II SA/Go 466/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-10-22
Skład orzekający: Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz, Krzysztof Rogalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji wojskowej może w decyzji o przeznaczeniu rzeczy ruchomej do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, modyfikować miejsce dostarczenia wskazane we wniosku przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji, dodając jednocześnie miejsce udostępnienia i wskazując osobę zobowiązaną do dostarczenia na podstawie świadczeń osobistych, podczas gdy wzór wniosku i decyzji przewiduje wybór jednego z tych miejsc (dostarczenia lub udostępnienia) i nie zawiera postanowień o świadczeniach osobistych w tym zakresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji wojskowej dopuściły się naruszenia przepisów prawa, modyfikując w sposób nieuprawniony wzór decyzji. Wskazanie zarówno miejsca dostarczenia, jak i miejsca udostępnienia, a także określenie osoby zobowiązanej do dostarczenia na podstawie świadczeń osobistych, wykracza poza ramy wniosku i obowiązujące wzory decyzji. Taka modyfikacja jest sprzeczna z zasadą praworządności i może prowadzić do istotnych problemów przy wykonaniu decyzji, co jest niedopuszczalne w kontekście mobilizacji i czasu wojny.Stan faktyczny
Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji złożył wniosek o przeznaczenie samochodu do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Wniosek precyzyjnie określał miejsce dostarczenia pojazdu, skreślając jednocześnie miejsce udostępnienia. Organ I instancji wydał decyzję, w której wskazał zarówno miejsce dostarczenia, jak i miejsce udostępnienia, a także określił, że dostarczenia dokona osoba upoważniona na podstawie świadczeń osobistych. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Szef WCR zaskarżył obie decyzje, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i rozporządzenia dotyczącego świadczeń rzeczowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...].
Wnioskiem z dnia [...] maja 2025 r. [...] w [...]. (dalej jako Szef WCR) zwrócił się do [...] o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przedmiotem powyższego wniosku był samochód [...] nr rej. [...] będący w posiadaniu [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...].[...]. We wniosku (sporządzonym na formularzu) jako nazwę jednostki organizacyjnej wskazano: [...], jako termin dostarczenia – do godz. 10.00, 3 dnia mobilizacji, miejsce dostarczenia przedmiotu: [...].
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., wydaną na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm., dalej jako u.o.o.), [...]. przeznaczył wskazany we wniosku samochód do oddania w używanie na rzecz [...]. Jako miejsce dostarczenia przedmiotu organ wskazał [...] przez osobę do tego upoważnioną zgodnie z art. 618 ust. 3 u.o.o., natomiast jako miejsce udostępnienia – [...] Spółka z o. o. w [...].
Od powyższej decyzji Szef WCR wniósł odwołanie do Wojewody [...], zaskarżając ją w części dotyczącej miejsca dostarczenia i miejsca udostępnienia przedmiotu świadczenia. Odwołujący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2024 r., poz. 1387, dalej jako rozporządzenie) oraz wzoru decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia. W uzasadnieniu odwołania Szef WCR stwierdził m. in., że wskazał we wniosku miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia: [...], skreślając jednocześnie pozycję - "miejsce udostępnienia" i tym samym jego intencją było, aby przedmiot świadczenia w określonym terminie został dostarczony do wskazanej we wniosku jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych, a konkretnie do [...] przez posiadacza przedmiotów świadczeń - [...] Spółka z o. o. w [...]. Organ I instancji natomiast samowolnie i bezpodstawnie, wpisał w decyzji miejsce udostępnienia przedmiotu świadczeń - [...] Spółka z o. o. w [...], wskazując jednocześnie, że przedmiot świadczenia zostanie dostarczony do wyznaczonego miejsca - [...], przez osobę do tego upoważnioną zgodnie z art. 618 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Tym samym, zdaniem strony skarżącej, [...]. samowolnie określił zarówno miejsce, jak i sposób przekazania przedmiotu świadczeń organom wojskowym.
Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...]Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż organ I instancji w sposób rzetelny dokonał analizy zapotrzebowania zgłoszonego we wniosku Szefa WCR, ustalił z posiadaczem, że wnioskowany przedmiot świadczeń jest w jego władaniu oraz że dane pojazdu zgłoszone we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem Wojewody nie znajduje również potwierdzenia zarzut dotyczący naruszenia § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, ponieważ decyzja została wydana zgodnie ze wzorem tego dokumentu stanowiącym załącznik do rozporządzenia i zawiera wszystkie elementy jakie zostały w tym wzorze ustalone.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwego oznaczenia przez Prezydenta miejsca dostarczenia przedmiotu świadczenia Wojewoda uznał, że tak wyrażone stanowisko Szefa WCR jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami i narusza prawa świadczeniodawcy poprzez wymuszenie na nim dostarczenia przedmiotu świadczenia do miejsca wskazanego przez organ administracji wojskowej samodzielnie, zmuszając go do poniesienia kosztów, które nie będą mogły zostać zrefundowane. Zdaniem Wojewody, nie ma podstaw wymagać od świadczeniodawcy, aby osobiście lub na własny koszt był zobowiązany zatrudnić do tego celu kierowcę oraz finansować jego powrót z miejsca dostarczenia, jak również pokrywać utracone zarobki i inne koszty wynikające z nieobecności w pracy. Tego typu rozliczenia opisane są wyłącznie w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju z dnia 19 lipca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 1184) w § 16. Ponadto art. 618 ust. 3 u.o.o. jasno stwierdza, że dostarczanie i obsługa przedmiotów świadczeń rzeczowych wykonywana jest przez osoby na podstawie nałożonych na nie świadczeń osobistych. Logiczne zatem jest, że osoba upoważniona do dostarczenia przedmiotu świadczeń na podstawie nałożonej na nią decyzji w sprawie świadczeń osobistych musi zgłosić się do posiadacza przedmiotu świadczeń we wskazanym w decyzji miejscu, aby ten pojazd odebrać i dostarczyć w miejsce wyznaczone przez świadczeniobiorcę. Wpisanie w decyzji miejsca udostępnienia jest również konieczne ze względu na to, że siedziba posiadacza lub jego firmy nie zawsze jest tożsama z miejscem przechowywania sprzętu, na który nałożono świadczenia. Wymuszanie przez administrację wojskową wykonania obowiązku świadczeń osobistych, jakim zgodnie z art. 618 ust. 3 u.o.o. jest dostarczanie i obsługa przedmiotów świadczeń, na podstawie decyzji w sprawie świadczeń rzeczowych jest w ocenie Wojewody [...] rażącym naruszeniem przepisów obowiązujących w systemie świadczeń na rzecz obrony. Organ odwoławczy stwierdził następnie, że decyzja organu I instancji zawiera wszystkie zgłoszone przez Szefa WCR żądania wyrażone w jego wniosku. Zapisy dotyczące miejsca udostępnienia przedmiotu świadczeń, oraz informacja kto, z jakiego miejsca i na jakiej podstawie odbierze od świadczeniodawcy i dostarczy przedmiot świadczenia jest zapisem koniecznym, który zabezpiecza posiadacza przedmiotu świadczeń przed wymuszeniem na nim czynności, które nie mają podstaw w przepisach dotyczących świadczeń rzeczowych.
Od powyższej decyzji Szef WCR wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzut naruszenia:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie w jakim organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności zaś zaniechał ustalenia rzeczywistych potrzeb Sił Zbrojnych w przedmiocie przeznaczenia samochodu [...], nr rej. [...], w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb [...] w [...], planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, w tym sposobu oddania w używanie oraz miejsca dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego, zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem,
2. art. 630 ust. 1 u.o.o. w zw. z § 7 ust. 2 rozporządzenia oraz wzoru decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony stanowiącego załącznik nr 2 do tego rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w sprawie w sposób niezgodny z ustalonym wzorem.
