II SA/Go 490/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek p o s t a n a w i a : 1.umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2.w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. odrzucił skargę J.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. 7 września 2015 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialne. J.W. wskazał, że na jego miesięczny dochód składa się emerytura (3.800 zł) i wynagrodzenie z tytułu prac dorywczych (1.000 zł). Nadto wskazał, że jego żona straciła pracę. Skarżący oświadczył, że emerytura objęta jest postępowaniem egzekucyjnym i potrącana jest kwota (1.240 zł). J.W. podał, że posiada na utrzymaniu syna i wnuka. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 września 2015 r. J.W. został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącego i jego żonę (umowa o pracę/zlecenie, decyzja/zaświadczenie ZUS), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), spłatą kredytów i innych zobowiązań, 4. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia). Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 14 września 2015 r. J.W. nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zważyć trzeba, że J.W. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych a także dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód oraz ponoszone wydatki. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Według oświadczenia skarżącego jego miesięczny dochód wynosi 4.800 zł. W orzecznictwie stwierdza się, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodni, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że J.W. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.