II SA/Go 476/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego adwokata A.K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S.G. na pismo Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Burmistrza postanawia 1. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adwokatowi A.K. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 2. oddalić wniosek pełnomocnika z urzędu o zwrot wydatków w kwocie 200 zł (dwieście złotych). S.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na pismo Wojewody z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Burmistrza. Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., II SA/Go 732/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę. Następnie w terminie wniesienia skargi kasacyjnej skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia [...] listopada 2013r. Okręgowa Rada Adwokacka jako pełnomocnika skarżącego wskazała adwokata A.K. (k.65). Reprezentujący skarżącego pełnomocnik złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 września 2013 r., która została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. z uwagi na złożenie jej z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie pełnomocnika skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Następnie pełnomocnik skarżącego ponownie złożył do tutejszego Sądu skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 września 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wniosek o przywrócenie terminu został uwzględniony przez Sąd i wobec złożenia skutecznie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2014 r., II OSK 1304/14 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014r. odrzucił skargę S.G.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zatytułowanym "wniosek o uzupełnienie postanowienia" pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) i § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot kosztów poniesionych przez adwokata w tej sprawie w kwocie 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszym postępowaniu stanowi wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia oraz zwrot wydatków. Zauważyć należy, iż należności powyższe nie stanowią kosztów postępowania, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej zwanej p.p.s.a. Zgodnie z art. 205 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe (opłaty sądowe i zwrot wydatków – art. 211 p.p.s.a.), koszt przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego (§ 1). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie (...), koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). W myśl art. 209 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek orzec o zwrocie kosztów na wniosek strony w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a. (umorzenie postepowania na odstawie art. 54§ 3 p.p.s.a.), art. 203 i art. 204 p.p.s.a. (postępowanie ze skargi kasacyjnej). Natomiast podstawą przyznania pełnomocnikowi, ustanowionemu na rzecz strony w ramach przyznanego jej prawa pomocy, wynagrodzenia i zwrotu wydatków jest art. 250 p.p.s.a.., zgodnie z którym wyznaczony adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wobec powyższego oraz mając na uwadze wskazaną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. przez pełnomocnika skarżącego podstawę prawną żądania, przyjąć należało, iż pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków, nie zaś o uzupełnienie wydanego w sprawie postanowienia Sądu z dnia 6 sierpnia 2014 r. w zakresie zwrotu kosztów w trybie art. 157 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Przechodząc zatem do rozpoznania wniosku pełnomocnika skarżącego wskazać należy, iż według treści § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), dalej zwanym rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei umieszczony w rozdziale 5 rozporządzenia przepis § 18 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w pierwszej instancji stawka minimalna w sprawach innych niż te określone w lit. a i b wynosi 240 zł. Natomiast w drugiej instancji stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 złotych (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia) . Dodać należy, iż w orzecznictwie utrwalony został pogląd, iż ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekając w przedmiocie wynagrodzenia uwzględnił rodzaj sprawy będącej przedmiotem rozpoznania, jej przebieg i w szczególności czynności podjęte w sprawie przez pełnomocnika skarżącego. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego adwokat A.K. przeglądał akta w dniu 19 listopada 2013 r. Następnie pełnomocnik złożył skargę kasacyjną, najpierw nieskutecznie w związku z uchybieniem terminu do jej wniesienia, ale potem w sposób prawidłowy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W dalszym postępowaniu pełnomocnik nie podejmował żadnych czynności procesowych. