II SA/Go 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy za nieuzasadnione postanawia: przywrócić R.Z. termin do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. R.Z. wniosła skargę na postanowienie .Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 419/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę R.Z., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także jako "P.p.s.a."). 5 sierpnia 2011 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 31 sierpnia 2011 r. odmówiono skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowiono radcę prawnego. Od powyższego postanowienia R.Z. wniosła sprzeciw w zakresie odmowy zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z tego samego dnia Sąd odrzucił, wniesioną od postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r., skargę kasacyjną R.Z. jako sporządzoną niezgodnie z art. 175 P.p.s.a. Pismem z dnia [...] października 2011 r. R.Z. wniosła zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Okręgowa Izba Radców Prawnych, pismem z dnia [...] października 2011 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla R.Z. pełnomocnika z urzędu w osobie r.pr. A.B.. Zarządzeniem z dnia 18 października 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku strony z dnia [...] października 2011r. o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie pełnomocnik odebrała osobiście w dniu 19 października 2011 r. Pismem z dnia [...] października 2011 r. (data wpływu do Sądu – 2 listopada 2011 r.) strona skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2011 r. referendarz sądowy WSA w Gorzowie Wlkp. pozostawił bez rozpoznania wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, jako złożony po upływie zakreślonego 7-dniowego terminu do jego uzupełnienia. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącej r.pr. A.B. złożyła sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na odpowiednim urzędowym formularzu. Uzasadniając wniosek pełnomocnik podała, że w dniu 19 października 2011 r. odebrała wezwanie Sądu do uzupełnienia braku wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. Następnie w dniu [...] października 2011 r. listem poleconym priorytetowym przesłała skarżącej do wypełnienia żądany formularz. R.Z. przesyłkę odebrała dopiero 27 października 2011r., a wyznaczony przez Sąd 7-dniowy termin do złożenia urzędowego formularza upłynął 26 października 2011r. Zatem zdaniem pełnomocnika, skarżąca bez własnej winy nie miała możliwości złożenia go w terminie. Ponadto o złożeniu przez skarżącą w dniu 28 października 2011r. formularza PPF, pełnomocnik powzięła informację z uzasadnienia zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2011 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, którego odpis odebrała w dniu 10 listopada 2011 r., zatem niemożliwe było wcześniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia złożonego w dniu 17 listopada 2011 r. sprzeciwu pełnomocnika strony skarżącej od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2011 r., zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej ww. zarządzenia referendarza sądowego i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej wraz z ww. sprzeciwem wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na odpowiednim urzędowym formularzu, który to wniosek w ocenie Sądu zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Z § 2 tego artykułu, wynika, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zakreślają przy tym terminów, które zawężałyby czas, w jakim strona skarżąca może wystąpić z takim wnioskiem, ani nie zakazują występowania z takim wnioskiem wielokrotnie. Zatem strona może w każdym czasie, aż do zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożyć ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżąca już raz złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (pismo z dnia [...] lipca 2011 r. – k. 29 akt sprawy), który został rozpoznany przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r., na mocy którego ustanowiono na rzecz R.Z. radcę prawnego z urzędu i jednocześnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pismo z dnia [...] września 2011 r. – k. 76 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania stronie prawa pomocy w ww. zakresie. Następnie pismem z dnia [...] października 2011 r. R.Z. wniosła ponownie o zwolnienie z kosztów sądowych. Z uwagi na to, iż skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na odpowiednim urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), Sąd wezwał wyznaczonego z urzędu pełnomocnika r.pr. A.B. do uzupełnienia braku formalnego przedmiotowego wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Pełnomocnik odebrał wezwanie w dniu 19 października 2011 r. W zakreślonym terminie, tj. do dnia 26 października 2011 r. powyższy brak nie został uzupełniony, dopiero w dniu 2 listopada 2011 r. (data nadania – 28 października 2011 r.) do Sądu wpłynął wypełniony przez stronę formularz PPF. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2011 r. referendarz sądowy WSA w Gorzowie Wlkp. pozostawił bez rozpoznania wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, jako złożony po upływie zakreślonego 7-dniowego terminu do jego uzupełnienia. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącej r.pr. A.B. złożyła sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na odpowiednim urzędowym formularzu. W aprobowanym przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek postanowieniu NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GZ 137/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl, jednoznacznie stwierdzono, że z uwagi na możliwość złożenia wniosku o prawo pomocy w każdym czasie – zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w toku, złożony przez skarżącą wniosek na formularzu w dniu 28 października 2011 r. jest złożonym prawidłowo wnioskiem o prawo pomocy. Ponadto wskazać należy, iż w myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 powołanej ustawy oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Z istoty art. 87 § 1 P.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ponieważ zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na gruncie omawianego przepisu pojęcie strony rozumie się szeroko, rozciągając je także na pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 327/10, Lex nr 672961), bowiem pojęcie winy strony obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. Jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, Lex nr 565711). W przedmiotowej sprawie skarżącą reprezentował wyznaczony z urzędu profesjonalny pełnomocnik i to właśnie z tego powodu ocena braku winy w uchybieniu terminu winna być odnoszona w pierwszej kolejności do zachowania pełnomocnika. Z analizy akt sprawy wynika, iż pełnomocnik r.pr. A.B. podjęła wszystkie czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki. Potwierdza to m.in. dowód nadania w dniu 20 października 2011r., a więc już w następnym dniu po odbiorze wezwania Sądu z dnia 18 października 2011 r. do uzupełnienia braku wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na odpowiednim urzędowym formularzu, przesyłki listowej priorytetowej, adresowanej do R.Z. i zawierającej pismo informacyjne wraz z przedmiotowym urzędowym formularzem PPF. Również strona skarżąca odbierając powyższą przesyłkę w dniu 27 października 2011 r., już następnego dnia tj. 28 października 2011 r., wysłała do Sądu wypełniony formularz PPF. Mając powyższe na uwadze, należało dojść do wniosku, że pełnomocnik strony uprawdopodobnił brak winy w nieterminowym nadesłaniu urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy, przez co uzasadnionym jest przywrócenie w tym zakresie uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.