II SA/Go 461/12

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-08-02

Skład orzekający: Maria Bohdanowicz, Ireneusz Fornalik, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który pobierał naukę przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a został zwolniony ze służby po jej wejściu w życie, jest zobowiązany do zwrotu kosztów utrzymania i nauki poniesionych przez wojsko, nawet jeśli część nauki odbywała się w instytucji przekształconej w cywilną uczelnię?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zastosowanie znalazły przepisy dotychczasowe (sprzed nowelizacji z 2007 r.), zgodnie z którymi żołnierz zawodowy, który nie odsłużył wymaganego okresu służby wojskowej po ukończeniu nauki, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych kosztów utrzymania i nauki. Sąd uznał, że okres nauki w Wojskowej Akademii Medycznej, nawet po jej przekształceniu w Uniwersytet Medyczny, oraz okres szkolenia jako kandydata na żołnierza zawodowego po ukończeniu studiów medycznych, wliczają się do okresu nauki, a obowiązek zwrotu kosztów jest proporcjonalny do niewykonanego okresu służby.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu kosztów utrzymania i nauki nałożonego na byłego żołnierza zawodowego, P.F. Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej ustalono zwrot zwaloryzowanej równowartości kosztów poniesionych na jego naukę w Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych w latach 2002-2005. Postępowanie w części dotyczącej nauki w Wojskowej Akademii Medycznej (1999-2002) umorzono z powodu braku możliwości ustalenia kosztów. Żołnierz skarżył decyzję, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące okresu nauki i obliczenia należności, a także zarzucając przewlekłość postępowania i przedawnienie roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi P.F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], na podstawie art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustawy (Dz. U. Nr 176 poz. 1242, ze zm.) oraz art. 104, art.54 ust. 1 -5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750, ze zm.) a także § 15 -18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), ustalił por. rez. P.P. zwrot zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Centrum Szkolenia Wojsk [...] w okresie od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] września 2005 r. w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia, na kwotę 22 738,06 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej ustalenia zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby P.P. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Medycznej w okresie od dnia [...] września 1999 r. do dnia [...] września 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że por. rez. P.F. pobierał naukę w okresie od dnia [...] września 1999 r. do [...] września 2002 r. w Wojskowej Akademii Medycznej, a następnie od [...] października 2002 r. do dnia [...] września 2005 r. w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych. Po ukończeniu nauki P.F. pełnił zawodową służbę wojskową od [...] października 2005 r. do [...] lipca 2008 r. Wypowiedział on stosunek służby zawodowej i na podstawie rozkazu personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] maja 2008r. został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy. W związku ze zmianą stanu prawnego organ wskazał, iż stosownie do treści art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie (...) do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali oni naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie (...), przed nowelizacją stanowiły w art. 54, że żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7,9 lit. a lub pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Waloryzacja kosztów, o której mowa powyżej, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu poprzez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzje w tym przedmiocie wydaje dowódca jednostki, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę. Zwrot natomiast następuje proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do obycia. Postępowanie w tym zakresie regulują przepisy § 15-18 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania (...). Przez w/w koszty rozumieć natomiast należy koszty przypadające na jednego żołnierza zawodowego m. in w zakresie zakwaterowania, umundurowania, nauki, świadczeń związanych z nauką dojazdu do miejsca pobierania nauki. Łączne rzeczywiście poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Ustala się je jako sumę faktycznie poniesionych kosztów w okresie studiów, nauki, stażu lub kursu, przy tym okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów, nauki, stażu lub kursu do dnia ich zakończenia albo przerwania, wliczając w to zarówno okres urlopu jak i usprawiedliwionych nieobecności. W oparciu o informacje udzieloną przez CSWSM ustalono, iż równowartość faktycznie poniesionych kosztów w okresie nauki por. rez. P.F. od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] września 2005 r. wynosi 39 531,88 zł. Waloryzacja powinna być dokonana na rok 2005, 2006, 2007 oraz 2008, dla których, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw budżetowych - wskaźniki średnioroczne wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosiły: 103%, 101,5%, 101,9%, 102,3%. Tym samym zwaloryzowana kwota wynosi 43 082,47 zł. Wobec okoliczności, iż okres nauki dla którego ustalono koszty wynosił 36 miesięcy, tym samym P.F. zobowiązany był odbyć służbę wojskową w wymiarze 72 miesięcy, z czego służył 34 miesiące. Proporcjonalny wymiar w/w należności, uwzględniający okres pozostałej do odsłużenia stronie służby zawodowej, wyniósł 38 miesięcy, co daje według obliczeń organu 22 738,06 zł należności. Jednocześnie, organ wskazał w uzasadnieniu, że wskazana kwota powinna zostać uiszczona w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Odnosząc się do okresu pobierania nauki w Wojskowej Akademii Medycznej, od dnia [...] września 1999 r. do [...] września 2002 r., organ wyjaśnił, iż w związku z przejęciem wszelkiego rodzaju praw i zobowiązań tej placówki przez Uniwersytet Medyczny (art. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o utworzeniu Uniwersytetu Medycznego ; Dz. U. z 2002 r. nr 141 poz. 1184), podjęto próbę ustalenia kosztów studiów w tej jednostce. Jednakże pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Uniwersytet Medyczny wyjaśnił, że nie ma możliwości ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierzy zawodowych podlegających zwrotowi, którzy pobierali naukę w byłej Wojskowej Akademii Medycznej. Natomiast Ministerstwo Obrony Narodowej - Departament Kadr w piśmie nr [...] stwierdził konieczność rozważenia podstaw umorzenia postępowania w tym zakresie, na podstawie art. 105 kpa. Wobec zatem braku możliwości ustalenia zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby por. rez. P.F. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Medycznej w okresie do dnia [...] września 1999r. do [...] września 2002 r., organ postanowił postępowanie w tym zakresie umorzyć. Decyzję powyższą doręczono P.F. przesyłką poleconą nr [...] w dniu 2 marca 2010 r. W dniu 9 marca 2010 r. do organu wpłynęło pismo z dnia [...] marca 2010 r. P.F., informujące, iż doręczona decyzja jest niekompletna, z uwagi na brak str. 3. Strona odesłała w/w decyzję, wskazując, iż jako niekompletna nie wywołuje ona skutków prawnych. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] powołując się na treść art. 111 ustawy z dnia 14czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071, ze zm.) Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] postanowił uzupełnić decyzję nr [...] o brakującą część uzasadnienia - stronę nr 3 decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie podziela oceny strony co do tego, że doręczono jej niekompletną decyzję, bowiem z ustaleń organu wynika, iż wysłano stronie decyzję kompletną. Jednakże wskazał jednocześnie, że kierując się zasadą wyrażoną w art. 7 i art. 8 kpa, postanowił uzupełnić wskazaną decyzję. Decyzję tą doręczono stronie w dniu 16 marca 2010 r. W dniu 1 kwietnia 2010 r. wpłynęło odwołanie P.F. od decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., zawierające żądanie uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Strona zarzuciła organowi błąd w ustaleniach stanu faktycznego, co nie pozwoliło mu na prawidłową jego ocenę. Skarżący wyjaśnił, że organ błędnie ustalił, że rozpoczął on studia na Wojskowej Akademii Medycznej w dniu [...] września 1999 r., podczas, gdy faktycznie nastąpiło to w dniu [...] września 1999 r. Nieprawidłowo również ustalono datę zakończenia studiów CSWSSM. Strona wyjaśniła, iż [...] września1999 r. rozpoczął naukę w WAM, i kontynuował naukę do dnia [...] września 2002r., kiedy to szkoła została zniesiona i utworzono Uniwersytet Medyczny, gdzie na wydziale Wojskowo-Lekarskim od dnia [...] października 2002 r. kontynuował naukę do dnia [...] maja 2005 r. Zdaniem strony organ błędnie przyjął, że następca prawny WAM, jest szkołą wojskową w rozumieniu art. 54 ustawy o służbie (...). Zdaniem strony niezasadne jest żądanie zwrotu należności z tytułu kosztów nauki na CSWSM. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] utrzymał w/w decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z jego ustaleniami, P.F. pobierał naukę w okresie od dnia [...] września 1999 r. do dnia [...] września 2002 r. w WAM, a następnie w okresie od dnia [...] października 2002 r. do [...] września 2005 r. w CSWSM. Po ukończeniu nauki, pełnił służbę zawodową od dnia [...] października 2005 r. do [...] lipca 2008 r. Wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i został zwolniony ze służby rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie (...) do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali oni naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast stosownie do treści art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - przed nowelizacją - żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7,9 lit. a lub pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Waloryzacja kosztów, o której mowa powyżej, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu poprzez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzje w tym przedmiocie wydaje dowódca jednostki, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę. Zwrot natomiast następuje proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do obycia. Postępowanie w tym zakresie regulują przepisy § 15-18 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania (...). Koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o których mowa w art. 54 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza zawodowego m. in w zakresie zakwaterowania, umundurowania, nauki, świadczeń związanych z nauką dojazdu do miejsca pobierania nauki. Łączne rzeczywiście poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Ustala się je jako sumę faktycznie poniesionych kosztów w okresie studiów, nauki, stażu lub kursu, przy tym okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów, nauki, stażu lub kursu do dnia ich zakończenia albo przerwania , wliczając w to zarówno okres urlopu jak i usprawiedliwionych nieobecności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie organ l instancji nieprawidłowo ustalił okres obowiązkowej służby wojskowej w związku z pobieraniem nauki, a tym samym nieprawidłowo ustalił koszty, jakie zwrócić powinien odwołujący się. Wskazał, że por. rez. P.F. pobierał naukę od dnia [...] września 1999 r. do [...] września 2005 r., to jest 2198 dni, zatem okres służby żołnierza wynieść powinien 4396 zł, liczony jako dwukrotny iloczyn tych dni. To natomiast, że za okres od dnia [...] września 1999 r. do dnia [...] września 2002 r. nie można ustalić równowartości poniesionych kosztów ( na utrzymanie i naukę żołnierza), nie znaczy, że okres ten nie wlicza się do okresu, jaki należy uwzględnić przy ustalaniu okresu obowiązkowej służby wojskowej. Tymczasem odwołujący się, po ukończeniu nauki pełnił służbę jedynie przez 1034 dni, zaś do oddłużenia pozostało mu 3362 dni. Wyliczenia w tym zakresie pozwalają na ustalenia, jak wskazał organ, na określenie kosztów nauki w kwocie 32 947,60 zł. Organ wskazał, że kierując się zasadą określoną w art. 139 kpa, nie zmienił decyzji organu l instancji. Ponadto organ wyjaśnił, że odbywanie przez P.F. studiów medycznych, od czasu likwidacji WAM, było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołujący od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] września 2005 r. przebywał w CSWSM, gdzie jednocześnie odbywając studia medyczne był kandydatem na żołnierza służby wojskowej. Pomimo zakończenia studiów w dniu [...] maja 2005 r. do dnia [...] września 2005r. w dalszym ciągu odbywał on szkolenie jako kandydat na żołnierza zawodowego i tym samym ponoszone były z tego tytułu koszty na jego utrzymanie, co potwierdza protokół z- oszacowania kosztów kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych z dnia [...] listopada 2005r. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że P.F. pełnił służbę kandydacką jako chorąży CSWAM w charakterze podchorążego i to właśnie ta instytucja w imieniu Skarbu Państwa ponosiła koszty związane z jego wyżywieniem, umundurowaniem, zakwaterowaniem i szkoleniem. Fakt zaś rozdzielenia kształcenia lekarskiego na UM od szkolenia o charakterze ściśle specjalistycznym - wojskowym, jest okolicznością obojętną z punktu widzenia prawa. Wreszcie organ wyjaśnił, iż protokół oszacowania kosztów kształcenia ma charakter dokumentu urzędowego i stosownie do wyrażonego przez NSA stanowiska, nie musi być poparty dodatkowymi dowodami. P.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na w/w decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie strona skarżąca podniosła analogiczną argumentację, jak w uprzednio wniesionym odwołaniu, kwestionując ustalenia faktyczne poczynione przez organ, a tym samym także ich ocenę, zarzucając również organowi przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego, przywołując w tym zakresie na przedawnienie roszczeń Dowódcy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Sąd stoi zatem na straży konstytucyjnych i ustawowych gwarancji poszanowania praw uczestników postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zatem do kompetencji sądu należy ocena, czy zaskarżony akt jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, regulującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa wart. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. W przypadku natomiast, gdy sąd nie dopatrzy się uchybienia przepisów, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] określającą na podstawie art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych , w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2008 r.) obowiązek por. rez. P.F. zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych w okresie od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] września 2005 r. W sprawie bezspornym jest, że skarżący w latach 1999 - 2005 pobierał naukę w Wojskowej Akademii Medycznej, przekształconej następnie w Uniwersytet Medyczny oraz, że jako kandydat na żołnierza zawodowego pozostawał na stanie ewidencyjnym w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych od [...] października 2002 r. do [...] września 2005 r. Poza sporem pozostaje również fakt, że już w dniu [...] stycznia 2008 r. skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego, rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2008 r. Podkreślenia zatem wymaga, że w rozpatrywanej sprawie znajdzie zastosowanie art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r. Wynika to z treści art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), zgodnie z