Na podstawie wskazanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano w pierwszej kolejności, że decyzja organu
I instancji została wydana na skutek rozpatrzenia złożonego przez skarżącego w dniu [...] maja 2025 r., na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 u.o.o., wniosku o przeznaczenie samochodu [...]nr rej. [...], w ramach świadczeń rzeczowych, na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonywania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na rzecz [...] w [...]. Wzór wniosku jest sformalizowany i stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju. Zgodnie z tym wzorem w pkt. 3 wnioskodawca w sposób precyzyjny określił miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego: [...], tel. [...], jednocześnie skreślając miejsce jego udostępnienia. Ponadto, w pkt. 4 oznaczono miejsce postoju jednostki organizacyjnej wskazując adres [...], tel. [...]. Zarówno w punkcie 3 informacji dodatkowych zawartych we wzorze decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, jak punkcie 2 informacji dodatkowych wezwania do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony, stanowiącego załącznik nr 7 do wyżej oznaczonego rozporządzenia, widnieje informacja, że w przypadku dostarczonych środków transportowych posiadacz jest obowiązany posiadać dowód rejestracyjny, a także dostarczyć środek transportowy w pełni wyposażony (skompletowany fabrycznie) z pełnym zbiornikiem paliwa, co wskazuje na intencję ustawodawcy, aby to posiadacz dostarczył przedmiot świadczeń rzeczowych. Mając na względzie przedstawione okoliczności, intencją skarżącego było, aby przedmiot świadczenia rzeczowego w określonym terminie został dostarczony do Placówki Terenowej [...], gdzie mieścić się będzie punkt przyjęcia i rozdziału środków transportowych kompanii Żandarmerii Wojskowej. Tymczasem organ I instancji w wydanym rozstrzygnięciu, z czym zgodził się organ odwoławczy w swojej decyzji, orzekając w sposób odmienny od złożonego przez skarżącego wniosku, określił w sentencji miejsce udostępnienia przedmiotu świadczenia rzeczowego, stanowiące siedzibę jego posiadacza, tj. [...] Spółka z o. o., ul. [...]., a nie wskazane przez wnioskodawcę miejsce jego dostarczenia, tj. Placówkę Terenową [...], będące punktem przyjęcia i rozdziału środków transportowych [...] w [...]. Ponadto strona skarżąca wskazała, że organ I instancji określił również, iż oddanie w używanie samochodu [...]nr rej. [...][...]- miejsce dostarczenia - [...], nastąpi przez osobę do tego upoważnioną zgodnie z art. 618 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, a więc w ramach wykonania przez określoną osobę obowiązku świadczeń osobistych, o co nie wnosił skarżący. Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji w sposób arbitralny, sprzeczny ze złożonym wnioskiem, określiły zarówno sposób oddania w używanie, jak również miejsce dostarczenia/udostępnienia przedmiotu świadczenia rzeczowego. Ogan II instancji w ślad za organem I instancji zignorował rzeczywiste potrzeby skarżącego stanowiące w istocie potrzeby Sił Zbrojnych w zakresie przeznaczenia oznaczonego środka transportowego w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ponadto, organy w uzasadnieniu wydanych decyzji nie wyjaśniły motywów swojego postępowania oraz przyczyn wydania rozstrzygnięć nieuwzględniających w całości żądania wnioskodawcy.
