II SA/Go 510/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okresowej K.C. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej sformułowanie: "i wcześniej nie posiadały" zawarte w § 3 pkt 3, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części określonej w pkt I. Uzasadnienie. Wojewoda wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w części dotyczącej przepisu § 3 pkt 3 w zakresie zapisu ujętego w tym przepisie uchwały, o następującej treści: "i wcześniej nie posiadały". Zarzucając, że treść § 3 pkt 3 w istotny sposób narusza art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity DZ.U. z 2005r. nr 31 poz. 266 ze zm.)- zwaną dalej ustawą, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 3 pkt 3 uchwały w zakresie zapisu :" i wcześniej nie posiadały". Skarga została wniesiona na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (DZ.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Rady Miejskiej – radca prawny I.S.-B., wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik stwierdził, że zaskarżona uchwała była przedmiotem kontroli organu nadzoru, a w wydanym w wyniku kontroli rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia [...] września 2004r. nie kwestionowano treści § 3 pkt 3 uchwały. Dalej pełnomocnik organy wywodził, że wprowadzając w § 3 pkt 3 uchwały kwestionowany zapis, Rada Miejska kierowała się zasadą równych szans członków wspólnoty na czynienie starań o uzyskanie lokalu z zasobów komunalnych. Pełnomocnik podniósł, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy, w ramach zadań własnych, gminy mają obowiązek tworzenia warunków do zaspakajania potrzeb mieszkaniowych wszystkich mieszkańców gminy, jako członków wspólnoty samorządowej. Dalej pełnomocnik wskazał na treść art. 21 ust. 3 ustawy, który w jego ocenie - poprzez użyty w swej treści zwrot – "w szczególności" - zawiera jedynie przykładowe kryteria, które należy uwzględnić uchwalając zasady wynajmowania lokali. Według twierdzeń pełnomocnika wielu członków wspólnoty skorzystało z możliwości nabycia lokalu od gminy na preferencyjnych warunkach i po korzystnej cenie, a następnie sprzedało te lokale na rynku wtórnym, po wyższej cenie, uzyskane stąd środki pieniężne przeznaczając na cele nie związane z mieszkaniowymi, po czym osoby te ponownie wystąpiły do Gminy o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów komunalnych. Pełnomocnik podniósł, że szczupły budżet Gminy nie pozwala na budowę mieszkań komunalnych w rozmiarze pozwalającym zaspokoić potrzeby wszystkich osób oczekujących na przydział. Każdy mieszkaniec gminy powinien posiadać jednakowe prawo do ubiegania się o przydział lokalu mieszkalnego. Zatem ponowne ubieganie się o przydział lokalu komunalnego przez osoby, które z własnej winy i woli utraciły lokal w sytuacji, gdy lokale komunalne są towarem deficytowym, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. Pełnomocnik wskazał, że podstawą prawną wprowadzenia kwestionowanego zapisu, był przepis art. 21 ust. 3 ustawy. Ponadto, w ocenie pełnomocnika, stwierdzone przez skarżącego naruszenie prawa, należy zakwalifikować jako nieistotne, które nie skutkuje stwierdzeniem nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Kwestionowany przez skarżącego przepis § 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały, miał następujące brzmienie: lokale z mieszkaniowego zasobu Gminy służą do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób, które łącznie spełniają niżej wymienione kryteria – nie posiadają i wcześniej nie posiadały tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącego zapis: "i wcześniej nie posiadały" narusza przepis art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 4 gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne , a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy ustala rada gminy w formie uchwały (art. 21 ust. 1 pkt 2). O tym, co powinny określać zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, jest mowa w art. 21 ust. 3. Zgodnie z treścią tego przepisu, zasady te powinny określać w szczególności: 1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, 3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, 4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach, 5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej, 6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy, 7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2. W ocenie Sądu, poprzez wprowadzenie w § 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały, zapisu o treści cyt.: " i wcześniej nie posiadały", z kręgu osób które mogą ubiegać się o otrzymanie mieszkania z zasobu Gminy, zostały wyłączone osoby, które nie posiadają i wcześniej nie posiadały jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. A zatem - zgodnie z treścią uchwały, o mieszkanie komunalne, nie mogą ubiegać się nie tylko te osoby, które wcześniej nabyły w drodze kupna mieszkanie komunalne, po czym mieszkanie to sprzedały, ale również osoby, które w przeszłości zamieszkiwały w lokalu mieszkalnym na podstawie innych tytułów prawnych (np. najem, prawo własności), przy czym prawo to mogło dotyczyć również osób zamieszkujących w lokalach nie pochodzących z mieszkaniowego zasobu Gminy. Kwestionowany zapis nie spełniał zatem roli, o której mowa w odpowiedzi na skargę, bowiem nie powodował wykluczenia z kręgu osób które mogły ubiegać się o przydział mieszkania komunalnego jedynie te, które wcześniej wykupiły mieszkanie od Gminy, po czym dokonały jego sprzedaży na rynku wtórnym, ale wszystkie osoby, które posiadały jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Zapis tej treści oraz wynikające z niego konsekwencje prawne, jest sprzeczny z treścią art. 4 ust. 1 i 2 ustawy. Zadaniem własnym gminy jest zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych mieszkańców gminy o najniższych dochodach. Jest to zasada generalna w zakresie gospodarki komunalnej gminy. Gmina powinna podejmować wszelkie prawem przewidziane działania, aby potrzeby mieszkaniowe osób o najniższych dochodach zaspokoić. Wykluczenie, z kręgu osób ubiegających się o mieszkanie komunalne, tych które wprawdzie spełniają wszystkie ustawowo określone przesłanki do otrzymania mieszkania, jednak posiadały w przeszłości tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, kłóci się z ideą gospodarki komunalnej gminy. Należy bowiem podkreślić, wynikający z ustawy, aspekt potrzeb mieszkaniowych osób o najniższych dochodach. Istnieje szereg instytucji prawnych, których celem jest wspieranie osób o najniższych dochodach oraz znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, a jedną z nich jest zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych osób, których ze względu na niski dochód nie stać na uregulowanie tego problemu we własnym zakresie. W ocenie Sądu, kwestionowany zapis § 3 pkt 3 uchwały, stanowi istotne naruszenie prawa, bowiem jego wprowadzenie czyni niemożliwym prowadzenie prawidłowej gospodarki komunalnej Gminy, której wytyczne wypływają z art. 4 ustawy. Przepis art. 21 ust. 3 ustawy nie stanowi samodzielnej podstawy ustalania zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, lecz jego treść należy analizować w powiązaniu z pozostałymi przepisami ustawy, w tym art. 4 ust. 2 i 3. Wniesienie skargi w trybie art. 93 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, nie jest ograniczone terminem, jej rozpatrzeniu również nie stoi na przeszkodzie okoliczność, iż zaskarżona uchwała wcześniej poddana została badaniu przez organ nadzoru w trybie art. 91 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy. W rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 22 września 2004r. organ nadzoru stwierdził nieważność przepisu § 3 pkt 4 przedmiotowej uchwały. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.