez A.W. wniosek. Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające oraz dokładną analizę stanu faktycznego sprawy, uwzględniając zarówno treść art. 3 oraz 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przepisów rozdziału 4 działu II ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W tym zakresie organ powinien rozważyć przeprowadzenie kontroli na miejscu, a także czynności wysłuchania strony, a nawet przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, która pozwoliłaby na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy także z udziałem innych podmiotów. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna, a także uwagi dotyczące przeprowadzonego przez organ postępowania oraz wskazania co do dalszego postępowania, wiążą organ w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło