II SA/Go 418/12

Dnia 27 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Kierownik Filii Powiatowego Urzędu Pracy, działając z upoważnienia Starosty Powiatu, powołując się na przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 41 ust. 1 i 3, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 ze zm.) przyznał M.S. prawo do stypendium od dnia [...] września 2011 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie w okresie odbywania szkolenia, jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin. W przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być niższe niż 152,30 zł miesięcznie. Stypendium nie przysługuje za dni nieusprawiedliwionej nieobecności na szkoleniu. W dniu [...] września 2011 r. decyzja nr [...] w/w organ powołując się na przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 41 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 ze zm.), orzekł o utracie przez M.S. stypendium z dniem [...] sierpnia 2011 r. z uwagi na ukończenie przez stronę szkolenia. Kierownik Filii Powiatowego Urzędu Pracy, działając z upoważnienia Starosty Powiatu, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], powołując się na przepis art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy po wznowieniu postępowania, uchylił decyzje nr [...] z dnia [...] września 2011 r. o przyznaniu M.S. prawa do stypendium od dnia [...] września 2011 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie w okresie odbywania szkolenia, jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin, oraz decyzję nr [...] z dnia [...] września 2011r. o utracie przez w/w prawa do stypendium z dniem [...] września 2011 r. i odmówił przyznania M.S. prawa do stypendium od dnia [...] września 2011 r. Organ opisując stan faktyczny sprawy wskazał, że w dniu [...] lipca 2010 r. M.S. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]). W dniu 31 sierpnia 2011 r. otrzymała ona propozycję uczestnictwa w szkoleniu z zakresu aktywnego poszukiwania pracy w terminie od dnia 5 września 2011 r. do 23 września 2011 r. W związku z przyjęciem przez stronę propozycji, organ wydał decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium od dnia [...] września 2011r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie w okresie odbywania szkolenia, jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin. W przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być niższe niż 152,30 zł miesięcznie. Stypendium nie przysługuje za dni nieusprawiedliwionej nieobecności na szkoleniu. Z kolei w związku z zakończeniem przez stronę szkolenia organ wydał w dniu [...] września 2011 r. decyzję nr [...] stwierdzając utratę przez nią prawa do stypendium z dniem [...] września 2011 r. W dniu [...] stycznia 2012 r. M.S. złożyła oświadczenie, iż z dniem [...] sierpnia 2011 r. otrzymała rentę. Jednocześnie strona przedłożyła decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o przyznaniu renty rodzinnej. W dniu [...] stycznia 2012 r. wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie – postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. W konsekwencji należało uchylić decyzje: nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2011 r. i orzec o odmowie przyznania prawa do stypendium. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia bezrobotnym jest osoba, jeżeli nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. M.S. odwołując się od w/w decyzji wniosła o uchylenie tej decyzji w całości. Wyjaśniła, iż przyjmując propozycję szkolenia nie złamała przepisów prawa, bowiem była w tym czasie osobą bezrobotną i nie otrzymywała żadnych dochodów, natomiast organ miał świadomość, iż ubiega się ona o rentę. Szkolenie odbyła i w jej ocenie należy się jej za to stosowne świadczenie pieniężne. Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, ze w myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit, c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy "bezrobotny oznacza osobę (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia (...) zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...), jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej (...)." Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Z kolei przepis art. 41 ust. 1 ustawy stanowi, że "bezrobotnemu w okresie odbywania szkolenia, na które został skierowany przez starostę, przysługuje stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy." Art. 41 ust. 3 określa, że "wysokość stypendium wynosi miesięcznie 120% zasiłku (...), jeżeli miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin; w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie (...)". Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w okresie odbywania szkolenia tj. od dnia 5 września 201 1 r. do dnia 24 września 2011 r. M.S. pobierała stypendium. Należy jednocześnie podkreślić, że M.S. uczestnicząc w szkoleniu równocześnie posiadała status osoby bezrobotnej. W dniu [...] stycznia 2012 r. Powiatowy Urząd Pracy otrzymał od Strony kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat z dnia [...] grudnia 2011 r., z której wynika, że Strona otrzymała rentę rodzinną od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. (za okres od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2012 r. Stronie zostało wypłacone przez organ rentowy stosowne wyrównanie). W związku z powyższym decyzją Starosty Powiatu stwierdził, że Strona utraciła z dniem [...] sierpnia 20 11 r. status osoby bezrobotnej. Organ drugiej instancji podkreślił, że strona w dniu rejestracji tj. [...] lipca 2010 r. oraz ponownie w dniu [...] marca 2011 r. została poinformowana w sposób wyczerpujący o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym o warunkach jakie musi spełniać osoba posiadająca status bezrobotnego. Przyjęcie do wiadomości obowiązków i uprawnień osoby rejestrowanej w powiatowym urzędzie pracy strona potwierdziła w dniu rejestracji oraz w dniu [...] marca 2011 r. własnoręcznym podpisem. Równocześnie Strona zobowiązała się do przestrzegania ww. obowiązków. Wojewoda stwierdził, że przyznanie Stronie stypendium w okresie od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] września 201 1 r. w związku z odbywaniem szkolenia, pomimo posiadania w tym okresie prawa do renty rodzinnej jest niezgodne z art. 41 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Pani M.S. otrzymując z dniem [...] sierpnia 2011 r. rentę rodzinną nie spełniała ustawowych warunków do uznania jej za osobę bezrobotną. Organ odwoławczy pragnie poinformować, iż w przedmiotowej sprawie fakt, że organ rentowy przyznał Stronie rentę decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. z wyrównaniem od dnia [...] sierpnia 2011 r. nie ma znaczenia, ponieważ ustawodawca precyzyjnie określił, iż tylko osoba bezrobotna może otrzymywać stypendium w okresie odbywania szkolenia. Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z zapisami ustawy o promocji zatrudnienia (...) stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy za okres, za który osoba nabyła prawo do renty rodzinnej jest nienależnie pobranym świadczeniem. M.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na w/w decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie podała, że jest przewlekle chora od 7 lat, wypełniła wszystkie obowiązki jakie nałożył na nią organ, aby otrzymać stypendium. Miała status bezrobotnego i brała czynny udział w szkoleniu. Nie mogła przewidzieć, czy otrzyma rentę, a fakcie ubiegania się o nią informowała organ. Poinformowała organ także gdy tę rentę od ZUS otrzymała. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone uprzednio zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi M.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanego kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynika sprawy, co uzasadniało wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w oparciu o przepis art. 145 k.p.a. i następne, a zatem w trybie postępowania nadzwyczajnego, stanowiącego szczególny przypadek weryfikacji decyzji ostatecznej, objętej szczególną ochroną prawną (art. 16 § 1 k.p.a.). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 §1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145 a § 1 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że szczególny charakter tego postępowania i określonych w w/w przepisach przesłanek przemawia za ich ścisłą interpretacją. Tryb i przebieg wznowienia postępowania zawiera istotne odrębności w stosunku do zwykłego trybu rozpoznawczego. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania należy wyróżnić trzy fazy: wszczęcia postępowania, rozpoznawczą, w której ustala się wystąpienie kwalifikowanej wadliwości postępowania i w razie stwierdzenia tej wadliwości ponownie rozpoznaje się sprawę administracyjną oraz fazę wydania decyzji. Sprawdzenie warunków dopuszczalności wznowienia postępowania w danej sprawie następuje we wstępnej fazie kontroli z art. 149 k.p.a. Przyjmuje się, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jest ono zatem jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Natomiast stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie oraz, jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Ta zaś decyzja ma charakter merytoryczny i w jej ramach dokonywana jest ocena wystąpienia albo niewystąpienia przesłanek wznowienia. W rozpatrywanej sprawie organ powołał się na przesłankę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana przesłanka zakłada, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Takie stanowisko przyjął NSA w wyroku z 29.3.2006 r., II OSK 633/05 (Legalis): "Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Ekspertyza, wydana po wykonaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być uznana za nowy dowód, stanowiący podstawę do wznowienia postępowania, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jeśli natomiast w ocenie strony żądającej wznowienia postępowania w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okolicznością taką nie może być sam fakt wydania ekspertyzy, lecz co najwyżej fakty z ekspertyzy tej wynikające". Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające (SN w wyroku z 6.3.2002 r., III RN 75/01 (OSNP 2002, Nr 17, poz. 401). "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (wyrok NSA z 25.6.1985 r., I SA 198/85 ;ONSA 1985, Nr 1, poz. 35). Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli jednak okoliczności faktyczne powstały po wydaniu ostatecznej decyzji, to dają one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania (wyrok NSA z 20.11.1984 r., I SA 1111-1112/84, GAP 1987, Nr 24, s. 44). Trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka ta jest związana z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80: "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Dokonaną oceną jest organ związany, zmiana oceny nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Spełnienie warunku ujawnienia nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu a nie strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane. "Nowe okoliczności" przedstawiają zatem taki stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nadto okoliczność ta ma być istotna czyli taka, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organu obu instancji w rozpatrywanej sprawie nie zawierają oceny, czy stwierdzona okoliczność istotnie stanowi okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Uzasadnienie w tym zakresie nie zawiera żadnej oceny. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której w dacie wydania decyzji z dnia [...] września 2011 r. oraz [...] września 2011 r. strona posiadała status osoby bezrobotnej, a co więcej nie posiadała jeszcze uprawnień do renty rodzinnej, ta bowiem została jej przyznana dopiero dnia [...] grudnia 2011 r. wprawdzie z mocą wsteczną i wyrównaniem od dnia [...] sierpnia 2011 r. Oznacza to, że w dacie wydania w/w decyzji administracyjnych nie istniała jeszcze ta nowa okoliczność. Powstała ona, choć wywołując skutki prawne wstecznie, dopiero w dniu [...] grudnia 2011 r. Zatem nawet przy dołożeniu należytej staranności, zarówno organ jak i strona nie mogłyby w dacie wydawania inkryminowanych decyzji wiedzieć o jej istnieniu. Powyższe, świadczy o nie spełnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z podanych wyżej przyczyn wydana w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzja o przyznaniu skarżącej renty nie mogła stanowić podstawy wznowienia postępowania zarówno w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu stypendium jak i decyzji o jego utracie. Tymczasem organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniają swojego stanowiska co do przesłanek, o których mowa wyżej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w stosunku do tych dwóch decyzji. Powyższe oznacza, że postępowanie wznowieniowe prowadzone we wskazanym zakresie narusza przepisy prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle wywodów Sądu właściwy organ ponownie rozważy kwestię nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego przez skarżącą, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wyda decyzję na podstawie art. 76 ust. 1 w/w ustawy. Rolą organu będzie także ustosunkowanie się do stanowiska strony w przedmiocie jej sytuacji zdrowotnej, materialnej i rodzinnej w tym do możliwości odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty czy umorzenia w całości lub w części (art. 76 ust. 7 tej ustawy). Z tych względów, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.