II SA/Go 453/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta [...], działając na podstawie m.in. art. 20 ust. 2 i 3, zgodnie z art. 3 pkt 11; art. 17; art. 23 ust. 1-3; art. 24; art. 25; art. 26: art. 29; art. 30; art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 323, dalej jako u.ś.r.) odmówił przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką na babcią tj. H. G. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pismem z dnia [...] listopada 2023r., załączając do niego m.in. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności babci, plan dnia sprawowanej opieki, oświadczenie o trybie nauki oraz plan zajęć, oświadczenie o osobach, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z wydanym na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2021 r. niepełnosprawność H. G. istnieje od 75 roku życia. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni babcia choruje na [...],[...],[...], problemy [...], ma utrudnione poruszanie w związku z wymienionym [...] oraz [...]. Opieka polega na pomaganiu w czynnościach dnia codziennego tj. poranna toaleta, pomoc przy zakładaniu aparatu słuchowego, pomoc przy wstawaniu z łóżka oraz przy poruszaniu się po mieszkaniu lub poza nim, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, pomoc przy toalecie. Ze względu na niepełnosprawność bezwzględnie wymaga opieki osoby bliskiej. Zgodnie z zaświadczeniem z Akademii Wychowania Fizycznego z dnia [...] grudnia 2023 r. strona jest studentką pierwszego stopnia w trybie dziennym. Zgodnie z oświadczeniem strony o trybie nauki wnioskodawczyni przebywa w [...] 2-3 dni w tygodniu a podczas nieobecności opiekę nad H. G. sprawuje jej mama M. W. Organ podał, iż córka H. G. – M. W. ma własną działalności gospodarczą, syn S. G. - emeryt zamieszkały w [...], syn Z. G. rencista zamieszkały w [...], J. G. - emeryt zamieszkały w [...], a wnioskodawczyni jest jedyną osoba, która może sprawować opiekę nad babcią. Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Burmistrz Miasta [...] odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, jednak decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. , sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ramach ponownego postępowania organ uzupełnił materiał dowodowy w sprawie zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego: adresy zamieszkania dzieci pani H. G. tj. S. G., Z. G., J. G. w celu ustalenia braku możliwości sprawowania opieki przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Z przeprowadzonych przez Ośrodki Pomocy Społecznej wywiady ustalono, że: - M. W. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim (symbol 05-R) i że nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą ponieważ sama ma problemy zdrowotne oraz jest zajęta prowadzeniem własnej działalności gospodarczej, - J. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jego źródłem dochodu jest emerytura, posiada liczne schorzenia nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Zespołu ds, Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ustalono, że nie figuruje w rejestrze danych osób orzekniętych, - S. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, którą się opiekuje (córka choruje na [...]), jego źródłem dochodu jest emerytura, nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Zespołu ds, Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ustalono, że nie figuruje w rejestrze danych osób orzekniętych, - Z. G. nie chce i nie jest w stanie ze względów zdrowotnych sprawować opieki nad mamą, jego źródłem dochodu jest renta inwalidzka. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ustalono, że dnia [...] kwietnia 2021 miał wydane orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważne do dnia [...] kwietnia 2023r. Organ po weryfikacji dokumentów postanowił odmówić przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie, z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu zakres faktycznie sprawowanej opieki nad babcią, nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania "stałej opieki". W przedmiotowym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką nad babcią. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu. Podkreśliła, że babcia wymaga stałej opieki, ponieważ nie może funkcjonować samodzielnie. Odwołująca taką opiekę nad babcia sprawuje i w związku z nią nie może podjąć zatrudnienia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - zastosowanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. art, 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych poprzez ich błędną wykładnie polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych interpretowanych wprost z przepisów ustawy jako zmierzających do ochrony podmiotów słabszych w ramach systemu zaopatrzenia społecznego, a tym samym naruszenie norm ustawy zasadniczej nakazujących ochronę przez organy państwowe osób dotkniętych niepełnosprawnością oraz ich rodzin, a co za tym idzie zaniechanie dokonania wykładni systemowej i skupienie się wyłącznie na efektach wykładni literalnej; - zastosowanie błędnej wykładni art. 17 ust 1 In firn — u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię warunkując spełnienie przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznic w sytuacji, gdy opieka ma charakter stały i długotrwały, podczas gdy wyraźnie przepis ten wskazuje alternatywę pozwalającą na nie łączne spełnienie tych warunków, bowiem opieka może być stała i długotrwała, albo może mieć cechę tylko jedną ze wskazanych, a także uznanie, że babcia Skarżącej H. G. nie wymaga stałej opieki osób trzecich, podczas gdy jej stan zdrowia, właściwości fizyczne i psychiczne w sposób jednoznaczny wskazują, że opieka skarżącej nad babką jest konieczna. Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazuje, że w przedmiotowej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) — dalej "u.ś.r". Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, ze zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Kolegium złożone przez skarżącą odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują łub rezygnują z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odnosząc się do powyższego przepisu organ wskazał, że zakres faktycznie sprawowanej opieki nad babcią, nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania "stałej opieki". W przedmiotowym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką nad babcią. W złożonym odwołaniu skarżąca podnosi, iż wydane przez organ I instancji orzeczenie nie odpowiada prawu, gdyż zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu wykładni językowej tego przepisu. Stwierdza, że organ I instancji przede wszystkim wskazuje, że skarżąca nie Kolegium wskazało, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 9 maja 2024 r., sygn. I SA/Ol 79/24 stwierdza, że "dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo - skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej. Warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Jednak zakres czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zaznaczyć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy w celu sprawowania opieki." Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2024 r. sygn. I OSK 1471/23 stwierdza natomiast, że "Aby można było mówić o opiece, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" łub "długoterminowa". Określenia te wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności." Ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień wynika, że studiuje ona stacjonarnie w [...]. Zajęcia odbywają się 2-3 dni w tygodniu. Z przedstawionego planu zajęć wynika, że zajęcia odbywają się od godz. 8.00 do 15.15, a nawet do 18.30. Skarżąca zatem w tych dniach nie sprawuje opieki nad babcią niemal przez cały dzień (musi jeszcze dojechać z [...] do [...] i wrócić po zajęciach). Skarżąca wyjaśnia, że i w tym czasie opiekę nad babcią sprawuje jej mama M. W. Zdaniem Kolegium nie można w tej sytuacji stwierdzić, że opieka nad babcią jest (jak wskazano w cyt. wyroku) świadczona osobiście przez skarżącą, gdyż przez 2-3 dni w tygodniu opiekę sprawuje matka skarżącej. Wobec powyższego trudno uznać, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad babcią. Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 1); nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2); nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 3). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał m.in., że H. G. ma czworo dzieci. Córka M. W. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim (symbol 05-R). Oświadczyła ona, że nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą ponieważ sama ma problemy zdrowotne oraz jest zajęta prowadzeniem własnej działalności gospodarczej Syn J. G. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Oświadczył, że posiada liczne schorzenia, nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą. Syn S. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, którą się opiekuje (córka choruje na [...]) jego źródłem dochodu jest emerytura. Oświadczył również, że nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą. Ustalono, że S. G. nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Pan Z. G. nie chce i nie jest w stanie ze względów zdrowotnych sprawować opieki nad mamą, jego źródłem dochodu jest renta inwalidzka. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], wynika, że dnia [...] kwietnia 2021 r. miała wydane orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważne do dnia [...] kwietnia 2023 r. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., skarżącej nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W trakcie prowadzonego ponownie postępowania ustalono natomiast, że żadne z czwórki dzieci H. G. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, ze zm.) zwanej dalej "K.r.o." obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Kolegium wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. w sprawie I OPS 2/22 zajął stanowisko, iż warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (alt. 17 ust 5 pkt 2 lit a u.ś.r.). Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdza, że skarżącej z uwagi na niespełnianie przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż dzieci osoby wymagającej opieki (tj. osoby spokrewnione w pierwszym stopniu) nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium skarżąca nie spełnia także przesłania art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia: - art. 17 ust. 1 i ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na pominięciu celów u.ś.r. jako zmierzających do ochrony podmiotów słabszych w ramach systemu zaopatrzenia społecznego, a co za tym idzie do zaniechania dokonania wykładni systemowej i skupienie się wyłącznie na efektach wykładni literalnej, - art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię warunkującą spełnienie przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie w sytuacji, gdy opieka ma charakter stały i długotrwały, podczas gdy wyraźnie przepis ten wskazuje alternatywę pozwalającą na niełączne spełnienie tych warunków, bowiem opieka może być stała i długotrwała albo może mieć cechę tylko jedną ze wskazanych, a także uznanie, że babcia skarżącej nie wymaga stałej opieki osób trzecich, podczas gdy jej stan zdrowia, właściwości fizyczne i psychiczne w sposób jednoznaczny wskazują, że opieka skarżącej nad babcią jest konieczna, - art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię warunkującą możliwość sprawowania opieki nad osobą chorą przez wnuczkę, wyłącznie w sytuacji gdy dzieci osoby chorej mają możliwość sprawowania nad nią opieki z uwagi na niepełnosprawność, podczas gdy nie ma znaczenia stopień pokrewieństwa, a obciążone są zarówno dzieci i wnuki nad osoba wymagającą opieki. Do skargi strona załączyła ponadto zaświadczenie o ukończeniu studiów pierwszego stopnia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babką. Podstawę materialnoprawną w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych według stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym przypadku więc, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku o przyznanie świadczenia tj. listopad 2023 r. zastosowanie miały przepisy u.ś.r. w brzmieniu sprzed zmiany. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023r.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budziło wątpliwości, że H. G., babcia skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym wymagającą opieki, jest wdową, posiada: córkę i trzech synów, przy czym żadne z dzieci nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tylko jeden z synów ([...]) legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym terminowo. Opiekę nad H. G. sprawuje skarżąca, która jej wnuczką. Skarżąca nie zalicza się do podmiotów, o których stanowi powyżej przywołany art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r. Skarżąca jest wnuczką H. G., czyli jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu. Zasadnicze zatem znaczenie w przedmiotowej sprawie, miało zatem stwierdzenie braku spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1a u.ś.r., która powiązana jest ściśle z przesłankami z art. 17 ust. 1 pkt 4, które muszą być łącznie spełnione, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczne zatem było w przedmiotowej sprawie udzielenie odpowiedzi na pytanie czy skarżącej jako osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Należy wskazać, na co zasadnie zwróciło uwagę SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w dniu 14 listopada 2022 r. na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, została podjęta uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) o następującej treści: 1. "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały podkreślił, że na mocy ustawy z 7.12.2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. otrzymał aktualne brzmienie, zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na mocy tej nowelizacji ustawodawca zmienił zatem zasady dostępu do świadczenia osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki i zastąpił kryterium braku możliwości sprawowania opieki na sformalizowaną przesłankę legitymowania się przez rodziców, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, opiekuna faktycznego dziecka i osobę będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uzasadnieniu ww. uchwały, związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulującymi obowiązek alimentacyjny i przepisami regulującymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma ograniczony charakter. W szczególności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi spoza kręgu osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności nie ma wpływu na ewentualny obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w pierwszej kolejności. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie dotyczy obowiązku alimentacyjnego i go nie potwierdza, choć samo świadczenie może stanowić źródło środków na pokrycie świadczeń alimentacyjnych, jeżeli osoba je pobierająca jest do nich zobowiązana. Związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Co istotne, ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowym regulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. Zauważyć jednak należy, że również w tym wymiarze regulacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest w pełni koherentna z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, i zawiera pewne własne rozwiązania, istotne ze względu na przedmiot jej regulacji. W art. 17 ust. 1a u.ś.r. prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest wyprzedzane przez uprawnienie opiekuna faktycznego oraz osób będących rodziną zastępczą spokrewnioną, co w okolicznościach konkretnego przypadku może oznaczać, że pierwszeństwo w uzyskaniu świadczenia uzyskuje osoba, która nie jest na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacje te świadczą o tym, że odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony i brak jest w szczególności podstaw do przyjmowania, że stanowi go też art. 132 k.r.o., i przyjęte w nim przesłanki wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował, dotyczy to w szczególności podejmowania się opieki dorosłych osób niepełnosprawnych mających własne środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego. Jak wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale w kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) czy art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższej uchwały przyjął także, że regulacja art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, nie jest rozwiązaniem, które wymaga zakwestionowania ze względu na normy Konstytucji RP. Podkreślono, że rozbieżności w stosowaniu przepisu nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością i koniecznością poszukiwania normy prawnej w optymalny sposób realizującej zamiar prawodawcy, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę pełnego katalogu świadczeń opiekuńczych, na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem określonego pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. W motywach uchwały wskazano nadto, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, zauważyć należy, iż wymagająca opieki babka skarżącej posiada córkę i trzech synów, którzy nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, wydane w sprawie decyzje uznać należy za prawidłowe, bowiem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Dzieci H. G., a więc spokrewnione z nią w pierwszym stopniu, nie posiadają orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Zatem już powyższa okoliczność wskazuje, iż w istocie brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie spokrewnionej z H. G. w drugim stopniu. W świetle powołanej uchwały nie ma też wpływu na wynik niniejszej sprawy ani ewentualna sytuacja materialna, zawodowa, osobista czy zdrowotna dzieci H. G. Okoliczności te nie mogą być bowiem podstawą do uznania, że skarżącej należy się świadczenie pielęgnacyjne, gdyż podstawa taka nie wynika z przepisów u.ś.r. Istotne bowiem, jak wskazano wyżej, z punktu widzenia przepisów obowiązujących na dzień wydania zaskarżonej decyzji jest to, że dzieci H. G nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest bowiem legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., I OSK 2256/22, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., I OSK 135/123, CBOSA). W kontekście cytowanej wyżej uchwały NSA i jej znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy w tym miejscu zaznaczyć, że stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Z powołanego wyżej przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w ww. uchwale NSA z 14 listopada 2022 r., nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania tego stanowiska i wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. i przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko SKO, że skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż H. G. jako osoba wymagająca opieki posiada dzieci, który nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymaga podkreślenia, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. wyrok NSA z 4 marca 2022 r., I OSK 1657/21, wyrok NSA z 22 października 2021 r., I OSK 712/21, CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził także, aby w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Organy orzekające w niniejszej sprawie niewątpliwie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle tych zasad organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż SKO prawidłowo orzekło o odmowie przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując jako podstawę w tym zakresie niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 a pkt 2 u.ś.r., z uwagi na to, że dzieci wymagającej opieki nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym Sąd podkreśla, iż wbrew stanowisku skarżącej wyrażonemu w skardze, SKO orzekając w w/w zakresie nie stwierdziło, iż skarżąca nie jest osoba odpowiednią do sprawowania opieki nad babcią, bądź że nie może ona takiej opieki nad babcią sprawować, ale że sprawowanie przez skarżącą opieki nad babcia nie uprawnia jej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż taką możliwość wyłącza przepis u.ś.r. Dodać należy, iż w zaskarżonej decyzji organ zwrócił także uwagę na brak spełnienia na gruncie przedmiotowej sprawy jednocześnie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dotyczącej braku związku przyczynowo-skutkowego miedzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad babcią i braku sprawowania przez skarżącą osobistej stałej bądź długotrwałej opieki nad babcią. Na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, przede wszystkim oświadczenia wnioskodawczyni, organ uznał, iż opieka nie jest przez skarżącą sprawowana stale lub długotrwale. Skarżąca bowiem w wyjaśnieniach podała, że studiuje stacjonarnie w [...], gdzie zajęcia odbywają się 2-3 dni w tygodniu w godzinach 8.00-15.15, a nawet do 18.30 i w tym czasie opiekę nad babcią sprawuje matka skarżącej (córka H. G.). Skarżąca zakwestionował w skardze stanowisko organu wskazując, iż nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na opiekę nad babcią, a które mogłaby podjąć z uwagi na harmonogram studiów. Dodała przy tym, iż skończyła studia i na tę okoliczność załączyła do skargi zaświadczenie o ukończeniu studiów z dniem [...] lipca 2024 r. (zaświadczenie to dotyczy okoliczności zaistniałej już po dacie wydania objętej skargą decyzji). Należy wyjaśnić, iż brak spełnienia na gruncie przedmiotowej sprawy przesłanki z art. 17 ust. 1 a pkt 2 u.ś.r., jak słusznie wskazał organ odwoławczy, stanowi wystarczającą i zasadniczą przesłankę do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Natomiast mając na uwadze zgromadzony przez organy materiał dowodowy w sprawie nie można uznać za błędne stanowiska organu co do oceny przesłanki dotyczącej sprawowania stałej lub długotrwałej opieki osobistej nad babcią, która uniemożliwiać miała podjęcie zatrudnienia (tzw. związek przyczynowo-skutkowy). Do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczna jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Organy słusznie zwróciły uwagę, iż skarżąca (mając na uwadze stan faktyczny ustalony na dzień wydania zaskarżonej decyzji) studiując dziennie w [...], uczęszczając na zajęcia 2-3 dni w tygodniu w godzinach 8.00-15.15, a nawet 18.30. W istocie opiekę nad babcią, w zakresie codziennych jej potrzeb związanych z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym, skarżąca dzieli ze swoją matką, która w czasie wykonywania obowiązków studenckich przez skarżącą, sprawuje opiekę nad wymagającą opieki niepełnosprawną. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.