II SA/Go 488/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-07-18
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Sławomir Pauter, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie niekonstytucyjnego przepisu wykonawczego, ma skutek wsteczny i pozbawia uprawnionego prawa do świadczenia za okres poprzedzający stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie art. 156 § 1 Kpa, ma skutek wsteczny. Oznacza to, że uprawnienie wynikające z takiej decyzji nie zaistniało w sferze normatywnej od samego początku, a osoba je nabywająca traci je z mocą wsteczną. W związku z tym, nawet jeśli decyzja przyznająca równoważnik pozostawała w obrocie prawnym do czasu stwierdzenia jej nieważności, po jej wyeliminowaniu z obrotu prawnego z mocą wsteczną, uprawniony nie posiadał prawa do świadczenia za okres poprzedzający stwierdzenie nieważności.Stan faktyczny
Skarżący, emerytowany funkcjonariusz Policji, domagał się wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012. Prawo do tego świadczenia zostało mu przyznane decyzją z 1998 r. Jednakże, decyzją z 2012 r. stwierdzono nieważność tej decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, co zostało utrzymane w mocy decyzją Komendanta Głównego Policji w 2012 r. i potwierdzone wyrokiem WSA w Warszawie w 2013 r. Organy administracji odmawiały wypłaty świadczenia, argumentując, że stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej równoważnik ma skutek wsteczny. Skarżący kwestionował te decyzje, powołując się na wcześniejsze orzeczenia sądów i zasadę trwałości decyzji ostatecznych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S.D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012 oddala skargę.
Na mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] października 1984r. Ministra Spraw Wewnętrznych S.D. został zwolniony ze służby w ówczesnej Milicji Obywatelskiej, uzyskując prawo do świadczeń z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zastępca Komendanta Rejonowego Policji przyznał mu, jako emerytowi policji, równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego na zasadach i w wysokości należnych w dniu. Świadczenie to pobierał do końca 2005 r.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008r. S.D. wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji o wypłacenie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008, jako "bezprawnie pozbawionego go w roku 2006", wraz z należnymi ustawowo odsetkami od należności głównej. Do wniosku dołączył oświadczenia mieszkaniowe za lata 2006 -2008.
W odpowiedzi Komendant Powiatowy Policji, pismem informacyjnym z [...] stycznia 2009r. udzielił wnioskodawcy wyjaśnień co do obowiązującego stanu prawnego. Wskazał, iż nowelizacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz.U Nr 100 poz. 919), polegająca na uchyleniu § 8 i § 9 ust. 2, skutkowała utratą z dniem 1 stycznia 2006 r. uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego.
W wyniku zażalenia strony na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji, Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia [...] listopada 2009r. podzielił stanowisko wyrażone przez organ I instancji, wskazując także, że rozpatrywana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, co oznacza, iż nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej.
W wyniku skargi S.D. na bezczynność Komendanta Rejonowego Policji w sprawie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Go 17/10 zobowiązał ten organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wniosku zainteresowanego z dnia [...] grudnia 2008 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. S.D. rozszerzył dotychczasowe żądanie wypłaty równoważnika o lata 2009-2010.
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu, odnosząc się do wniosku strony z dnia [...] grudnia 2008r. Komendant Powiatowy Policji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzję nr [...] z dnia [...] września 2010 r. cofnął zainteresowanemu uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w ilości 2 norm zaludnienia, przyznane decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r.
W wyniku odwołania strony decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji.
Skarga strony na powyższą decyzję została uwzględniona i wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 881/10 WSA w Gorzowie W Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji wskazując, że rozstrzygnięcie organów wykracza poza treść zgłoszonego przez stronę wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008r. żądania wypłaty świadczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Kolejnym oświadczeniem mieszkaniowym z dnia [...] lutego 2011 r. S.D. rozszerzył swoje żądanie o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2011.
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 stycznia 2011 r. wraz z aktami sprawy, Komendant Powiatowy Policji ponownie przeprowadził postępowanie administracyjne i decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. odmówił stronie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006 - 2011 z powodu niemożności ustalenia jego wysokości.
Na powyższy akt strona wniosła odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji, który decyzją nr [...] z dnia z [...] czerwca 2011r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uwzględniając skargę S.D. na tę decyzję WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 519/11 uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2011r.
Skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji na wskazane orzeczenie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2242/11 .
W uzasadnieniu NSA wskazał, iż skarżący posiada ostateczną decyzję z dnia 1 czerwca 1998r., przyznającą prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu ze wskazaniem, iż jego wypłata będzie następowała corocznie w wysokości ustalonej na podstawie obowiązujących stawek. Decyzja ta nie została jak dotąd wyeliminowana z obrotu prawnego. Podzielił jednocześnie stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym wyeliminowanie z obrotu prawnego wspomnianej decyzji ostatecznej mogło nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych lub na skutek zastosowania określonych przepisów intertemporalnych. Dopóki jednak decyzja o przyznaniu uprawnienia nie zostanie wyeliminowana z obrotu w sposób przewidziany prawem, będzie ona wywoływać skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane ich rozstrzygnięciem.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. S.D. rozszerzył żądanie wypłaty równoważnika także za rok 2012.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., Komendant Powiatowy Policji poinformował stronę o otrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2012r., akt sprawy administracyjnej dotyczącej wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, po rozpoznaniu skargi i o przystąpieniu do ponownego rozpoznania sprawy .
Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., Komendant Wojewódzki Policji jako organ wyższego stopnia w stosunku do Komendanta Powiatowego Policji, poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stronie, jako emerytowi policyjnemu, równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Z uwagi na uruchomienie trybu nadzwyczajnego, Komendant Powiatowy Policji postanowieniem z dnia [...] maja 2012r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wypłaty stronie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012.
Po rozpoznaniu zażalenia strony, Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt.
Skarga S.D. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalona wyrokiem z dnia 4 października 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 673/12
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zastępcy Komendanta Rejonowego Policji, przyznającej S.D. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Rozpoznając odwołanie strony od tego aktu, Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r.
Wobec ostatecznego rozstrzygnięcia Komendanta Głównego Policji, Komendant Powiatowy Policji postanowieniem z dnia [...] września 2012r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], odmówił stronie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006 – 2012.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż odmowa wypłaty wnioskowanego świadczenia podyktowana jest wyeliminowaniem (ostateczną decyzją Komendanta Głównego Policji nr [...]) z obrotu prawnego decyzji zastępcy Komendanta Rejonowego Policji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. przyznającej stronie tenże równoważnik - poprzez stwierdzenie jej nieważności. Wskazał, iż obowiązujące przepisy regulujące świadczenia należne emerytom i rencistom policyjnym nie przyznają im prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.
W odwołaniu od tej decyzji S.D. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Komendanta Powiatowego Policji, nakazania organowi I instancji wypłaty mu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012 wraz z ustawowymi odsetkami, zgodnie ze złożonymi oświadczeniami mieszkaniowymi a także ukarania Komendanta Powiatowego Policji karą dyscyplinarną za niewykonanie wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 518/11 oraz przyznania mu zadośćuczynienia w kwocie 5 000 zł za poniesione straty finansowe i doznane krzywdy psychiczne zdrowotne i moralne.
W uzasadnieniu odwołania powoływał się na wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie I OSK 1821/13, którym utrzymana została w mocy decyzja o przyznaniu ekwiwalentu. Zarzucał, iż w świetle wyroków WSA w sprawie II SA/GO 518/11 oraz NSA w sprawie I OSK 1821/12, decyzja z dnia 1 czerwca 1998 r. przyznająca równoważnik, została bezprawnie uchylona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Zarzucał, iż nie wypłacono mu równoważnika do dnia wydania decyzji [...] przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, a przecież prawo nie działa wstecz. Wywodził, iż wobec tego, iż Komendant Rejonowy Policji celowo i złośliwie przeciąga wypłatę równoważnika, zasadne jest ukaranie go karą dyscyplinarną za niewykonanie wyroku WSA w sprawie II SA/Go 518/11 oraz NSA oddalającego skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998r. przyznano zainteresowanemu - jako emerytowi policyjnemu równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w ilości dwóch norm zaludnienia. Niniejsza decyzja wydana była w oparciu o art. 91 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania ( M.P. nr 76, poz. 708). Realizacja tego uprawnienia wynikała z przepisów wykonawczych do ustawy o Policji, które obejmowały także emerytów i rencistów policyjnych. Przedmiotowe świadczenie strona pobierała do 2005r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nastąpiło na mocy ostatecznej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2012 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998r. Wyeliminowana decyzja dotknięta była wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ została wydana w oparciu o niekonstytucyjny przepis zarządzenia, a nie na mocy zapisów ustawowych, a zatem bez podstawy brak podstawy prawnej. Jak bowiem wskazał Komendant Główny Policji doszło do sytuacji, w której o nabyciu praw przez emerytów (rencistów) Policji zdecydowało zarządzenie, a nie ustawa, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawnego zawartego w art. 2 Konstytucji RP. Dodatkowo Komendant Główny Policji, zwrócił uwagę na fakt, że Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie podkreślał, że rozporządzenie (zarządzenie) ma charakter aktu wykonawczego wydanego na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. Nie może zatem normować spraw uregulowanych bezpośrednio w ustawie ani też spraw nie przekazanych przez ustawę do unormowania w drodze rozporządzenia. Wobec oddalenia, wyrokiem z dnia 13 lutego 2013r. sygn. akt II SA/Wa 1935/12, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi strony na decyzję Komendanta Głównego Policji, wyeliminowanie z obrotu decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., poprzez stwierdzenie jej nieważności, jest zgodne z obowiązującym prawem.
Komendant Wojewódzki wskazał, iż z oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, którą organy Policji są związane, wynika, że organ obowiązany był dokonać czynności materialno-technicznej ustalenia wysokości świadczenia oraz wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Ewentualnie gdyby organ uznał, że żądanie skarżącego o wypłatę równoważnika nie może być spełnione, wówczas winien załatwić sprawę tego żądania przez wydanie decyzji administracyjnej stosownie do art. 104 § 1 lub art. 105 § 1 w zw. z art. 61 § 1 Kpa. W wydanych wyrokach WSA w Gorzowie Wlkp. stwierdził też, że ostateczna decyzja o przyznaniu stronie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego pozostaje w obrocie prawnym i wiąże organy orzekające w sprawie do czasu wyeliminowania jej z obrotu prawnego w sposób indywidualny, przez zastosowanie przewidzianych w procedurze administracyjnej trybów nadzwyczajnych lub na skutek zastosowania określonych przepisów intertemporalnych, bowiem czym innym jest wyeliminowanie samego źródła uprawnienia, a czym innym dokonanie oceny mocy obowiązującej orzeczenia konkretyzującego przyznane uprawnienie. Stwierdzając, iż organ I instancji w niniejszej sprawie uczynił zadość powyższej ocenie prawnej, organ odwoławczy uznał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. w sprawie przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, należy ocenić jako odpadnięcie podstawy żądania wypłaty świadczenia o które wniosła strona. W rezultacie, wobec braku w obrocie prawnym decyzji z której skarżący wywodzi swoje uprawnienie do równoważnika, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest uzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu strony, iż skoro prawo nie działa wstecz, to zasadnym jest wypłata świadczenia za lata 2006 -2012, bowiem decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. pozostawała w obrocie prawnym do dnia wydania decyzji nr [...] KWP z dnia [...] czerwca 2012 r., podkreślił, że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa, utrata mocy prawnej takiej decyzji, następuje ze skutkiem wstecznym. Oznacza to, że uprawnienia wynikające z takiej decyzji nie zaistniały w sferze normatywnej od samego początku. Zatem w przypadku nabycia określonego uprawnienia przez daną osobę na podstawie decyzji, której nieważność stwierdzono w oparciu o przepis art. 156 §1 Kpa, uprawnienie to utraci ona z mocą wsteczną. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ stwierdził, iż w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998r. S.D. utracił prawo do ekwiwalentu pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i to z mocą wsteczną. Tym samym uprawnienie to nie przysługiwało mu między innymi w okresie od 2006 r. do 2012r. tj. w okresie za który domaga się jego wypłaty. Została bowiem wyeliminowana – z mocą wsteczną - z obrotu prawnego decyzja administracyjna, z której wynikało sporne uprawnienie wnoszącego odwołanie ( por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt SA/Go 998/12). Marginalnie zaznaczył, że samo rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100 poz. 919 z późn. zm.) w swoim § 7 pkt. 2 stwierdza, iż decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego wydaje się, w przypadku uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Za zasadne Komendant Wojewódzki uznał stanowisko organu I instancji, że wypłata równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego następuje w drodze czynności materialno-technicznej, jednakże z uwagi na konieczność zapewnienia stronie dostatecznie efektywnej ochrony prawnej, odmowa w tym zakresie winna być dokonana w formie decyzji administracyjnej. Komendant Wojewódzki Policji podzielił także pogląd, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpoznania jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, nie było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania w trybie art. 105 § 1 Kpa.
Odnosząc się do wniosku strony o ukaranie Komendanta Powiatowego Policji karą dyscyplinarną i wypłacenie kwoty 5 000 zł jako zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 września 2011r. oraz poniesione z tego tytułu krzywdy moralne, psychiczne i zdrowotne wyjaśnił należy, że Komendant Wojewódzki Policji nie jest prawem umocowany do takiego działania. Zaznaczył, że na niewykonanie wyroku oraz na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona może wnieść skargę do właściwego sądu z żądaniem o wymierzenie grzywny temu organowi, co S.D. uczynił, jednakże wyrokiem z dnia 18 października 2012r. sygn. akt II SA/Go 674/12, jego skarga w przedmiocie wymierzenia grzywny Komendantowi Powiatowemu Policji z tytułu niewykonania wyroku Sądu z dnia 8 września 2011r. sygn. akt II SA/Go 518/11 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalona.
W skardze S.D. domagał się skontrolowania obu decyzji odmawiających wypłaty równoważnika za lata 2006 -2012 . Jego zdaniem, decyzje z dnia [...] marca 2013 r. i [...] kwietnia 2013 r. oraz decyzja stanowiąca próbę usunięcia z obrotu decyzji przyznającej równoważnik, pozostają bezprawne i naruszają Konstytucję oraz wytyczne sądu. Wobec tego zasadne jest ich uchylenie oraz utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r. przyznającej mu prawo do równoważnika oraz nakazanie Komendantowi Powiatowemu Policji, wypłaty mu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012 wraz z ustawowymi odsetkami, zgodnie ze złożonymi oświadczeniami mieszkaniowymi ze wskazaniem w wyroku iż posiada do niego prawo również w przyszłości.
W uzasadnieniu wywodził, iż w jego ocenie decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. Nr [...] nadal pozostaje w obiegu prawnym, ma charakter związany i daje mu prawo do wnioskowanego równoważnika. Komendant Powiatowy obowiązany był rozpoznać jego wnioski za lata 2006 -2012 za każdy rok oddzielnie. Powołując się na przepis art. 16 § 2 Kpa wskazywał na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Wywodził, iż w świetle przepisu art. 147 zd. drugie Kpa niedopuszczalne było wznowienie postępowania z urzędu, gdyż mogło to nastąpić wyłącznie na wniosek strony. Oznacza to że decyzja z dnia [...] czerwca 1998 roku nadal rodzi skutki prawne a organ obowiązany jest do jej wykonywania tj. wypłaty równoważnika.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący wniósł o "dopuszczenie dowodu z wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2013r. w sprawie I OSK 1821/12 dla wykazania iż decyzja z dnia [...] czerwca 1998r. nadal pozostaje w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.
Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji, sprawowana w oparciu o kryterium legalności (zgodności z prawem), dokonana przy tym nie tylko w zakresie wynikającym z zarzutów skargi, ale określonym przepisem art. 134 § 1 Kpa ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako: ppsa) wykazała, iż nie narusza ona prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego tj. w zakresie o jakim mowa w przepisie art. 145 § 1 ppsa.
Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy pozostawał niesporny. Wynika z niego, że skarżącemu jako emerytowanemu funkcjonariuszowi Policji na mocy decyzji z [...] czerwca 1998 r., nr [...] przyznano równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Bezsporne jest również i to, że decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] czerwca 2012 r. nr [...] stwierdzono nieważność tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta w następstwie rozpatrzenia odwołania skarżącego została – decyzją Komendanta Głównego Policji z [...] września 2012 r., nr [...] – utrzymana w mocy. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2013 roku w sprawie II SA/Wa 1935/12 skarga S.D. na wskazaną decyzję Komendanta Głównego Policji została oddalona. Wobec niezłożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dniem 16 marca 2013 r. - stał się on prawomocny.
W literaturze prawniczej i orzecznictwie przyjmuje się, iż z literalnego brzmienia art. 156 § 1 Kpa wynika, że decyzja zawierająca jedną z wad wymienionych w tym przepisie wiąże (wywołuje skutki prawne) do chwili stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 157 i następne Kpa tj. do chwili formalnego jej usunięcia z obrotu prawnego. Do chwili stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 157 i nast. jest decyzją w znaczeniu formalnym. Wywiera zatem skutki prawne z niej wynikające mimo, że wady skutkujące jej nieważnością tkwią w niej od chwili wydania. Taka decyzja obowiązuje dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego we właściwym trybie.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że na podstawie decyzji zastępcy Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 roku nr [...] do chwili stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 ust. 2 Kpa skarżący nabył i legitymował się prawem do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego mimo, że wada stanowiąca podstawę (późniejszego) stwierdzenia jej nieważności istniała już w chwili jej wydania. Jednak w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa utrata skuteczności prawnej (mocy prawnej) następuje z mocą wsteczną. W konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji rodzi taką sytuację jakby ta unieważniona decyzja nigdy nie zaistniała w obrocie prawnym. Tym samym przyjmuje się, że w przypadku nabycia określonego uprawnienia przez stronę na podstawie decyzji, której nieważność stwierdzono następnie w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa, strona uprawnienie to utraciła i to z mocą wsteczną.
Przenosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, iż w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji zastępcy Komendanta Rejonowego Policji z [...] czerwca 1998 r. skarżący utracił prawo do ekwiwalentu pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego i to z mocą wsteczną. Tym samym uprawnienie to nie przysługiwało mu między innymi w okresie od 2006 do 2012 roku zatem w okresie, za który domaga się jego wypłaty. Z obrotu prawnego została bowiem wyeliminowana decyzja administracyjna będąca źródłem wnioskowanego równoważnika i nastąpiła to z mocą wsteczną ( od [...] czerwca 1998 r. ).
Fakt skutecznego i ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego przyznającej prawo do równoważnika, decyzji dnia [...] czerwca 1998 r. nie mógł być kwestionowany w niniejszym postępowaniu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 1998r. nastąpiło w wyniku wszczęcia jednego z trybów nadzwyczajnego służących wzruszaniu decyzji ostatecznych ( art. 16 § 1 Kpa ), jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Akty administracyjne, eliminujące z obrotu decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r., podjęte w tym postępowaniu nadzwyczajnym zostały z inicjatywy skarżącego poddane najpierw kontroli instancyjnej ( decyzja Komendanta Wojewódzkiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. ), a następnie kontroli legalności przez WSA w Warszawie w sprawie II SA/WA 1935/12 ( decyzja Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2012 r. ). Wskazany wyrok oddalający skargę, stał się prawomocny z dniem 16 marca 2013 r., a to wobec nieskorzystania przez skarżącego z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu administracyjnego. Z uwagi na powagę rzeczy osądzonej nie jest możliwa ponowna kontrola legalności aktów administracyjnych eliminujących z obrotu decyzję przyznającą równoważnik.
W okolicznościach sprawy całkowicie bezzasadne pozostawały wywody skargi o dalszym pozostawaniu w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu prawo do równoważnika i istnieniu po jego stronie żądanego uprawnienia, wywodzonego z tejże decyzji. Niezasadne pozostawało też powoływanie się przez skarżącego w odwołaniu i piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2013r. na wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie I OSK 1821/12, bowiem poglądy wyrażone w jego uzasadnieniu odnosiły się do innego stanu faktycznego sprawy, tj. takiego w którym decyzja przyznająca równoważnik pozostawała nadal w obrocie prawnym.
W ocenie Sądu, również z obowiązujących przepisów prawnych dotyczących uprawnień emerytów i rencistów policyjnych według stanu prawnego po 1 stycznia 2006 r. nie wynika bezpośrednio uprawnienie tych osób do ekwiwalentu pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Analizując regulacje ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277 ze zm.), ustawy z dnia z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 67 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 100, poz. 919), prawo emeryta i rencisty policyjnego do równoważnika pieniężnego wywodzone było z przepisu § 8 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. Przepis § 8 tego rozporządzenia został uchylony z dniem 1 stycznia 2006 r. przez § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2008 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. z 2005 r., Nr 266, poz. 2246). W związku z dokonaną nowelizacją podkreślić należy, iż rozporządzenie zmieniające, na mocy którego uchylono § 8 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. nie zawierało norm prawnych, które określałyby następstwa wprowadzonej nowelizacji w zakresie stanów uregulowanych wcześniej w drodze wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Tym samym należy stwierdzić, że emerytom policyjnym nie przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, reguluje sytuację prawną funkcjonariuszy Policji. Ustawa ta w żadnym przepisie i w żaden sposób nie odnosi się i nie reguluje sytuacji prawnej emerytów policyjnych. Również w treści delegacji ustawowej zawartej w art. 91 ust. 2 ustawy będącej podstawą prawną wydania rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. brak jest przyzwolenia ustawodawcy na rozszerzenie zakresu podmiotowego rozporządzenia w stosunku do zakresu podmiotowego ustawy. Stąd też - zdaniem Sądu - należy stwierdzić, że § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. stanowiący, iż przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta, rencisty policyjnego, został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Nadto rozważając sytuację prawną emeryta, rencisty policyjnego należy obowiązujące przepisy porównać z przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (Dz. U. z 2004 roku, nr 8, poz. 67 ze zm.). Jest to bowiem podstawowy akt prawny, który określa nie tylko zasady nabycia prawa do emerytury, renty, ale również określa jakie świadczenia przysługują w ramach zaopatrzenia emerytalnego. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. c powołanej ustawy, w ramach zaopatrzenia emerytalnego przysługują im na zasadach określonych w ustawie takie uprawnienia jak prawo do lokalu mieszkalnego albo prawo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Uprawnienia te zostały sprecyzowane w przepisach art. 29 i art. 30 ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy stanowi, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Z kolei przepis art. 30 ustawy stanowi, że emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Tym samym ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji uregulowała samodzielnie zakres uprawnień emerytów i rencistów policyjnych, którzy mogą korzystać z prawa do lokalu mieszkalnego i z prawa do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Natomiast wskazana wyżej ustawa nie wyposażyła emerytów i rencistów policyjnych w takie uprawnienia jak prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, czy prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu remontu zajmowanego lokalu mieszkalnego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2010 roku w sprawie III SA/Kr 424/10) .
W świetle przedstawionego stanu prawnego należy stwierdzić, że zarówno w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), jak i w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji brak jest podstawy prawnej, która pozwalałby przyznać emerytowi policyjnemu prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu lub prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu remontu zajmowanego lokalu. Tym samym obowiązujący do dnia 1 stycznia 2006 roku § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, stanowiący, iż rozporządzenie stosuje się do emeryta i rencisty policyjnego naruszał zarówno ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji jak i ustawę z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. Z uwagi jednak, że przedmiotowy § 8 rozporządzenia jak wyżej wskazano został uchylony z dniem 1 stycznia 2006 r., kwestia rozważania jego zgodności z wymienionymi ustawami stała się bezprzedmiotowa, albowiem skarżący wnosił o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy Sąd na podstawie przepisu art. 151 ppsa skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło