II SA/Go 432/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-10-03
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Jacek Jaśkiewicz, Krzysztof Rogalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy, określając w uchwale wymagania dla przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych, może narzucić wymóg lokalizacji takiej działalności w odległości 500 m od budynków mieszkalnych, a jeśli tak, to czy taki wymóg jest zgodny z prawem?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy narzucającej wymóg lokalizacji grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych w odległości 500 m od budynków mieszkalnych. Uznał, że taki wymóg, mimo że rada gminy ma kompetencję do określania wymagań dla przedsiębiorców w tym zakresie, został wprowadzony z istotnym naruszeniem prawa. Sąd argumentował, że spalarnia zwłok zwierzęcych nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów, a nałożony wymóg odległości jest zbyt daleko idący, nieracjonalny i nieproporcjonalny, naruszając zasady konstytucyjne.Stan faktyczny
Skarżący zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w części dotyczącej wymogu lokalizacji grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych w odległości 500 m od budynków mieszkalnych. Zarzucili naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na wadliwą wykładnię przepisów, arbitralność wymogu i istotne ograniczenie wolności gospodarczej. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że wymóg odległości jest uzasadniony ochroną zdrowia i życia mieszkańców oraz środowiska, a skarżący nie posiadają interesu prawnego do wniesienia skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ustęp 1 punkt 6. Zasądził od Miasta [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi D.O. i M.K. - wspólników spółki cywilnej "[...]" s.c. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...] I. stwierdza nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ustęp 1 punkt 6 II. zasądza od Miasta [...] solidarnie na rzecz skarżących D. O. i M. K. - wspólników spółki cywilnej "[...]" s.c. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na sesji w dniu [...] r. Rada Miejska w [...] (dalej: Rada) podjęła uchwałę nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...]. W ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do ww. uchwały postanowiono, że grzebowisko lub spalarnia zwłok zwierzęcych i ich części może być zlokalizowana w odległości 500 m od budynków mieszkalnych (mierzonej jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności).
Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] r., pod poz. [...].
W piśmie z dnia [...] r. D. O. i M. K. - wspólnicy spółki cywilnej "[...]" s.c. (dalej: skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawną, zaskarżyli powyższą uchwałę w części, tj. w zakresie ust. 1 pkt 6 jej załącznika nr 3.
Zaskarżonym przepisom uchwały skarżący zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399, dalej: u.c.p.g.) w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977), poprzez:
- niewłaściwą wykładnię ww. przepisów, prowadzącą do uznania, że uchwała w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może określać wymóg lokalizowania spalarni zwłok zwierzęcych i ich części w konkretnej odległości od zabudowy mieszkaniowej - w niniejszym przypadku "tylko w odległości 500 m od budynków mieszkalnych" - podczas, gdy przepis art. 7 ust. 3 u.c.p.g. umocowuje rady gminy do uregulowania przedmiotowej materii, a zasady wzajemnego rozmieszczenia terenów o różnym przeznaczeniu regulowane są w aktach planowania przestrzennego;
- w konsekwencji wadliwej wykładni przepisów, o których mowa powyżej, wprowadzenie w ust. 1 punkt 6 załącznika nr 3 do uchwały wymagania odnoszącego się nie do przedsiębiorcy ubiegającego się o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, lecz do lokalizacji miejsca prowadzenia przedmiotowej działalności w określonej odległości od budynków mieszkalnych, co wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 3 u.c.p.g. i świadczy o wadliwości wydanej uchwały w zaskarżonym zakresie, uzasadniającej wyeliminowanie jej przepisów z obrotu prawnego.
