II SA/Go 432/07

Dnia 8 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Asesor WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata [...] o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adwokatowi [...] kwotę 120 zł. (słownie sto dwadzieścia złotych) podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jako zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 października roku, przyznano skarżącemu A.S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w Z. na pełnomocnika wyznaczyła adwokata A.K.. W przedmiotowej sprawie w dniu [...] roku zostało wydane postanowienie o odrzuceniu skargi A.S. z uwagi na to, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt III CZP 35/07 orzekł, że do rozstrzygnięcia spraw z zakresu zwrotu opłaty za kartę pojazdu w wysokości 425 zł właściwa jest droga cywilnoprawna. Adwokat A.K. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy adwokackiej udzielonej z urzędu nadesłał pismo z dnia [...] roku zatytułowane "opinia prawna w sprawie II SA/Go 432/07 ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]". W piśmie tym adwokat A.K. uzasadnił swoją odmowę sporządzenia skargi kasacyjnej i poparł stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zawarte w ww. postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a."). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu w zakresie ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. O ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, o tyle w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię bowiem sporządza się dla strony i w jej interesie. Powołany we wniosku o zasądzenie wynagrodzenia przez adwokata A.K. § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) wiąże przyznanie wynagrodzenia jedynie z obowiązkiem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. Należy podkreślić, iż w rozpatrywanej sprawie wyznaczony dopiero na etapie postępowania międzyinstancyjnego przez Okręgową Radę Adwokacką [...] adwokat A.K. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ale nie załączył stosownego pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Dokument pełnomocnictwa podlega opłacie skarbowej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1536 z późn. zm.). W związku z powyższym, nie można w rozpatrywanej sprawie przyjąć, że opinia ustanowionego z urzędu adwokata o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi działanie w imieniu mocodawcy, o którym mowa w art. 34 p.p.s.a. Opinia ta jest jedynie wyrazem poglądów tego adwokata, co do zasadności popierania sprawy skarżącego w postępowaniu kasacyjnym. W piśmie tym, wyznaczony przez organ właściwego samorządu profesjonalista, nie wyraża zdania (i żądania) skarżącego, a jedynie swoje zapatrywanie na stan faktyczny i prawny sprawy. Skoro zatem sporządzając stosowną opinię nie działa on w imieniu skarżącego w procesie, to tym samym nie można przyjąć, że czynność ta wymaga pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 36 p.p.s.a.. Powyższe nie oznacza, że adwokatowi nie należy się z tego tytułu wynagrodzenie, bowiem sporządzenie stosownej opinii wymaga zapoznania się ze sprawą i przedstawienia potencjalnemu mocodawcy oceny prawnej dotyczącej jego sprawy. Mimo tego, że czynność ta nie stanowi działania w imieniu ewentualnego mocodawcy w procesie, to jest usługą prawną na jego rzecz i jako taka mieści się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 p.p.s.a.). Takie stanowisko potwierdza zapis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielone z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), zgodnie z którym stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (vide: postanowienie z dnia 11 października 2006r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt. I FZ 288/06, LexPolonica nr 420558). W związku z przedstawionym powyżej stanem prawnym, należało stwierdzić, że skoro ustawodawca użył w art. 250 p.p.s.a. pojęcia "wyznaczonego adwokata" to wyznaczony przez organ samorządu zawodowego profesjonalista, który wykonał na rzecz skarżącego usługę prawną w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ma zagwarantowane prawo do otrzymania z tego tytułu stosownego wynagrodzenia. Z uwagi na powyższe w przedmiotowej sprawie należało zasądzić na rzecz pełnomocnika tytułem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stawkę w wysokości 120 złotych. Stawkę tę zgodnie z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. należało podwyższyć o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.