II SA/Go 499/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. powołując się na przepis art. 7 pkt 5, art. 2 ust. 1, art. 8 ust 1 pkt 1 oraz art. 41 ust 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i § 1 pkt 1 litera ,,a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przyznania D.B. specjalnego zasiłku celowego na: 1) opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej; 2) opłatę gazu ziemnego; 3) opłatę za energię elektryczną przelewem na konto ENEA do 31 grudnia 2008 roku oraz za cały rok 2009; 4) opłatę za telewizję kablową w kwocie 52,92 złotych miesięcznie do końca bieżącego roku; 5) opłatę abonamentu Telekomunikacji Polskiej w kwocie 50,00 złotych do końca bieżącego roku; 6) przeprowadzenie kapitalnego remontu mieszkania; 7) wykonanie mostu porcelanowego zębów; 8) wydatki związane z leczeniem sanatoryjnym od 15 lipca 2008 roku do 4 sierpnia 2008 roku w kwocie 500,00 złotych 9) wykup obiadów na kwotę 300,00 złotych z czego 100,00 złotych na zakup produktów żywnościowych; 10) zakup letniej odzieży i obuwia; 11) zakup środków higieniczno-sanitarnych; 12) zakup materiałów do korespondencji, biurowych, do wysyłki pocztą, pokrycie opłat z tym związanych jak i wydatków na kopiowanie dokumentów, dostęp do Internetu, fax, e-meile; 13) pokrycie kosztów dojazdu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i powrotu do Z., jak i innych wydatków z tym związanych; 14) zakup leków i innych specyfików aptecznych w formie talonu o wartości 200,00 złotych miesięcznie; 15) zakup kodeksu postępowania administracyjnego, eksperta itp. ...; 16) opłacenie wykwalifikowanej sprzątaczki oraz akcesoria do gruntownego sprzątnięcia całego mieszkania w tym i umycia wszystkich okien; 17) zakup odkurzacza elektrycznego wielofunkcyjnego, czajnika bezprzewodowego, telefonu komórkowego, garnków, żarówek energooszczędnych, mebli, telewizora, radia stacjonarnego; 18) wymianę zlewozmywaka w kuchni, pokrycie kosztów robocizny i szafki na kwotę 500,00 złotych; 19) opłatę zajęć fitness, rehabilitacji w prywatnych przychodniach, wydatków związanych z uczestnictwem do teatru, kina, filharmonii i innego rodzaju dostępu do dóbr kultury i sztuki; 20) zakup komputera z osprzętem i dostępem do Internetu, samochodu osobowego przy umożliwieniu dostępu do edukacji, rozwoju zainteresowań, zakup wideo, odtwarzacza do płyt CD, DVD; 21) wydatki związane z przekształceniem tytułu prawnego lokalu w kwocie 700,00 złotych, 22) ubezpieczenie mieszkania, czyszczenie dywanów, tapicerki; 23) doposażenie mieszkania w meble, sprzęt domowego użytku, wymianę mediów; 24) zakup pościeli zdrowotnej i wanny do hydromasażu, kabiny prysznicowej, natryskowej; 25) wymianę wykładzin podłogowych, miski ustępowej w toalecie, spłuczki; 26) wyprofilowanie krzeseł, mebli, zakup materaca; 27) wydatki związane z utrzymaniem kontaktu z rówieśnikami, rekreację, turystykę, zdrowy wypoczynek. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż D. B. dnia 15 maja 2008 roku wniosła o przyznanie zasiłku celowego, okresowego i celowego specjalnego w maksymalnej wysokości począwszy od dnia 1 czerwca 2008 roku do końca bieżącego roku zgodnie z przedstawionym przez nią wykazem potrzeb. Organ l instancji wskazał, iż wniosek strony stanowi powielenie wniosków wcześniejszych rozpatrywanych na podstawie aktualizacji wywiadu sporządzonej na podstawie aktualizacji wywiady sporządzonej na podstawie dokumentacji z dnia 28 kwietnia 2008 roku. Organ l instancji podał, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy przysługuje w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Organ wskazał, iż z aktualizacji wywiadu rodzinnego wynika, iż dochód wnioskodawczyni wynosi 477,00 złotych i jest równy kryterium dochodowemu określonemu w ustawie dla osób samotnie gospodarujących. W ocenie organu l instancji, aby osobie lub rodzinie można było przyznać specjalny zasiłek celowy, muszą wystąpić dwie przesłanki tzn. szczególnie uzasadniona okoliczność i jednocześnie przekroczenie kryterium dochodowego, przy czym spełnienie tylko jednej z przesłanek wyklucza możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Od powyższego rozstrzygnięcia D. B. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi l instancji, iż bezpodstawnie i bezzasadnie odmówił jej przyznania pomocy społecznej w żądnym przez nią zakresie i formie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją [...] działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. t.j. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz .U. t.j. z 2001 r. Nr 79 , poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. t.j. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), z uwzględnieniem art. 2 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję przy czym w części wstępnej decyzji - tzw. rubrum, jako przedmiot zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało odmowę przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego na opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych, przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ l instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, będące podstawą rozstrzygnięcia. Organ II instancji w całości przychylił się do stanowiska organu l instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, iż przy jej wydaniu organ l instancji nie dopuścił się przekroczenia dozwolonych granic uznania administracyjnego. Organ II instancji podzielił ustalenia wynikające z aktualizacji wywiadu rodzinnego, z którego wynika, iż D. B. posiada miesięczny dochód równy kryterium dochodowemu określonemu przez ustawodawcę, zatem nie spełnia w całości wymogów przewidzianych w art. 41 ust 1 ustawy i dlatego w takim stanie faktycznym, brak jest podstawy do przyznania wnioskodawczyni żądanej pomocy społecznej. Pismem z dnia 16 lipca 2008 roku (data prezentaty) D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję. Skarżąca zarzuciła decyzji nielegalność, bezprawność, bezpodstawność i niezasadność jak również celowe łamanie i obchodzenie prawa o pomocy w przedkładanych najważniejszych jej potrzebach. Równocześnie skarżąca wskazała, iż została przez organ zignorowana a jej żądania zbagatelizowane. Skarżąca zarzuciła ponadto powielanie przez organ odwoławczy negatywnego stanowiska organu l instancji, czym narusza dobra osobiste skarżącej. W ocenie skarżącej wszystkie wydawane przez organ odwoławczy decyzje rozpoznawane są w ten sam sposób, czyli błędnie i niesprawiedliwie. Ponadto podała, iż organ odwoławczy nie rozumie sensu, ani zasadności odwołań, a wydawane decyzje oparte są o nie istniejące prawo. W odpowiedzi na skargą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał także, iż organ pomocy społecznej nie może spełniać bezwzględnie wszystkich potrzeb, albowiem ograniczoność środków finansowych, którymi organ dysponuje zmusza do prowadzenia oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, musi jej ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nich żądań Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie jednakże nie z tych powodów, które zostały wskazane w skardze. Na wstępie należy wskazać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, należało uznać, iż wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej stanowił przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Istota przyznawania takiego zasiłku polega na tym, że osoba znajdująca w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, pomimo iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o pomocy społecznej, może ubiegać się o zasiłek w formach przewidzianych w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Celem takiej wyjątkowej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielnie pomocy w indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej klasyfikacji. Przyjęte rozwiązanie uznać należy za pożądane z punktu widzenia aksjologii wyrażonej w art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Bez wątpienia oceny takiej dokonuje właściwy organ administracji publicznej w każdym indywidualnie rozpatrywanym przypadku. Ocena ta nie może być wynikiem przekonania organu, że zależy tylko od jego uznania. Przyznanie lub odmowa przyznania takiej pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Wynika to z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, natomiast zgodnie z art. 7 k.p.a. są zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uchybieniem którego dopuścił się organ II instancji w zaskarżonej decyzji było rozpatrzenie sprawy administracyjnej jedynie w części - czyli z ograniczeniem do zasiłku celowego specjalnego na opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej, a w konsekwencji nie rozpoznanie odwołania skarżącej w pozostałym zakresie. W tym miejscu wskazać należy, iż organ l instancji odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego na: 1) opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej; 2) opłatę gazu ziemnego; 3) opłatę za energię elektryczną przelewem na konto ENEA do 31 grudnia 2008 roku oraz za cały rok 2009; 4) opłatę za telewizję kablową w kwocie 52,92 złotych miesięcznie do końca bieżącego roku; 5) opłatę abonamentu Telekomunikacji Polskiej w kwocie 50,00 złotych do końca bieżącego roku; 6) przeprowadzenie kapitalnego remontu mieszkania; 7) wykonanie mostu porcelanowego zębów; 8) wydatki związane z leczeniem sanatoryjnym od 15 lipca 2008 roku do 4 sierpnia 2008 roku w kwocie 500,00 złotych 9) wykup obiadów na kwotę 300,00 złotych z czego 100,00 złotych na zakup produktów żywnościowych; 10) zakup letniej odzieży i obuwia; 11) zakup środków higieniczno-sanitarnych; 12) zakup materiałów do korespondencji, biurowych, do wysyłki pocztą, pokrycie opłat z tym związanych jak i wydatków na kopiowanie dokumentów, dostęp do Internetu, fax, e-meile; 13) pokrycie kosztów dojazdu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i powrotu do Z., jak i innych wydatków z tym związanych; 14) zakup leków i innych specyfików aptecznych w formie talonu o wartości 200,00 złotych miesięcznie; 15) zakup kodeksu postępowania administracyjnego, eksperta itp. ...; 16) opłacenie wykwalifikowanej sprzątaczki oraz akcesoria do gruntownego sprzątnięcia całego mieszkania w tym i umycia wszystkich okien; 17) zakup odkurzacza elektrycznego wielofunkcyjnego, czajnika bezprzewodowego, telefonu komórkowego, garnków, żarówek energooszczędnych, mebli, telewizora, radia stacjonarnego; 18) wymianę zlewozmywaka w kuchni, pokrycie kosztów robocizny i szafki na kwotę 500,00 złotych; 19) opłatę zajęć fitness, rehabilitacji w prywatnych przychodniach, wydatków związanych z uczestnictwem do teatru, kina, filharmonii i innego rodzaju dostępu do dóbr kultury i sztuki; 20) zakup komputera z osprzętem i dostępem do Internetu, samochodu osobowego przy umożliwieniu dostępu do edukacji, rozwoju zainteresowań, zakup wideo, odtwarzacza do płyt CD, DVD; 21) wydatki związane z przekształceniem tytułu prawnego lokalu w kwocie 700,00 złotych, 22) ubezpieczenie mieszkania, czyszczenie dywanów, tapicerki; 23) doposażenie mieszkania w meble, sprzęt domowego użytku, wymianę mediów; 24) zakup pościeli zdrowotnej i wanny do hydromasażu, kabiny prysznicowej, natryskowej; 25) wymianę wykładzin podłogowych, miski ustępowej w toalecie, spłuczki; 26) wyprofilowanie krzeseł, mebli, zakup materaca; 27) wydatki związane z utrzymaniem kontaktu z rówieśnikami, rekreację, turystykę, zdrowy wypoczynek. Z kolei organ II instancji w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie, iż decyzja l instancji została wydana w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego na opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej i jedynie w tym zakresie rozpatrzyło sprawę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło całkowicie wnioski o pomoc określone w punktach od 2 do 27 powyższego wyliczenia. Innymi słowy z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy rozpoznał decyzję organu l instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego na opłatę czynszu w wysokości 284,04 złotych przelewem na konto Z. Spółdzielni Mieszkaniowej. Nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy winien dokładnie rozpatrzyć w kontekście całokształtu dowodów zebranych w sprawie również przypadki odmowy żądanej pomocy w zakresie wskazanym w punktach od 2 do 27 powyższego wyliczenia. Dopiero wyjaśnienie, między innymi tych okoliczności pozwoliłoby organowi na stwierdzenie, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 41 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wskazane wyżej uchybienia stanowią naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 i 138 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego wymaga, aby zgodnie z art. 7 kpa załatwienie sprawy odbyło się zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Niewątpliwie uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania wnioskodawcy. Organ pomocy społecznej ma obowiązek oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać z uwzględnieniem rozmiarów środków finansowych pozostających w dyspozycji organu oraz ogólnej liczby osób ubiegających się o przyznanie pomocy. Rzeczą organu jest zatem - poza ustaleniem spełnienia warunków ustawowych - rozważenie czy z uwagi na całokształt okoliczności sprawy zgłaszane potrzeby stanowią niezbędną potrzebę bytową, a następnie ocena czy i w jakim zakresie mogą być one uwzględnione. Ważnym jest, aby wszystkie aspekty badanej sprawy znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Na organie administracji rozpoznającym sprawę o specjalny zasiłek celowy ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie w tym zakresie powinno stwarzać możliwość kontroli przez stronę, organ wyższego stopnia, a następnie sąd administracyjny prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie organ l Instancji zawarł w decyzji obszerne rozważania faktyczne i prawne, które w całości zaakceptował organ odwoławczy, jednak organ odwoławczy nie zbadał decyzji organu l instancji w zakresie większości żądań skarżącej. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).