Niezależnie od powyższego strona skarżąca wskazała, iż organy wydając decyzje i określając (w sentencji rozstrzygnięcia l-instancyjnego), że oddanie w używanie samochodu [...], nr rej. [...],[...] w [...] nastąpi przez osobę do tego upoważnioną zgodnie z art. 618 ust. 3 przywołanej ustawy, w sposób niewłaściwy zastosowały wzór tej decyzji, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, czym naruszyły zarówno art. 630 ust. 1 u.o.o., jak i postanowienia § 7 ust. 2 rozporządzenia. W ustalonym przez ustawodawcę wzorze w miejscu przeznaczonym na podanie "nazwy jednostki organizacyjnej, na rzecz której będzie wykonywane świadczenie rzeczowe oraz numeru telefonu" nie przewidziano możliwości wskazywania sposobu oddania w używanie, w tym również przez osobę, na którą nałożono albo ma być nałożony w tym zakresie obowiązek świadczeń osobistych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie ze złożonym przez Szefa WCR wnioskiem, w decyzji zapisano bowiem wszystkie niezbędne informacje dotyczące świadczeniobiorcy, tj. jednostkę organizacyjną, na rzecz której świadczenie będzie wykonywane i miejsce dostarczenia pojazdu. Tym samym decyzja ta gwarantuje oddanie wnioskowanego przedmiotu świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie decyzja [...] z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję [...]. z dnia [...] czerwca 2025 r. wydaną na wniosek Szefa WCR w sprawie przeznaczenia na rzecz [...], pojazdu marki [...]nr rej. [...] (którego posiadaczem jest [...] sp. o.o.) w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W pierwszej kolejności wskazać należy na treść przepisów prawa w oparciu, o które wydane zostały zaskarżone decyzje, w tym przede wszystkim art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 u.o.o. Zgodnie z art. 628 u.o.o. na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego (ust. 1). Świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek przewidzianych do militaryzacji oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego (ust. 2). Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być:
1) tereny, pomieszczenia, środki transportowe, maszyny i inny sprzęt, znajdujące się w posiadaniu:
a) jednostek organizacyjnych służących bezpośrednio działalności Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstw i urzędów wojewódzkich oraz Narodowego Banku Polskiego, banków, izby rozliczeniowej, o której mowa w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2488), spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych,
b) jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw informatyzacji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,
c) przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych przedstawicielstw i instytucji zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, jak również członków tych przedstawicielstw, urzędów i instytucji oraz członków ich rodzin, a także innych osób zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów, jeżeli nie posiadają obywatelstwa polskiego,
d) jednostek przewidzianych do militaryzacji i zmilitaryzowanych;
2) biblioteki, muzea, archiwa i zabytki uznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za pomniki historii oraz dobra kulturalne, o których mowa w art. 639, oraz obiekty wpisane na "listę dziedzictwa światowego" na podstawie Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1976 r. poz. 190 i 191);
3) zbiory naukowe i artystyczne mające charakter publiczny;
4) świątynie, domy modlitwy oraz pomieszczenia kościołów i innych związków wyznaniowych mających osobowość prawną, wraz ze znajdującymi się w nich przedmiotami przeznaczonymi do wykonywania kultu religijnego;
5) przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych;
6) parki narodowe i rezerwaty przyrody;
7) przedszkola, domy dziecka, zakłady opiekuńczo-wychowawcze, szkoły specjalne i internaty tych szkół, specjalne ośrodki wychowawcze i szkolno-wychowawcze oraz poradnie psychologiczno-pedagogiczne;
8) urządzenia i sieci telekomunikacyjne:
a) ujęte w planach, o których mowa w art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. poz. 1221), przewidziane do użycia na potrzeby jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 2,
b) niezbędne do wykonania decyzji nałożonych na przedsiębiorców telekomunikacyjnych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w trybie określonym w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej;
9) pojazdy samochodowe niedopuszczone do ruchu po drogach publicznych oraz używane wyłącznie do przewozu wewnątrz zakładu, po przedstawieniu przez posiadacza odpowiednich dokumentów;
10) moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy (ust. 5).
Następnie w myśl art. 630 ust. 1 u.o.o. wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w
art. 620 ust. 1 (podmioty te to: szef wojskowego centrum rekrutacji, kierownik jednostki przewidzianej do militaryzacji oraz kierownik jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa), wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Stosownie zaś do art. 631 ust. 5 u.o.o. posiadacz nieruchomości lub rzeczy ruchomej, wobec którego wydano ostateczną decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, jest obowiązany oddać do używania przedmiot świadczenia w terminie i miejscu wskazanym w wezwaniu.
Zwrócić należy także uwagę na treść art. 636 u.o.o., stanowiącego przepis upoważniający dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia następujących elementów:
1) trybu planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych, przeznaczania do tych świadczeń i zwalniania z nich oraz ich wykonywania,
2) rodzajów planów, zestawień i wykazów świadczeń rzeczowych prowadzonych przez wojewodę, szefa wojskowego centrum rekrutacji, organy samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne, na rzecz których może być wykonywane świadczenie rzeczowe,
3) wzorów decyzji administracyjnych, wniosków, wezwań w sprawach świadczeń rzeczowych,
4) trybu i zakresu żądania oraz przekazywania informacji, o których mowa w art. 632,
5) trybu oddania, przyjęcia i zwrotu przedmiotu świadczeń rzeczowych oraz trybu dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 633,
6) wykazu dobowych stawek ryczałtu za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 634,
7) sposobu i miejsca przechowywania dokumentów oraz zakresu udostępniania lub doręczania planów, zestawień i wykazów świadczeń rzeczowych, lub ich wyciągów, lub innych dokumentów sporządzanych w tych sprawach,
8) sposobu dokonywania oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które mogą być lub są przedmiotem świadczeń rzeczowych
- uwzględniając priorytet zadań realizowanych przez Siły Zbrojne lub zadań realizowanych na ich rzecz, konieczność zapewnienia skutecznego przepływu informacji między organami właściwymi w sprawach świadczeń rzeczowych oraz osobami zobowiązanymi do wykonywania tych świadczeń, dopuszczenie drogi postępowania sądowego w dochodzeniu roszczeń oraz fakt, że ryczałt za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych podlega corocznej waloryzacji.
Na podstawie powyższego przepisu kompetencyjnego Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2024 r., poz. 1387). W myśl § 3 rozporządzenia wzór wniosku o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych lub doraźnych, planowanych do wykonania w czasie pokoju albo w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, lub o przeznaczenie nieruchomości na cele świadczeń rzeczowych w związku z używaniem ich w czasie kwalifikacji wojskowej jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 7 przeznaczenie nieruchomości i rzeczy ruchomych do wykonywania świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa się w decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony (ust. 1). Wzór decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia wnioski szefów wojskowych centrów rekrutacji o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych realizuje się w pierwszej kolejności zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, z uwzględnieniem propozycji zawartych w tych wnioskach. Według § 18 rozporządzenia oddanie przedmiotów świadczeń rzeczowych następuje z chwilą: 1) pozostawienia do dyspozycji świadczeniobiorcy, w miejscu wskazanym w decyzji lub wezwaniu, środków transportowych i maszyn, przygotowanych technicznie do wykonania określonego rodzaju przewozów lub innych prac i zaopatrzonych w pełne zbiorniki materiałów pędnych oraz materiały eksploatacyjne, zgodnie z instrukcją obsługi, a także w niezbędne wyposażenie oraz kierowców, operatorów i załóg tych środków transportowych i maszyn; 2) przekazania świadczeniobiorcy narzędzi i urządzeń sprawnych technicznie oraz gotowych do natychmiastowego użycia; 3) przekazania świadczeniobiorcy rzeczy ruchomych innych niż określone w pkt 1 lub 2 w stanie zdatnym do użytku do wykorzystania zgodnie z ich przeznaczeniem; 4) oddania świadczeniobiorcy nieruchomości w stanie użytkowym i z wyposażeniem, z jakim wykorzystywał je posiadacz nieruchomości lub rzeczy ruchomej, jeżeli w decyzji, o której mowa w § 7 ust. 1, nie określono innych szczególnych wymagań (ust. 1). W myśl zaś § 20 przyjęcie nieruchomości i rzeczy ruchomych odbywa się przez osoby upoważnione do tego przez kierowników jednostek organizacyjnych (ust. 1).
W ocenie Sądu analiza treści przepisów cytowanego rozporządzenia pozwala stwierdzić, że z pewnością wydane zostało ono w granicach upoważnienia ustawowego określonego w art. 636 u.o.o. i nie narusza przepisu kompetencyjnego.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy wniosek o przeznaczenie pojazdu w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, złożony został przez Szefa WCR w [...]., a zatem przez podmiot uprawniony w świetle art. 620 u.o.o. Wniosek złożony został z zastosowaniem formularza, o którym mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Nie budziło wątpliwości, iż wniosek ten zawiera wszystkie wymagane według formularza elementy, w tym określa nazwę jednostki organizacyjnej, na rzecz której przeznaczony ma zostać pojazd, miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia, nazwę i rodzaj rzeczy oraz dane jej posiadacza. Pojazd objęty wnioskiem nie należy przy tym do wskazanego w art. 628 ust. 5 u.o.o. katalogu rzeczy wyłączonych z zakresu świadczeń rzeczowych. Ponadto bezsporne jest, że posiadaczem w/w pojazdu jest [...] sp. z o.o. w [...]., co zostało dodatkowo potwierdzone przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego (potwierdzenie z dnia [...] maja 2025 r. stanu posiadania przez spółkę przesłane do organu, brak numeru karty w aktach administracyjnych).
Szef WCR skarżąc decyzje organów zakwestionował przede wszystkim te jej elementy, które dotyczą miejsca udostępnienia pojazdu i sposobu dostarczenia pojazdu, a które nie odpowiadają w tym zakresie treści wniosku inicjującego postępowanie, co zdaniem skarżącego prowadzi do naruszenia przepisów prawa. Mianowicie we wniosku skarżący zaznaczył na formularzu miejsce dostarczenia pojazdu, skreślając jednocześnie miejsce udostępnienia (na formularzu ,,miejsce dostarczenia/udostępnienia z zaznaczoną gwiazdką i informacją, że niepotrzebne skreślić). Jako miejsce dostarczenia wnioskodawca wskazał [...] ul. [...], stanowiący z pewnością w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny jeden z punktów koncentracji rzeczy ruchomych objętych obowiązkiem świadczeń rzeczowych. Tymczasem organ I instancji wpisał w zaskarżonej decyzji, że miejsce dostarczenia przedmiotu to [...] ul. [...], ale dodając, że przez osobę do tego upoważnioną zgodnie z art. 618 ust. 3 u.o.o. Przy czym jednocześnie organ I instancji określił też w decyzji miejsce udostępnienia przedmiotu świadczeń rzeczowych jako [...] Spółka z o. o. w [...]. Decyzja w takim brzmieniu zaś została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
Przeprowadzona przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy oraz treści przepisów prawa w oparciu, o które wydane zostały zaskarżone decyzje, wykazała zasadność skargi.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż postępowanie przeprowadzane w trybie ar. 630 u.o.o. ma istotnie sformalizowany charakter. Wskazuje na to nałożenie przez ustawodawcę obowiązku określenia wzoru wniosku o przekazanie i wzoru w tym zakresie decyzji, w treści rozporządzenia, które to wzory stanowią załączniki do tego rozporządzenia. W ten sposób ustawodawca w istocie zobowiązał wnioskodawców do posługiwania się wzorem wniosku, poprzez skreślenie elementów zbędnych (miejsca zaznaczone gwiazdką), gdzie przewidziano opcje do wyboru oraz poprzez wypełnienie luk we wniosku. Z kolei organ wydając decyzję jest obowiązany zastosować się do jej wzoru określonego także w załączniku do rozporządzenia, poprzez skreślenie elementów niepotrzebnych i wpisanie treści objętej wnioskiem. Zauważyć przy tym należy, że w formularzach, o których mowa, przewidziano obowiązkowe dokonanie wyboru czy dotyczy on nieruchomości, czy też rzeczy ruchomych (opcje do wyboru poprzez skreślenie jednej z nich). Zdaniem Sądu w konsekwencji zastosowania powyższej konstrukcji we wzorach tych przewidziano do wyboru: miejsce dostarczenia bądź miejsce udostępnienia (z informację, żeby niepotrzebne skreślić), a zatem niewątpliwie zarówno wniosek , jak i decyzja określać może wyłącznie jedno z tych miejsc tj. albo miejsce dostarczenia albo miejsce udostępnienia. Wykluczone jest określenie obu tych miejsc jednocześnie, za czym przemawia treść i konstrukcja w/w formularzy. W ocenie Sądu treść przepisów rozporządzenia oraz opisanych powyżej załączników do rozporządzenia należy w takim przypadku interpretować w ten sposób, że skoro dokonuje się wyboru pomiędzy nieruchomością a rzeczą ruchomą to miejsce udostępnienia odnosi się do nieruchomości a miejsce dostarczenia odnosi się do rzeczy ruchomej. Na taką wykładnie według Sądu wskazuje sama treść wzoru wniosku i wzoru decyzji, czyli wykładnia językowa, a potwierdza ją wykładnia funkcjonalna i celowościowa. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w § 18 ust. 1 rozporządzenia w odniesieniu do momentu przekazania rzeczy ruchomych mowa o pozostawieniu do dyspozycji świadczeniobiorcy, w miejscu wskazanym w decyzji lub wezwaniu, środków transportowych i maszyn, przygotowanych technicznie do wykonania określonego rodzaju przewozów lub innych prac i zaopatrzonych w pełne zbiorniki materiałów pędnych oraz materiały eksploatacyjne, zgodnie z instrukcją obsługi, a także w niezbędne wyposażenie oraz kierowców, operatorów i załóg tych środków transportowych i maszyn, a w odniesieniu do nieruchomości posłużono się zwrotem, że następuje to z oddaniem świadczeniobiorcy nieruchomości w stanie użytkowym i z wyposażeniem, z jakim wykorzystywał je posiadacz nieruchomości lub rzeczy ruchomej. Celowo użyte zostały zatem w rozporządzeniu odmienne zwroty co do nieruchomości i innych rzeczy ruchomych, które zdaniem Sądu potwierdzają dokonaną powyżej interpretację. Powyższe oznacza, iż skarżący wypełniając wniosek prawidłowo co do pojazdu zaznaczył miejsce jego dostarczenia (jako baza, do której dostarczane będą pojazdy objęte obowiązkiem), a nie miejsce udostępnienia. Natomiast organ w sposób nieuprawniony dokonał w tym zakresie modyfikacji wprowadzając w treści decyzji dodatkowo, w sposób samowolny, określenie dodatkowo miejsca udostępnienia, wpisując siedzibę spółki będącej posiadaczem pojazdu, a z kolei przy określeniu miejsca dostarczenia organ dodał, że dokonać tego będzie miała osoba upoważniona do tego zgodnie z art. 618 ust. 3 u.o.o. (tj. upoważniona w ramach obowiązku świadczenia osobistego).
W tym miejscu Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów prawa, zarówno rozporządzenia, jak i przepisów k.p.a. Organ dopuścił się w sposób nieuprawniony modyfikacji wzoru decyzji określonego w załączniku do rozporządzenia. Dodanie w decyzji elementu nieprzewidzianego w formularzu odnośnie osoby, która dokonać ma dostarczenia pojazdu objętego obowiązkiem świadczenia rzeczowego, narusza zdaniem Sądu treść przepisów rozporządzenia. Zdaniem Sądu określona tak treść decyzji organu I instancji czyni ją niespójną, gdyż określa dwa równe miejsca: przekazania pojazdu i dostarczenia pojazdu (choć formularz decyzji wymaga dokonania wyboru jednego z tych miejsc), co w konsekwencji nastręczać może istotnych problemów przy wykonaniu decyzji, a co jest szczególnie niepożądane mając na względzie, że decyzja odnosi się do przypadków, gdy dojdzie do mobilizacji i czasu wojny. Po drugie nieuprawnione było wskazanie przez skarżone organy podmiotu, który dostarczyć ma pojazd objęty obowiązkiem świadczenia rzeczowego, określając go jako osobę zobowiązaną do świadczenia osobistego. Nie tylko takiego elementu nie przewiduje formularz decyzji określony w rozporządzeniu, ale też takiej konstrukcji nie przewidują w przypadku przekazania rzeczy ruchomej przepisy rozporządzenia czy u.o.o. W istocie taka treść decyzji oznaczałaby, że doprowadzenia do miejsca dostarczenia dokonać mogłaby tylko taka osoba, na którą w tym zakresie nałożono obowiązek świadczenia osobistego w trybie art. 618 ust. 3 u.o.o., co stanowi nieuprawnione wprowadzenie istotnego ograniczenia w treści decyzji i istotnie komplikując jej wykonanie.