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w niniejszej sprawie adwokat A.K. sporządzając i wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 30 września 2013 r. zapoznał się ze sprawą i dokonał czynności stanowiącej usługę prawną na rzecz skarżącego mieszczącą się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 ppsa), za którą przysługuje pełnomocnikowi prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia, jeżeli koszty te nie zostały uiszczone. Dlatego wynagrodzenie w sprawie zostało przyznane pełnomocnikowi skarżącego na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, jak w pkt I sentencji w wysokości 180 złotych. Zgodnie z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia Sąd podwyższył wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Dodać należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zgodnie z treścią § 20 cytowanego rozporządzenia zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. Pełnomocnik w przedmiotowym wniosku takie oświadczenie zawarł. Natomiast odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego w zakresie zwrotu poniesionych przez niego wydatków w kwocie 200 zł, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Na wezwanie Sądu do wskazania poniesionych przez pełnomocnika wydatków adwokat A.K. w piśmie z dnia [...] września 2014 r. wskazał, iż na wydatki te składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od zażalenia (od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi kasacyjnej) i kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi kasacyjnej (od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi). Jednocześnie celem udokumentowania poniesionych kosztów pełnomocnik załączył kserokopie dowodów uiszczenia w kasie w/w wpisów (od zażalenia wpis uiszczony został przez skarżącego, od skargi kasacyjnej wpis uiszczony został przez pełnomocnika skarżącego). Wskazać należy, iż w rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. prawodawca nie sprecyzował co składa się na niezbędne wydatki poniesione przez pełnomocnika z urzędu, jednakże orzecznictwo wskazuje, iż wydatkami tymi są w szczególności: – poniesione koszty dojazdów do siedziby sądu, zwłaszcza poza miejscowość, w której adwokat ma swą siedzibę, w szczególności w celu wzięcia udziału w rozprawie (por. uchwała SN z dnia 12 czerwca 2012 r., III PZP 4/12, OSNP 2012, nr 23-24, poz. 280; postanowienie SA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2011 r., II AKz 301/11, KZS 2011. z. 10, poz. 39); – koszty związane z wysyłaniem korespondencji; zwrot wydatków z tego tytułu obejmuje jednak jedynie korespondencję przesyłaną do sądu lub do stron, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów ustawy; – koszty przejazdu do aresztu, w którym przebywa oskarżony, pod warunkiem należytego udokumentowania tych wydatków (por. postanowienie SA w Poznaniu z dnia 18 października 2012 r., XVI K 234/11, LEX nr 1237530). Zdaniem Sądu wpis sądowy (od zażalenia czy skargi kasacyjnej) nie zalicza się do wydatków poniesionych przez pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z treścią art. 212 § 1 i art. 211 p.p.s.a. wpis jest opłatą sądową zaliczaną do kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Z powyższego wynika, iż obowiązek uiszczenia wpisu sądowego (w sytuacji, gdy skarżący pomimo wniosku nie został zwolniony od kosztów sądowych lub nie wniósł o zwolnienie od kosztów sadowych, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) ciąży na stronie, a nie na jej pełnomocniku, który dokonuje czynności w imieniu strony. Nie sposób zatem wpisu sądowego od zażalenia czy skargi kasacyjnej zaliczyć do wydatków adwokata z urzędu, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2012 r., I UK 29/12). Na marginesie dodać należy, iż uiszczone przez skarżącego i w imieniu skarżącego przez pełnomocnika skarżącego wpisy sądowe, o których zwrot wystąpił pełnomocnik, nie podlegają także zwrotowi na rzecz strony skarżącej w ramach zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z uchwałą wydaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07 przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. NSA stanął na stanowisku, iż powyższe nie niweczy prawa strony skarżącej do otrzymania zwrotu kosztów postępowania, gdyż uwzględnienie skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie oznacza jeszcze, że stroną ,,przegrywającą" jest organ. Jeżeli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy sąd pierwszej instancji uwzględni skargę to stronie przysługuje prawo do zwrotu kosztów postępowania w tym poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego związanego ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. Natomiast jak zauważył NSA, nie należy się stronie skarżącej zwrot kosztów postępowania od organu w razie nieuwzględnienia skargi. NSA podkreślił, iż zwrot kosztów postępowania przysługuje stronie skarżącej według jednolitego kryterium – zasadności skargi. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zażalenie (od którego uiszczono wpis) złożone przez pełnomocnika skarżącego od postanowienia Sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało przez NSA oddalone jako nieuzasadnione. Z kolei skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego (od której uiszczono wpis) od postanowienia Sądu z dnia 30 września 2013 r., została co prawda uwzględniona przez NSA, skutkując ponownym rozpoznaniem sprawy, jednakże ostatecznie nie doszło do uwzględnienia skargi, gdyż skarga została ponownie odrzucona w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.