II SA/Go 468/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek p o s t a n a w i a : 1. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. oddalił skargę J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną w ustawowym terminie złożył organ. Dnia 19 września 2011 r. wpłynął do sądu wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. J.S. podał, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 912,81 zł. Skarżący oświadczył, że opiekuje się chorą matką, która otrzymuje emeryturę w wysokości 820,64 zł. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony, już z tej tylko przyczyny, że J.S. z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia tychże kosztów (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Dlatego też wniosek skarżącego w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W niniejszej sprawie fakty przedstawione przez J.S. świadczą o jego trudnej sytuacji materialnej. Z akt sprawy wynika, że skarżący z tytułu prowadzenie gospodarstwa rolnego uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 912,81 zł (netto). Skarżący opiekuje się chorą matką, która otrzymuje emeryturę w wysokości 820,64 zł. Z treści formularza PPF wynika, że J.S. nie posiada oszczędności. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącego w tym przedmiocie. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba utrzymująca się z emerytury w wysokości 900 zł i ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., II OZ 902/10, Lex nr 743993). W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.