Niewątpliwie ustawodawcy zależało na wystandaryzowaniu treści decyzji, w miarę możliwości upraszając ich treść, ujednolicając elementy jakie powinna zawierać, dążąc do zapewnienia czytelności, spójności tych decyzji, które jak w przypadku mobilizacji i czasu wojny podlegają z oczywistych względów powodowanych okolicznościami nadzwyczajnymi, szybkiemu wykonaniu.
Zdaniem Sądu, wbrew ocenie skarżonego organu, z treści przepisu art. 618 ust. 3 u.o.o., odnoszącego się do przypadków kiedy nałożony może zostać obowiązek świadczeń osobistych (m.in. dostarczenie i obsługa przedmiotu świadczeń rzeczowych), nie można wywodzić obowiązku dostarczenia określonej rzeczy ruchomej przez osobę, na którą nałożony został obowiązek świadczeń osobistych. Stanowisko organu wyrażone w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyby ustawodawca przewidywał taką konstrukcję, określiłby to w u.o.o. w rozdziale 2 działu XXI. Natomiast podstawy prawnej do może w tym zakresie stanowić art. 7 k.p.a., jak wskazał organ odwoławczy, i wyłącznie dbałość o słuszny interes uczestnika postępowania.
Powyższą interpretację potwierdzają wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2025 r. II SA/Rz 284/25 oraz z 2 lipca 2025 r., II SA/Rz 291/25, gdzie sądy orzekły, iż zapewnienie kierowcy z odpowiednimi uprawnieniami do kierowania pojazdem w celu dostarczenia przedmiotu świadczenia należy do wewnętrznej organizacji spółki. To na posiadaczu pojazdu ciąży obowiązek świadczenia rzeczowego.
Należy także zwrócić uwagę, iż w myśl cyt. § 8 ust. 4 rozporządzenia organ rozpoznając wniosek winien realizować go z uwzględnieniem propozycji zawartych we wniosku, czego organy nie dochowały.
Zatem na gruncie zaś przedmiotowej sprawy organy wydając decyzję dokonały nieuprawnionych zmian, niezgodnych i wykraczających poza treść wniosku, co stanowi naruszenie nie tylko przepisów rozporządzenia w zakresie § 7 ust. 2 i, ale przede wszystkim przepisów k.p.a, w tym zasady określonej w art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) i art. 7 k.p.a. W przypadku, gdy postępowanie prowadzone jest na wniosek strony, a tak jest w przedmiotowej sprawie, organ jest związany jego treścią w zakresie istotnych jego elementów i w istocie, bez uprzedniej zgody wnioskodawcy, nie jest uprawniony do wydania decyzji niezgodnej z treścią wniosku.
W ten sposób decyzja nie tylko jest niezgodna z wnioskiem i rozporządzeniem, ale też jest niespójna, a jej interpretacja nastręczać może istotne trudności, co jest niedopuszczalne w przypadku decyzji wydawanych na wypadek mobilizacji i czas wojny.
Dodać należy, iż w ocenie Sądu świadczenia rzeczowe na rzecz obrony mieszczą się w ramach konstytucyjnego obowiązku obrony ojczyzny i w odniesieniu do obiektów służących do prowadzenia działalności gospodarczej ustawodawca nie przewidział ich wyłączenia z tego względu czy też uzależnienia od innych okoliczności. Ogłoszenie mobilizacji i wojny to wyjątkowe okoliczności, które mogą oddziaływać na obywateli w ten sposób, że ograniczane są prawa obywatelskie, prawo własności czy swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić również należy, że decyzja nakładająca obowiązek świadczenia rzeczowego na rzecz obrony jest wykonywana tylko w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W czasie pokoju przedmiot świadczenia pozostaje we władaniu uprawnionej osoby bez ograniczeń czy utrudnień w jego używaniu i rozporządzaniu.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzję organów I i II instancji,
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a przede wszystkim orzeknie biorąc pod uwagę treść wniosku oraz wymogi określone we wzorze decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony,
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło