II SA/Go 455/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...]. Wnioskiem z [...] maja 2014 r. A.R. zwróciła się do Prezydenta Miasta o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku podała, że dochody jej gospodarstwa domowego wynoszą 3.081,69 zł. Decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] Prezydent przyznał wnioskodawczyni dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy, tj. od czerwca 2014 r. do listopada 2014 r. w wysokości 206,24 zł miesięcznie w tym 3,13 zł ryczałtu za zakup opału. [...] kwietnia 2014 r. córka A.R. L.P.-S. sprzedała B.S. lokal mieszkalny nr 18 położony na czwartej kondygnacji budynku znajdującego się w [...], za cenę 135.000 zł. Ponieważ kupujący zapłacił już część ceny sprzedaży w kwocie 5.000 zł przy zawarciu przedwstępnej umowy sprzedaży, zobowiązał się zapłacić sprzedającej resztę ceny sprzedaży w kwocie 130.000 zł na wskazany przez sprzedającą numer konta bankowego. [...] grudnia 2014 r. pracownik organu pierwszej instancji przesłuchał A.R.. Zeznała ona, że środki finansowe ze sprzedaży lokalu w [...] zostały przekazane na konto wspólne z córką, do wyłącznej jej dyspozycji. Nastąpiło to w związku z zawartą umową kupna mieszkania przy ul. [...]. A.R. zeznała również, że środki te przeznaczone zostały na spłatę długów powstałych na skutek pożyczki od osoby fizycznej. Natomiast przesłuchana w sprawie L.P.-S. zeznała, że pieniądze pochodzące ze sprzedaży mieszkania w [...] nie były jej i nigdy nie były w jej posiadaniu. Wyjaśniła ponadto, że w marcu 2014 r. zawarła z matką umowę przedwstępną której przedmiotem było przyrzeczenie sprzedaży mieszkania w [...] za kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania w [...]. Na dowód powyższego przedłożyła umowę przedwstępną sprzedaży tego mieszkania, zawarta z matką [...] marca 2014 r. Do akt sprawy przedłożono także akt notarialny z [...] kwietnia 2014 r. dotyczący sprzedaży mieszkania w [...] oraz potwierdzenie wpłaty na konto A.R. kwoty 130.000 zł. Postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. Prezydent – na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a) wznowił z urzędu postepowanie w sprawie przyznawania A.R. dodatku mieszkaniowego decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...]. 2 lutego 2015 r. do Prezydenta wpłynęło pismo A.R. z [...] stycznia 2015 r. w którym strona odniosła się do postanowienia o wznowieniu postępowania, wskazując, że w sprawie powinno być uwzględnione to co zrobiła ona z pieniędzmi, mianowicie, iż zostały one przekazane na spłatę długów. Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta - na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, oraz w związku z art. 3 ust. 3, art. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 966 ze zm., dalej: u.d.m) – uchylił swoją ostateczną decyzję z [...] maja 2014 r. nr [...] i odmówił przyznania A.R. dodatku mieszkaniowego na lokal mieszkalny położony w [...] z powodu przekroczenia dochodu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem A.R. złożyła od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO), wnosząc w odwołaniu u umorzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że niewykazanie dochodu nie było świadome, ponieważ dochód przeznaczony był na spłatę długów powstałych w wyniku błędów życiowych. Wyjaśniła, że obecnie jest w trudnej sytuacji życiowej i dodatkowe obciążenia finansowe pogorszą i tak już trudną jej sytuację. SKO po rozpoznaniu ww. odwołania – decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] – utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. SKO przyznało rację organowi pierwszej instancji, że w świetle art. 3 ust. 3 u.d.m nie ma znaczenia na co zostały przeznaczone przez odwołującą przychody w kwocie 135.000 zł pochodzące ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. W świetle bowiem uregulowań zawartych w tym przepisie za dochód uważa się wszelkie przychody. Przepis ten określa w sposób jednoznaczny jakich składników nie wlicza się do dochodu. W ocenie SKO brak jest podstaw, aby od dochodu gospodarstwa domowego stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego nie został zaliczony przychód w wysokości 135.000 zł. SKO wskazało, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 331/11 (Lex nr 993592) uznał, że określenie w u.d.m dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny. W konsekwencji powoduje to, że nie tylko przychody uzyskiwane regularnie, ale także te o charakterze sporadycznym, incydentalnym podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.d.m. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Go 95/08 (Lex nr 493247), przyjmując, że określenie "wszelkie przychody", o którym mowa w art. 3 ust. 3 u.d.m, obejmuje to co zostało uzyskane faktycznie. Prawidłowo zatem - zdaniem SKO - organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, uznając, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który wydał decyzję, polegające na tym, że A.R. składając 5 maja 2014 r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w deklaracji o wysokości dochodów nie uwzględniła kwoty 135.000 zł uzyskanej w marcu i kwietniu 2014 r., tj. w okresie trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających złożenie wniosku. Prawidło także organ pierwszej instancji uchylając decyzję z [...] maja 2014 r. wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, odmawiając przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia dochodu. Powyższa decyzja SKO stała się przedmiotem skargi A.R. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że nie otrzymanie odpowiedzi z SKO w ciągu 30 dni dało jej nadzieję na pomyślne załatwienie sprawy. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając, że ze względu na skomplikowany charakter sprawy sporządzenie uzasadnienia decyzji oraz jej nadanie do skarżącej uległo przedłużeniu. Nie miało to jednak żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Oczekiwanie zaś przez skarżącą na doręczenie decyzji wraz z uzasadnieniem nie powoduje, że otrzyma ona korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. Poza tym SKO wskazało, że zgodnie z art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a w uzasadnieniu decyzji wyjaśniło zasadność przesłanek, którymi kierowało się załatwiając sprawę. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, a uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a), Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, bądź też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest wydana w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego (wydaną przez organ w dniu [...] maja 2014 r.) za okres od czerwca 2014 r. do listopada 2014 r. i odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego za ten okres z powodu przekroczenia dochodu. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie były przepisy u.d.m, która w art. 3 ust. 3 zawiera własną definicję dochodu. Zgodnie z jego treścią za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w cytowanych przez SKO orzeczeniach, iż określenie w art. 3 ust. 3 u.d.m dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie, uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny. Nie każde jednak takie przysporzenie może być uznane za przychód i dochód w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. Zdaniem Sądu analizy tego przepisu nie można dokonywać w oderwaniu od celu u.d.m, jakim jest wsparcie osób będących w trudnej sytuacji materialnej, których przez to nie stać na ponoszenie kosztów związanych z mieszkaniem, które jest podstawową potrzebą. Zatem za dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.d.m należy uznawać jedynie takie uzyskiwane przez stronę świadczenia, zarówno pieniężne jak i w naturze, które zasilają budżet gospodarstwa domowego wpływając na jego sytuację dochodową, a tym samym zdolność finansową do poniesienia kosztów mieszkania. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżąca zawarła ([...] marca 2014 r.) z córką L.P.-S. umowę przedwstępną sprzedaży lokalu mieszkalnego przy ul. [...], mocą której nastąpiło przyrzeczenie sprzedaży mieszkania za kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania w [...]. Organy jednak nie ustaliły czy faktycznie doszło do sprzedaży tego mieszkania. Nie ustalono w szczególności, dlaczego córka skarżącej sprzedając mieszkanie w [...] nie pobrała od kupującego kwoty stanowiącej cenę sprzedaży. W takim bowiem przypadku skarżąca nie uzyskałaby przychodu ze sprzedaży mieszkania córki. Umowa między córką skarżącej a kupującym w takiej sytuacji nie wpływałaby w ogóle na uprawnienia skarżącej do dodatku mieszkaniowego. Nie wyjaśniono również przyczyny zawarcia umowy przedwstępnej. Nie udzielono odpowiedzi na pytanie z jakich przyczyn nie zawarto umowy kupna-sprzedaży mieszkania przy ul. [...]. Samo zawarcie umowy przyrzeczenia nie tworzy dochodu w rozumieniu u.d.m. W punkcie 3 umowy przedwstępnej ustalono, że na poczet kupna mieszkania przy ul. [...] córka skarżącej przekazuje wszystkie środki pieniężne do wyłącznej dyspozycji skarżącej (zaliczka do rąk sprzedającej przy podpisaniu umowy przedwstępnej mieszkania w [...]). Należało zatem ustalić, czy zaliczka o której mowa w punkcie 3 umowy przedwstępnej skarżąca otrzymała i kiedy oraz czy zasiliła ona budżet gospodarstwa domowego skarżącej i czy wpłynęła na zdolność finansową skarżącej do poniesienia kosztów mieszkania a w konsekwencji, czy stanowiła ona dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.d.m. Niezależnie od powyższego, tzn. czy faktycznie miała miejsce sprzedaż mieszkania przy ul. [...] za kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania w [...], obowiązkiem organów była ocena charakteru kwoty 130.000 zł, jedynie przekazanych na konto skarżącej, a więc czy stanowiła ona darowiznę, czy też miała inny charakter. Powyższe stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art.. 80 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych przez organy obu instancji decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji powinien uwzględnić przedstawione powyżej wnioski Sądu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.