którym do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed dniem 1 stycznia 2008 r. (art. 15 ustawy zmieniającej), a zwolnienie ze służby nastąpi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, do obowiązku zwrotu równowartości poniesionych kosztów na utrzymanie i naukę zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe. Odbywanie przez skarżącego studiów medycznych, od czasu likwidacji WAM, było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Jak wynika z akt personalnych, skarżący od [...] października 2002 r. do [...] września 2005 r. przebywał w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, gdzie jednocześnie odbywając studia medyczne był podchorążym - kandydatem na żołnierza zawodowego. Tak więc, pomimo ukończenia w dniu [...] maja 2005 r. studiów na wydziale lekarskim, szkolenie skarżącego jako kandydata na żołnierza zawodowego trwało nadal, aż do dnia [...] września 2005 r., wciąż też ponoszone były koszty związane z jego utrzymaniem. Potwierdza to niewątpliwie znajdujący się w aktach sprawy protokół z oszacowania rzeczywistych kosztów kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych z dnia [...] listopada 2005 r, w którym ujęte są koszty ponoszone także po dniu [...] maja 2005 r. Dopiero więc rozpoczęcie przez skarżącego pełnienia zawodowej służby wojskowej w dniu [...] października 2005 r. stanowi datę od której skarżący nie powinien być zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów nauki i utrzymania. Do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 w/w ustawy pragmatycznej, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę Na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalanie równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. W § 15 powołanego rozporządzenia wskazano, iż koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w uszczegółowionym zakresie zakwaterowania (pkt 1), umundurowania (pkt 2), wyżywienia, w przypadku korzystania z bezpłatnego wyżywienia w okresie pobierania nauki (pkt 3), świadczeń związanych z nauką (pkt 4), dojazdu do miejsca pobierania nauki (pkt 5) oraz inne koszty, o których mowa w § 3 ust. 1, dotyczące żołnierzy wymienionych w art. 54 ust. 1 i 2 ustawy. W § 16 określono, iż rzeczywiste koszty poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 2 ustawy, obejmują: zwrot kosztów nauki pobieranych przez organ organizujący naukę (pkt 1) oraz zwrot należności z tytułu kosztów podróży służbowej na obszarze kraju w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o należnościach przysługujących z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju (pkt 2). Zgodnie z § 17 łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego (ust. 1). Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu (ust. 2). Okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu do dnia ich ukończenia albo przerwania, w tym urlopy i inne usprawiedliwione nieobecności (ust. 3). Po ukończeniu studiów lub nauki oraz stażu lub kursu dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego (ust. 4). Stosownie do treści § 18 ust. 1 zwrot równowartości kosztów następuje na podstawie decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy, z uwzględnieniem art. 8 ust. 1 ustawy, w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 3 (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt l OSK 810/10, z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt l OSK 416/10). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy dot. P.F. znajduje się zbiorcze zestawienie ustalonej równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, wystawione przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, obejmujące koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczenia związane z nauką z podziałem na poszczególne okresy. Sporządzony wykaz został opisany w sposób jasny i precyzyjny. Podano w nim również w oparciu o jakie akty prawne został sporządzony oraz na podstawie jakich danych. Organ dokonał prawidłowej waloryzacji na rok 2005, 2006, 2007 oraz 2008, dla których, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw budżetowych - wskaźniki średnioroczne wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosiły: 103%, 101,5%, 101,9%, 102,3%. W ocenie Sądu, sposób wyliczenia wartości w/w środków należy uznać za dopuszczalny i czyniący zadość unormowaniu § 17 rozporządzenia. W tym zakresie orzeczenie organów obu instancji czyni również zadość dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organy precyzyjnie określiły sposób w jaki ustaliły sporną należność. W niniejszej sprawie Sąd podziela w tej kwestii pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt l OSK 1656/07 oraz z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt l OSK 1524/06 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wykaz stanowiący wyliczenie kosztów przez uczelnie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, że którekolwiek w zawartych w zestawieniu, czy wykazach wydatek nie został poniesiony w ogóle, np. na skutek nieskorzystania ze świadczeń w nich wskazanych, bądź poniesiony w niższej wysokości. Tym samym wskazane przez organ koszty nauki i utrzymania skarżącego mogły być uznane jako koszty rzeczywiste, faktycznie poniesione i prawidłowo udokumentowane zgodnie z § 15 i § 17 rozporządzenia. Powołane wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w § 17 ust. 1 stanowi, że łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Z przepisu tego można więc wywieść, iż akt ten dotyczy zarówno żołnierzy zawodowych, jak i kandydatów na tych żołnierzy. Ponadto skarżącemu zostały naliczone koszty wynikające z ewidencji. Prawidłowo również organ odwoławczy ustalił kwotę zwaloryzowanej równowartości kosztów, tj. proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej (stanowiącej dwukrotność trwania studiów), jaki żołnierzowi pozostał do odbycia. Wprawdzie, jak zwrócił uwagę organ odwoławczy, organ l instancji nieprawidłowo oznaczył okres służby, jaki pozostał skarżącemu do odsłużenia, a tym samym niewłaściwie oznaczył wysokość należności jaką jest on zobowiązany zwrócić, tj. określił ją w wysokości niższej od faktycznie należnej. Jednakże czyniąc zadość dyspozycji art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, odstąpił od uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji, bowiem prowadziłoby to do zwiększenia obciążenia finansowego strony, a zatem pogorszenia jej sytuacji prawnej. Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej odwołującego. Daje on gwarancję stronie, iż wniesione odwołanie spowodować może co najwyżej utrzymanie jej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją w żadnym zaś przypadku nie spowoduje jej pogorszenia. Stwierdzony błąd miał charakter obiektywny, sprowadzał się do przyjęcia błędnej metody obliczania, a w konsekwencji nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji organu l instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W zakresie kompetencji organu odwoławczego, uprawnionego do zupełnej oceny merytorycznej sprawy, leży m. in. korekta tego typu nieprawidłowości rozstrzygnięć organu stopnia podstawowego. Błąd w zakresie oceny stwierdzonego stanu faktycznego nie może również zostać zakwalifikowany jako rażące naruszenie prawa, co w konsekwencji uzasadnia wniosek, iż organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 139 k.p.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r., lex 469795; wyrok WSA w Opolu z dnia 13 września 2007 r. sygn. akt II SA/Op 334/07, lex 472365). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż jak wynika z art. 54 ust. 1 ustawy żołnierz zawodowy obowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, jeżeli nie odsłużył zawodowo okresu dwa razy dłuższego niż okres trwania nauki, licząc od dnia jej ukończenia, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Dokonując interpretacji w/w artykułu, należy zauważyć, iż wolą ustawodawcy nie było wliczenie do służby zawodowej, której odbycie zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów edukacji, okresu trwania nauki. Wynika to bowiem wprost z przepisu, o czym świadczy wymownie zwrot "od dnia ukończenia nauki", co oznacza, że okres dwukrotności trwania nauki należy liczyć się od dnia ukończenia całego szkolenia. Tym samym organ zasadnie uwzględnił także okres od chwili ukończenia studiów do dnia [...] września 2005 r. kiedy skarżący zakończył szkolenie jako kandydat na żołnierza zawodowego. Rozstrzygnięcie sprawy przez organy wojskowe l i II instancji w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie żołnierza zawodowego nie zależy od uznania organów, a zatem organ jest obowiązany ustalić kwotę zwrotu w drodze decyzji, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 54 ustawy. Zamierzonego przez stronę skutku nie mógł odnieść zarzut dotyczący przewlekłości postępowania. Okoliczność ta bowiem pozostaje bez wpływu na treść wydanego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] orzeczenia. Za niezasadny należało uznać również zarzut przedawnienia roszczenia. W sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 73 ustawy o służbie (...), określający trzy letni okres przedawnienia, bowiem dotyczy on jedynie roszczeń żołnierza z tytułu wypłaty uposażenia i innych tego typu świadczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/GI 390/09). Ustawa natomiast nie określa innych terminów przedawnienia roszczeń majątkowych w niej określonych. Z uwagi na administracyjno prawny charakter roszczenia nie znajdzie tu zastosowania przepis art. 117 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1993 r. Nr 16, poz. 1964, ze zm.). Wprowadzone nim pojęcie przedawnienia roszczeń jest bowiem pojęciem z zakresu prawa cywilnego, zaś przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest sprawa z zakresu administracji publicznej, do której przepisy prawa cywilnego nie mają zastosowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 768/06). Stosownie do brzmienia art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241) w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157 poz. 1240), w sprawie nie znajdzie zastosowania ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), która zawiera regulacje dotyczące przedawnienia roszczeń publicznoprawnych, bowiem postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. nr 249 poz. 2104, ze zm.) nie zawierają natomiast stosownych regulacji w tym zakresie. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012, poz. 270 ).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło