II SA/Go 488/08

Dnia 05 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki, Asesor WSA Joanna Brzezińska, Protokolant starszy specjalista Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 3 pkt 1 lit. "c", art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259) oraz art. 7 pkt 5, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 593 z późń. zm.) i art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił przyznania D.B. zasiłku celowego na wykup obiadów w Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego, w barze [...] w cenie 10,00 zł za obiad. W dniu 1 lutego 2008r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej 33 zasiłków celowych i świadczeń rzeczowych. Przedmiotowa decyzja dotyczy rozstrzygnięcia żądania określonego w pkt. 9 wniosku tj. przyznania skarżącej obiadów od 01 lutego 2008r. do 31 grudnia 2008r. w Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego w cenie 10,00 zł dziennie za obiad lub barze [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zajmuje mieszkanie trzypokojowe z kuchnią i łazienką oraz przedpokojem o powierzchni 50,20 m², jej dochód stanowią świadczenia pieniężne wypłacane z tytułu niepełnosprawności: zasiłek pielęgnacyjny – 153,00 zł oraz zasiłek stały w wysokości – 324,00 zł, łącznie 477,00 zł. Z dokumentacji wynika, że od miesiąca marca 2007r. skarżąca objęta była pomocą w formie dwudaniowych posiłków w stołówce Centrum Usług Opiekuńczych (płatnych w całości ze środków pomocy społecznej), a rezygnacja z posiłków była podyktowana według niej koniecznością zmiany nawyków żywieniowych stosownie do stanu zdrowia. W związku z powyższym od miesiąca maja do czerwca 2008r. w zamian za obiady sukcesywnie były wydawane decyzje przyznające skarżącej świadczenie pieniężne na zakup żywności. Nadto organ podał, iż stronie m. in. decyzją z dnia 05 grudnia 2007r. przyznano świadczenie pieniężne na zakup żywności w łącznej kwocie 600,00 zł po 100,00 zł miesięcznie na okres od stycznia do czerwca 2008r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wskazał, iż zasiłek celowy jest formą pomocy zmierzającą do zaspokojenia jedynie niezbędnych potrzeb osoby zainteresowanej i może być przyznany w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku dokowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, iż strona skarżąca oświadczeniem z dnia 05 maja 2008r. podważyła zasadność aktualizacji wywiadu, informując, że jej sytuacja "każdego rodzaju: osobista, rodzinna, majątkowa, dochodowa, zdrowotna, zatrudnieniowa, mieszkaniowa i inne została ustalona, jest znana i niezmienna oraz, że niedorzecznością jest zwracanie się przez organ o wywiady w tym samym domu z jej osobistym zaangażowaniem (...)". Wobec nie nawiązania ze skarżącą kontaktu w sprawie aktualizacji wywiadu, organ dokonał aktualizacji w oparciu o dane znane z urzędu oraz składane przez skarżącą wnioski. Podejmując decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na wykup obiadów, organ wziął pod uwagę środki jakie zostały zaplanowane w budżecie na realizację zadań własnych oraz ilość osób i rodzin które zgłaszają się o pomoc w formie świadczeń pieniężnych na zakup żywności, w tym ustaloną wysokość świadczenia. Przyznanie skarżącej dodatkowej pomocy w formie zasiłku celowego na wykup obiadów w cenie 10,00 zł za obiad znacznie wybiega poza możliwości finansowe MOPS ( zważywszy, iż strona korzysta ze świadczeń pieniężnych na zakup żywności). Przyznanie dwóch świadczeń na ten sam cel tj. żywność stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej wobec pozostałych osób i rodzin ubiegających się o pomoc społeczną na ten cel, których dochód jest znacznie niższy od kryterium dochodowego a mimo to przyznaje się tylko posiłek lub świadczenie pieniężne. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. B., w którym podniosła, iż jest niezadowolona z rozstrzygnięcia i domaga się przyznania jej pełnego i kompleksowego wsparcia na zabezpieczenie wszystkich potrzeb. Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust.3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), oraz § 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 3 pkt 1 lit c, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiana" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż pierwotnie strona skarżąca wskazała miejsca wykupu obiadów Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego oraz bar [...], a następnie we wniosku z dnia 12 maja 2008r. rozszerzyła placówki żywieniowe o kuchnię [...]. Organ wydając decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na wykupienie obiadów, wziął pod uwagę środki finansowe zaplanowane w budżecie na realizację zadań własnych, nadto ilość osób i rodzin zgłaszających się po pomoc w formie świadczeń pieniężnych na zakup żywności. Organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, zarówno w kwestii przyznawania jak i wysokości, dlatego organ podejmując decyzję w sprawie przyznania świadczenia, względnie odmowy jego przyznania, działa w ramach uznania administracyjnego. W ocenie SKO, organ I instancji wykazał iż będące w jego dyspozycji środki finansowe ze względu na ich szczupłość, zmuszają do takiego gospodarowania tymi środkami, aby przede wszystkim zaspokoić potrzeby tych osób i rodzin, których dochody są niższe od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto skarżącej przyznano już nieodpłatną pomoc (zasiłek celowy) w zakresie dożywiana w wysokości 100,00 zł miesięcznie. Nie można zatem przyznać jednocześnie dwojakiej pomocy na ten sam cel. Kolegium odwoławcze zawróciło również uwagę na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w którym ustawodawca stwierdza, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, mogą stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. B., która zarzuciła decyzji bezsilność, bezradność, bezczynność, niekompetencję. Skarżąca zarzuciła ponadto powielanie przez organ odwoławczy negatywnego stanowiska organu I instancji, czym narusza dobra osobiste skarżącej. W ocenie skarżącej wszystkie wydawane przez organ odwoławczy decyzje rozpoznawane są w ten sam sposób, czyli błędnie i niesprawiedliwie. Ponadto podała, iż organ odwoławczy nie rozumie sensu, ani zasadności odwołań, a wydawane decyzje oparte są o nie istniejące prawo. Skarżąca domaga się, aby zaskarżone przez nią decyzje były ponownie rozpatrywane w postępowaniu mediacyjnym. Nadto podała, iż odmowa przyznania żądanych świadczeń łamie wszelkie prawa regulujące przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej i dlatego żąda, aby Sąd zaskarżone decyzje uchylił i uznał je jako niezgodne z prawem za nielegalne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu zasiłku celowego oraz roszczeniową postawę skarżącej w stosunku do organu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust.3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 3 pkt 1 lit c, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiana". Art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady przyznawania zasiłku celowego uregulowane zostały w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie z wolą ustawodawcy zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie m. in. części lub całości kosztów zakupu żywności. Forma przyznania pomocy społecznej w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. "c" może być realizowana jako świadczenie pieniężne na zakup żywności, na zakup posiłku lub żywności, albo w formie posiłku względnie świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Decyzje podejmowane w kwestii przyznania zasiłku celowego przez organ administracyjny mają charakter uznaniowy. Pomimo tego, że uznanie to nie pozwala organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania wnioskodawcy. Zatem organ administracyjny nie jest zobowiązany, ale może przyznać świadczenie w postaci zasiłku celowego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. I SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003r., II SA/Kr 2627/2001). Podejmując rozstrzygniecie w tym przedmiocie organ obowiązany jest uwzględnić nie tylko uzasadnione potrzeby osoby, która wnosi o udzielenie pomocy, ale również własne możliwości finansowe oraz usprawiedliwione potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania zasiłku celowego, o który wnioskowała skarżąca na wykup obiadów w Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego, w barze [...] w cenie 10,00 zł za obiad. Jak wynika z akt administracyjnych i toczących się spraw sądowych przed tutejszym Sądem, skarżąca D B. od wielu lat (od 1995r. pomoc udzielana skarżącej jest systematyczna) objęta jest pomocą społeczną dla zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb, a więc każdy kolejny wniosek o zasiłek celowy musi być badany pod względem wykluczenia marnotrawstwa środków i oceny podejmowanej aktywności samego skarżącego dla wyeliminowania trudności. Z faktów znanych Sądowi z urzędu, a występujących w toczących się sprawach przed tutejszym Sądem wynika, że w 2007r. skarżąca otrzymała pomoc z MOPS w Z. w łącznej wysokości 7714 zł + bezpłatne 2 – daniowe posiłki. Z uwagi na rezygnację skarżącej z posiłków dwudaniowych zostało jej przyznane świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 100 zł miesięcznie. W związku z powyższym nie można przyznać skarżącej jednocześnie dwojakiej pomocy na ten sam cel. Dodatkowym argumentem, który trafnie podał organ zarówno I jak i II instancji przemawiającym za nieudzieleniem przedmiotowego zasiłku celowego były niewystarczające możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten na cały rok 2008 posiada kwotę 306.300,00 zł., która nie może być przekroczona. Szczupłość środków na wypłatę zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności zobowiązywała organ do uwzględnienia w pierwszej kolejności wnioski osób lub rodzin wielodzietnych, których dochody kształtują się poniżej kryterium dochodowego. Natomiast przyznanie dwóch świadczeń na ten sam cel tj. żywności w sytuacji gdy skarżąca rezygnuje ze świadczeń i wybiera bary lub restauracje w których chce się stołować, wykracza poza przesłanki wymienione w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Te zatem okoliczności zadecydowały iż Sąd z mocy art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm) skargę oddalił. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego skarżącej Sąd nie orzekł, wobec braku wniosku pełnomocnika w tym zakresie.