Ewentualnie, w razie nie podzielenia przez Sąd ww. zarzutu i uznania, że w uchwale, o której mowa w art. 7 ust. 3 u.c.p.g., rada gminy może określić wymogi, co do lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, zaskarżonym przepisom uchwały zarzucili naruszenie:
2) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 7 ust. 3 u.c.p.g., poprzez:
- wprowadzenie w uchwale wymogu w zakresie lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych i ich części w określonej odległości od budynków mieszkaniowych w sposób arbitralny, nieznajdujący żadnego racjonalnego uzasadnienia, w tym w szczególności w uwarunkowaniach społecznych, czy środowiskowych występujących na terenie Gminy – [...], co potwierdzają jednoznacznie:
- lakoniczne uzasadnienie do projektu uchwały, które nie wyjaśnia, dlaczego akurat wysoce rygorystyczny parametr 500 metrów od zabudowy mieszkaniowej został uznany za odległość bezpieczną,
- okoliczności towarzyszące podejmowaniu uchwały, które świadczą o tym, że jedynym celem wprowadzenia dodatkowego, dotychczas nie obowiązującego w gminie, warunku uzyskania zezwolenia na prowadzenie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, wprost artykułowanym podczas podejmowania kwestionowanej uchwały, było doprowadzenie do sytuacji, w której inwestycja skarżących realizowana zgodnie z ostatecznym i prawomocnym pozwoleniem na budowę, na etapie wydawania którego weryfikowana była zgodność lokalizacji inwestycji z przepisami prawa, w tym aktami prawa miejscowego, zostanie uznana za niezgodną z uchwałą na kolejnym etapie realizacyjnym, tj. na etapie uzyskiwania zezwolenia na prowadzenie działalności;
- sformułowanie wymogu dotyczącego odległości miejsca prowadzenia działalności od zabudowy mieszkaniowej:
- w sposób uniemożliwiający w istocie prowadzenie na terenie gminy działalności wymagającej zezwolenia poprzez użycie w uchwale sformułowania "może być zlokalizowana tylko w odległości 500 m"- zamiast użycia określenia abstrakcyjnego np. "co najmniej w odległości 500" - co czyni spełnienie tak skonstruowanego wymogu niemożliwym do wypełnienia w praktyce,
- w sposób niezrozumiały z uwagi na przyjęte w uchwale zasady obliczania ww. odległości, które wskazują wyłącznie punkt od którego odległość jest wyznaczana bez wskazania punktu do którego jest ona wyznaczana (zgodnie z uchwałą odległość mierzona jest "jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności"), co nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy punktem do którego odległość jest wyznaczana jest granica terenu zajętego pod zabudowę mieszkaniową, czy sam budynek mieszkalny (choć i tu powstaje wątpliwość, czy chodzi o elewację budynku, czy jego najdalej wysunięty element architektoniczny);
3) art. 20, 21 i 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez istotne ograniczenie wolności gospodarczej nie mające umocowania w ustawie, ale także nie wynikające z ważnego interesu publicznego, któremu w okolicznościach danej sprawy należało przypisać pierwszeństwo przed prawnie chronionymi interesami indywidualnymi przedsiębiorców;
4) §14 ust. 2 w zw. z §143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283, dalej: ZTP) w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewprowadzenie do uchwały przepisów przejściowych, w sytuacji gdy reguluje ona dziedzinę spraw uprzednio unormowanych uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. w sprawie wymagań jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2015 r., poz. 617). Przedmiotowe naruszenie miało charakter rażący z uwagi na towarzyszące mu naruszenie praw słusznie nabytych skarżących oraz ich interesów w toku, czego organ miał pełną świadomość przy podejmowaniu kwestionowanych przepisów uchwały.
Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. W ocenie Rady skarżący wykazując naruszenie swojego interesu prawnego, powołując się na fakt, że w dniu [...] r złożyli do Prezydenta Miasta [...] wniosek o niezwłoczne wydanie zezwolenia na prowadzenie spalarni zwierząt, nie wskazali, że dopiero prowadzą budowę krematorium dla zwierząt, która to inwestycja nie została zrealizowana i nie jest zakończona. Powyższe powoduje, iż skarżący nie posiadają infrastruktury do prowadzenia działalności polegającej na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części a tym samym nie mają możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Sama możliwość ubiegania się o wydanie takiego zezwolenia nie wyczerpuje definicji interesu prawnego, a jedynie świadczy o istnieniu interesu faktycznego. Zaskarżona uchwała nie została podjęta w tracie postępowania administracyjnego wszczętego powyższym wnioskiem, zatem interes skarżących jest faktyczny i ekonomiczny ale nie prawny i nie uzasadnia legitymacji skargowej skarżących. Ponadto za chybione należy uznać twierdzenie skarżących, iż w oparciu o dotychczas obowiązującą uchwałę z [...] r. skarżący mogliby przystąpić do użytkowania inwestycji i uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności. Jak już wskazano wyżej, inwestycja skarżących jest w trakcie realizacji, nie została dopuszczona do użytkowania przez właściwe organy nadzoru budowlanego i możliwość prowadzenia działalności w zakresie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części jest chwilę złożenia skargi jedynie hipotetyczna.
W ocenie Rady wprowadzając w zaskarżonej uchwale wymóg zachowania określonej odległości od budynków mieszkalnych, nie przekroczono normy kompetencyjnej wyrażonej w art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Wprowadzając wymóg określony w ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, organ administracji publicznej uznał, zapis 500 metrów jest kompromisem między potrzebami przedsiębiorcy, który prowadzi taką działalność a potrzebami mieszkańców. Celem wprowadzenia w trybie art. 7 ust. 3 u.c.p.g. wymogów dotyczących tego rodzaju działalności może być m.in. chęć minimalizacji ewentualnych konfliktów lokalnych, jednak kierując się takim kryterium organ gminy winien wziąć pod uwagę również interes inwestora i w sposób racjonalny wyważyć jego oczekiwania z oczekiwaniami lokalnej społeczności. Tak też uczynił organ administracji publicznej w niniejszej sprawie wskazując w uzasadnieniu uchwały iż " działalność polegająca na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a także środowiska i przyrody w szczególności w przypadku awarii lub nieprawidłowego jej działania. Zatem ważny interes publiczny polegający na ochronie wartości ustawowo chronionych jak życie i zdrowie ludzkie i ochrona środowiska i przyrody, zapobieżenie lokalnym konfliktom na tle prowadzenia grzebowiska / spalarni oraz potencjalnym uciążliwościom, które niesie za sobą funkcjonowanie grzebowiska i spalarni uzasadniają wprowadzenie wymogu ogrodzenia terenu działalności grzebowiska i spalarni i ich odległości od budynków mieszkalnych". Zatem wprowadzenie zapisu o odległości spalarni zwłok zwierzęcych i ich części od budynków mieszkalnych nie jest przekroczeniem delegacji ustawowej do określenia wymagań jakie powinien spełniać przedsiębiorca, który ubiega się o takie zezwolenie. Wprowadzenie wymogu zachowania odległości 500 m wynikało z rozważenia takich przepisów jak rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, którego §3 pkt 2 stanowi, " Odległość od granicy cmentarza ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych, służących jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych, nie może być mniejsza niż 500 m." Biorąc pod uwagę, iż zabudowa mieszkaniowa na terenie Gminy - Miasta [...], w dużej części to zabudowa jednorodzinna z własnym ujęciem wody, a będąca przedmiotem zaskarżenia uchwała odnosi się nie tylko do działalności związanej z prowadzeniem spalarni zwłok zwierzęcych i ich części ale także grzebowiska dla zwierząt, ustanowienie odległości 500 m, było w pełni uzasadnione z uwagi na ochronę zdrowia i życia mieszkańców.
Rada nie podzieliła także zarzutu naruszenia art. 20, 21 i 22 w zw. z art 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: u.s.g.), stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może więc nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowił ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do uchwały Rady z dnia [...]r. nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...].
Nie było kwestionowane na gruncie przedmiotowej sprawy, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zawiera bowiem normy generalne i abstrakcyjne, ponieważ nie jest adresowana do imiennie określonych osób, zaś jej abstrakcyjność wyraża się w możliwości wielokrotnego stosowania.
Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten stanowi, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu skarżący legitymują się interesem prawnym, który uprawniał ich do wywiedzenia skargi, bowiem w [...] r. uzyskali decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenie na budowę, na działce nr [...] i [...], budynku usługowego – krematorium zwierząt domowych oraz kolumbarium wraz ze zbiornikiem na urny (decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]), a zatem już w [...] r. rozpoczęli procedurę uzyskania pozwolenia (oczywiście nie zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części), niezbędną do prowadzenia na ich nieruchomościach działalności polegającej na budowie krematorium oraz kolumbarium. Bez wątpienia zatem zaskarżone postanowienie uchwały wprowadziło ograniczenia uniemożliwiające prowadzenie tej działalności. Innymi słowy kwestionowana uchwała rodzi negatywne skutki dla sfery prawnomaterialnej skarżących, uniemożliwiając im realizację uprawnień.
Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z jego treścią, rada gminy określa, w drodze uchwały, wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części.
Sąd podziela wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 36/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA) pogląd, że w ramach kompetencji prawodawczej, wynikającej z art. 7 ust 3 u.c.p.g. rada gminy na zasadzie lex specialis może określić wymogi dotyczące cech i właściwości terenu grzebowiska, jego ukształtowania, odległości grzebowiska bądź spalarni od zabudowań mieszkaniowych, zakładów produkujących żywność, itd. Stanowisko to znalazło aprobatę w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2018 r., II SA/Po 2/18, CBOSA).
Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bowiem zgodnie z załącznikiem nr 3 ust. 1 pkt 6 do zaskarżonej uchwały, grzebowisko lub spalarnia zwłok zwierzęcych i ich części może być zlokalizowana w odległości 500 m od budynków mieszkalnych (mierzonej jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności).
Z protokołu posiedzenia Rady z dnia [...] r., nr [...], a przede wszystkim z uzasadnienia do zaskarżonej uchwały wynika, iż celem wprowadzenia wymogu określonego w załączniku nr 3 ust. 1 pkt 6 do zaskarżonej uchwały, a więc odległości 500 m grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych i ich części od budynków mieszkalnych, jest zapewnienie ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. W ocenie Rady działalność polegająca na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a także środowiska i przyrody w szczególności w przypadku awarii lub nieprawidłowego jej działania. Zatem - jak wskazała Rada - ważny interes publiczny polegający na ochronie wartości ustawowo chronionych jak życie i zdrowie ludzkie i ochrona środowiska i przyrody, zapobieżenie lokalnym konfliktom na tle prowadzenia grzebowiska i spalarni oraz potencjalnym uciążliwościom, które niesie za sobą funkcjonowanie grzebowiska i spalarni, uzasadniają wprowadzenie wymogu odległości od budynków mieszkalnych.
Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 54, dalej: P.o.ś.) przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Stosownie zaś do art. 3 pkt 11 P.o.ś. przez oddziaływanie na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi.
Podkreślenia wymaga, że przy ocenie, czy dane przedsięwzięcie może niekorzystnie oddziaływać na środowisko naturalne, czy też nie, rozstrzygające znaczenie ma to, czy ma ono status przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112, dalej: ustawa środowiskowa). Przepisy ustawy środowiskowej wyodrębniły dwa rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W wydanym na podstawie art. 60 ustawy środowiskowej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm., dalej: rozporządzenie), a więc także na zdrowie ludzi, spalarni zwłok zwierzęcych i ich części nie ujęto jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko (jedynie grzebowiska zwłok zwierzęcych ujęto jako przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 pkt 76 rozporządzenia). W konsekwencji powyższego realizacja spalarni zwłok zwierzęcych i ich części nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej (art. 71 ust. 2 ustawy środowiskowej). Zatem - w ocenie Sądu - w świetle przepisów ustawy środowiskowej, przedsięwzięcie w postaci spalarni zwłok zwierzęcych jest przedsięwzięciem o zdecydowanie ograniczonym, w pełni przewidywalnym wpływie na środowisko. Tym samym nałożenie w zaskarżonej uchwale wymogu zachowania odległości 500 m od budynków mieszkalnych jawi się nie tyle jako arbitralne, co zbyt dalece idące, nieracjonalne i nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi - zwłaszcza z zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) a także zasadą wolności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji).
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, wprowadzający wymóg zachowania odległości grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych od zabudowań mieszkalnych w wymiarze 500 m, wydany został z istotnym naruszeniem art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Stąd też Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ust. 1 pkt 6.
Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku) znajduje podstawy w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi (300 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocniczki skarżących, będącej radczynią prawną, w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło