II SA/Go 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.Z. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowieniu radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy za nieuzasadnione postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Go 419/11 odrzucił skargę R.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy za nieuzasadnione. W dniu 5 sierpnia 2011 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, natomiast w dniu 30 sierpnia 2011 r. do Sądu wpłynął, złożony na urzędowym formularzu PPF, wniosek R.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił R.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił radcę prawnego. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 5 września 2011 r. W dniu 14 września 2011 r. (data nadania – 12 września 2011 r.) do Sądu wpłynął sprzeciw R.Z. na ww. postanowienie referendarza sądowego w zakresie odmowy zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, iż dysponuje środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Jej zdaniem, przy rozpoznawaniu wniosku, nie uwzględniono kosztów ogrzewania domu oraz kosztu zakupu papierosów dla jej leczonego psychiatrycznie męża. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r., sporządzoną osobiście przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast zgodziła się z postanowieniem w przedmiocie ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności decyzji organu administracji publicznej przez niezawisły sąd. Z kolei celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy zaznaczyć, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Na podstawie analizy treści wniosku strony oraz przedłożonych w jego uzupełnieniu dokumentów, a także sprzeciwu należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna uniemożliwiała poniesienie kosztów kosztów sądowych związanych z prowadzonym postępowaniem. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wynika, iż dochód 3-osobowej rodziny skarżącej wynosi 3.682,82 zł (brutto). Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie osiąga dochodu z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej (3,97 ha). W uzupełnieniu złożonego wniosku R.Z. przedstawiła wykaz rachunków dotyczących kosztów eksploatacji nieruchomości (energia elektryczna - 76,20 zł, gaz - 66,28 zł, ubezpieczenie nieruchomości - 270 zł (pierwsza rata), ubezpieczenie OC - 289 zł, abonament telefoniczny - 78 zł, wywóz nieczystości - 57 zł). Natomiast z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, iż skarżąca i jej mąż posiadają wolne środki pieniężne (odpowiednio 548,16 zł i 739,29 zł). Odnosząc się do argumentacji strony zawartej w sprzeciwie stwierdzić należy, że skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała swoich wydatków na ogrzewanie domu, a jak już wspomniano powyżej to właśnie na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Nie negując zatem ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z leczeniem i utrzymaniem domu, należy uznać, iż skarżąca nie wykazała w wystarczający sposób, że nie dysponuje środkami, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego, w szczególności gdy jedynym ewentualnym wydatkiem w sprawie byłby wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący w niniejszej sprawie 100 zł. Z tych powodów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.