II SA/Go 466/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] maja 2012r. D.B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] umarzającą postępowanie odwoławcze w całości prowadzone na skutek odwołania wniesionego przez D.B. od decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...] Kierownika działu Administracyjno-Gospodarczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na wykonanie mostu porcelanowego zębów. W sprawie ustalono następującym stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] listopada 2010r. znak [...] Kierownik działu Administracyjno-Gospodarczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] października 2010 r. odmówił D.B. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na wykonanie mostu porcelanowego zębów. Na skutek odwołania wniesionego przez D.B. decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na podpisaniu decyzji przez jednego z członków Kolegium. W związku z wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] SKO utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2011 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] rozpoznało odwołanie D.B. od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r., utrzymując ją w mocy. W związku ze skargą złożoną przez D.B. na decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2011 r. wyrokiem z dnia 26 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. sygn. akt II SA/Go 651/11 uchylił decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2011r. oraz poprzedzającą ją decyzję SKO z dnia [...] maja 2011 r. Z kolei na skutek skargi D.B. złożonej od decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Go 650/11, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Następnie w związku ze skargą D.B. na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 266/12 oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny z dniem 29 maja 2012 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym(t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) umorzyło postępowanie odwoławcze prowadzone z odwołania D.B. od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] listopada 2010 r. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie istnieje już przedmiot postępowania, albowiem Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. rozpoznało odwołanie strony orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2010 r. Powyższa ocena Kolegium stanowiła podstawę do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji do umorzenia postępowania odwoławczego w całości. W skardze z dnia [...] maja 2012 r. D.B. zaskarżyła przedmiotową decyzję oraz inne pisma SKO, kwestionując decyzję w całości bez wskazania konkretnych podstaw prawnych. Jednocześnie skarżąca w treści skargi wyraziła ogólne niezadowolenie z działania organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W sytuacji stwierdzenia niezgodności decyzji z prawem Sąd uchyla decyzję jeżeli uchybienie miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1), bądź w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 156 kpa, stwierdza nieważność zaskarżonego aktu (pkt 2). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r., [...] umarzająca na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie odwoławcze w całości, została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zasadnicze znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma szczegółowa analiza przebiegu postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, iż wniosek D.B. z dnia [...] października 2010 r. został rozpoznany przez organ – Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na wykonanie mostu porcelanowego zębów. Odwołanie od tejże decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. zostało ostatecznie rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a jego efektem była decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja stała się prawomocna wraz z uprawomocnieniem się wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 kwietnia 2012r., II SA/Go 266/12, co nastąpiło z dniem 29 maja 2012 r. Dodać należy, iż decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego w wyniku przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Tymczasem jak wynika z analizy akt sprawy SKO ponownie przeprowadziło postępowanie odwoławcze z odwołania D.B. z dnia [...] grudnia 2010 r. dotyczącego decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2010 r., uznając w decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., iż postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Zatem uznać należało, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję dopuściło się rażącego naruszenia prawa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W konsekwencji bowiem doszło do sytuacji, w której dwukrotnie organ odwoławczy rozpoznał odwołanie D.B. od decyzji z [...] listopada 2010 r. Dostrzeżony dualizm jest niedopuszczalny na gruncie procedury administracyjnej. Podkreślić należy, iż organ wydaje decyzję w związku z żądaniem strony, w sytuacji gdy żądanie to zostanie załatwione, organ nie jest uprawniony do kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. W ocenie Sądu działanie organu odwoławczego, który wydał zaskarżoną decyzję rażąco naruszyło przepisy prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w tym art. 16 kpa oraz art. 104 §2 kpa. Art. 16 kpa ustanawia zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wskazując, iż tak długo jak ostateczna decyzja administracyjna pozostaje w obrocie prawnym organ nie ma podstawy prawnej do wydania kolejnej decyzji w tej samej sprawie, przy zachowaniu tożsamości podmiotu i przedmiotu postępowania administracyjnego. Dopiero usunięcie decyzji ostatecznej z obrotu prawnego skutkować może wydaniem innej decyzji administracyjnej. Z kolei art. 104 § 2 kpa wskazuje, iż decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Wyjaśnić należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" (M. Jaśkowska, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej Lex). W doktrynie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego..., s. 69 i n.). Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (por. wyrok NSA z dnia 17.04.1996 r., III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s. 26). Jednocześnie Sąd zwraca uwagę iż w przedmiotowej sprawie podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nie mógł stanowić przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa, odnoszący się do wydania decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (tzw. res iudicata). Podkreślić należy, iż naruszenie prawa tego rodzaju polega na ponownym przeprowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego w całości i zakończeniu go wydaniem decyzji. Zatem muszą istnieć dwa postępowania administracyjne, charakteryzujące się tożsamością zarówno podmiotową jak i przedmiotową i zakończone dwoma decyzjami administracyjnymi. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z nieco odmienną sytuacją, gdyż w sprawie z wniosku D.B. z dnia [...] października 2010 r. organ wszczął i prowadził jedno postępowanie, jednakże na etapie postępowania odwoławczego SKO dwukrotnie rozpoznało odwołanie strony od decyzji organ I instancji, pozostawiając w obrocie prawnym dwie decyzje organu II instancji, jedną utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji jako decyzję rozstrzygająca sprawę co do istoty oraz drugą - umarzającą postępowanie odwoławcze w całości jako decyzję o charakterze procesowym. W związku z powyższym mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.