II SA/Go 489/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi F.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez F.P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., którą po rozpatrzeniu odwołania w/w utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2021 r. w sprawie zatrzymania prawa jazdy kat. A, B, nr [...], seria i nr druku [...], wydanego dnia [...] lipca 2003 r. przez Starostę do czasu ustania przyczyn, które je spowodowały tj. przedłożenia przez F.P. badań psychologicznych stwierdzających brak przeciwskazań do kierowania pojazdami. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 31 sierpnia 2020 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania F.P. na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami. Jako podstawę konieczności skierowania na badanie psychologiczne skarżącego podano art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d oraz art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.). W dniu 2 września 2020 r. Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec F.P. w sprawie wydania decyzji kierującej na badania psychologiczne. Następnie Starosta decyzją z dnia [...] września 2020 r., powołując się na art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d oraz art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami skierował F.P. na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się ww. decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu decyzji, obok uzasadnienia jej wydania, zawarto także informacje o obowiązku poddania się badaniom w terminie 30 dni oraz obowiązku przedłożenia wyników badań w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego. Nadto zawarto pouczenie o skutkach niedostarczenia orzeczenia psychologicznego w wyznaczonym terminie tj. o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Powyższa decyzja została doręczono skarżącemu. F.P. nie złożył od niej odwołania, tym samym stała się ona ostateczna. F.P. nie dopełnił obowiązku wynikającego z powyższej decyzji, nie przedłożył badań psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, co skutkowało zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wszczęciem z urzędu w dniu [...] stycznia 2021 r. przez Starostę postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania mu prawa jazdy kategorii A, B. Następnie decyzją z decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Starosta orzekł w sprawie zatrzymania F.P. prawa jazdy kat. A, B, nr [...] wydanego dnia [...] lipca 2003 r. przez Starostę do czasu ustania przyczyn, które je spowodowały. Jednocześnie powołując się na art. 108 § 1 k.p.a. organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ, po przedstawieniu istotnych do rozstrzygnięcia sprawy faktów wskazał, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje Starosta, w przypadku gdy kierowca nie przedstawił, w wymaganym terminie, orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący. Z uwagi na fakt, iż stan zdrowia kierowcy nie powinien zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego i dany kierowca nie powinien narażać kogokolwiek na szkodę, to wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter prewencyjny i zabezpieczający. W ocenie organu I instancji, na podstawie zebranych materiałów dowodowych, stwierdzono, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył F.P. wskazując, iż nie zakończono jeszcze postępowania dotyczącego zasadności przedłożenia przez niego badań psychologicznych. Strona nie została poinformowana gdzie ma takie badania zrobić. Obecnie wykonanie takich badań nie jest możliwe, z uwagi na sytuację epidemiologiczną. Postępowanie sądowe nie rozstrzygało, kto był sprawcą wypadku. Podkreślił też, że korzysta z pojazdu ostrożnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wskazał na treść art. 102 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, b) o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Podkreślił, że decyzja Starosty z dnia [...] września 2020 r., którą skarżący został skierowany na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest ostateczna. Mimo upływu wskazanych terminów, strona nie przedłożyła stosownego orzeczenia, co jest również bezsporne. Zgodnie zaś z treścią art. 102 ustawy o kierujących pojazdami Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem m.in. w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Wydawana na podstawie tego przepisu decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją, którą organ jest zobowiązany wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie tej normy prawnej. Zatem starosta w przedmiotowej sytuacji nie ma żadnej dowolności w wydawaniu decyzji. Norma zawarta w art. 102 ww. ustawy ma charakter nakazu. Organ wskazał też, że kwestie braku podstaw do kierowania strony na badania mogły być podnoszone i badane na etapie odwołania od decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, jednak strona nie zaskarżyła owej decyzji. Okoliczności wypadku również nie mają wpływu na niniejszą sprawę. Jednocześnie organ wskazał, iż w sytuacji gdy strona wykona badania, na które została skierowana nastąpi zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Uzasadniając nadanie decyzji na postawie art. 108 § 1 k.p.a. rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał, że jest to podyktowane "niezbędnością" niezwłocznego wdrożenia decyzji w życie i rodzajem chronionych dóbr. Takim dobrem chronionym w niniejszej sprawie jest życie i zdrowie ludzkie. Wprawdzie organ I instancji tylko pośrednio uzasadnił nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, to jednak wskazano w uzasadnieniu wprost, iż stan zdrowia kierowcy nie powinien zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego i dany kierowca nie powinien narażać kogokolwiek na szkodę i wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w takiej sytuacji jest niezbędne i ma ono charakter prewencyjny i zabezpieczający. Przemawia za tym interes ogólny, przejawiający się w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego też Kolegium uznało, iż nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione. Skargę na powyższą decyzję złożył F.P., wnosząc o jej uchylenie w całości, umorzenie postępowania i uznania braku podstaw do skierowania na badania psychologiczne. W uzasadnieniu skargi podniósł, że brak jest podstaw do skierowania go na badania psychologiczne w przedmiocie stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie wskazano mu jednostki przeprowadzającej takie badania. W prowadzonym postępowaniu karnym nie wykazano, aby ponosił winę za zaistniały wypadek. Nadto badaniom nie podał się z uwagi na swój podeszły wiek oraz istniejące uwarunkowania sanitarno- epidemiologiczne (pandemia COVID 19). Nadto podniósł, że nie korzystał i nie korzysta z prawa prowadzenia pojazdu w przypadku niekorzystnych warunków zewnętrznych lub samopoczucia, uwzględniając swoje trudności do fizycznego poruszania się. W złożonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie zgodnie z przytoczonymi wyżej zasadami doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Stosownie do przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b w/w ustawy, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy kategorii A i B nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ww. ustawy. Art. 84 ust. 1 stanowi natomiast, że uprawniony psycholog, po przeprowadzeniu badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu, wydaje osobie badanej orzeczenie psychologiczne o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem lub wykonywania odpowiednich czynności, o których mowa w art. 82 ust. 2, zwane dalej "orzeczeniem psychologicznym". Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że decyzją Starosty z dnia [...] września 2020 r. skarżący został skierowany na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Ponieważ skarżący nie złożył od powyższej decyzji odwołania, stała się ona ostateczna i nadal jest w obrocie prawnym. W decyzji tej zawarte było pouczenie o terminie na odbycie badania oraz terminie przedstawienia organowi kierującemu na badanie orzeczenia lekarskiego, a więc o treści art. 12 ust. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), tj. obowiązku poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, oraz przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Przepis art. 101 ustawy o kierujących pojazdami wszedł w życie z dniem 4 czerwca 2018 r. zatem pouczenie to było zgodne z regulacją obowiązującą w dniu wydania decyzji o skierowaniu na badanie. Bezsporne i przesądzające dla oceny zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest, że skarżący do dnia wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie tj. do 4 stycznia 2021 r. ani do dnia wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie przedłożył Staroście orzeczenia psychologicznego. Zatem nie przedłożył takiego orzeczenia w wymaganym terminie, o którym był pouczony w ww. decyzji Starosty z dnia [...] września 2020 r. Z tych względów starosta orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A i B na okres do czasu przedłożenia wymaganego orzeczenia psychologicznego; z tych też przyczyn, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje hipotezę normy wynikającej z przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Konsekwencją zaistnienia takiego stanu faktycznego jest wydanie przez organ decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Podkreślić należy, że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, którą organ był zobowiązany wydać. Takie stanowisko w sposób jednolity prezentują sądy administracyjne (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 403/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2088/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 736/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2224/14). Także Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę podziela pogląd o związanym charakterze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy, który nie zgłosił się na badania psychologiczne, mimo że została wydana decyzja nakazująca poddanie się takiemu badaniu. Związany charakter decyzji oznacza, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy skarżący poddał się badaniu psychologicznemu i przedłożył stosowne zaświadczenie, zaś w sytuacji ustalenia braku zgłoszenia się na te badania i co za tym idzie nieprzedłożenia w terminie orzeczenia, organ miał obowiązek orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy. Zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. W złożonej skardze skarżący podniósł, że został uniewinniony od postawionego mu w akcie oskarżenia zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. tj. spowodowania wypadku ze skutkiem śmiertelnym. Przesłanką wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie było istnienie powyższego, prawomocnego wyroku, ale fakt niepoddania się przez skarżącego badaniu psychologicznemu, który to obowiązek wynikał z ostatecznej decyzji i w konsekwencji nie przedstawienia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Jedynym działaniem, które organ musi podjąć przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest sprawdzenie czy decyzje o skierowaniu na badania były ostateczne i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom i przedstawienia orzeczenia lekarskiego obowiązek ów wykonał, czy też nie. Wbrew także twierdzeniom skargi, na organach prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie nie ciążył obowiązek czynienia ustaleń, jak się zakończyło postępowanie karne dotyczące ustalenia winnego spowodowania wypadku drogowego, w którym uczestniczył skarżący. W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego zachowano wszystkie uprawnienia strony i zapewniono skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy wyjaśniał wszystkie istotne w tej sprawie okoliczności. Zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Organy obydwu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący miał obowiązek poddania się badaniom psychologicznym i przedstawienia w wymaganym terminie stosownego orzeczenia, a ponieważ tego nie uczynił, obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.