II SA/Go 52/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.Z. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę S.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. W dniu 22 marca 2011 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek S.Z. (data nadania 19 marca 2011 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Skarżąca wskazała, iż w dniach od [...] lutego do [...] marca 2011 r. przebywała na leczeniu sanatoryjnym, czego dowodem jest załączona do wniosku kopia karty informacyjnej leczenia sanitarnego. Jednocześnie podkreśliła, iż w tym okresie nie miała dostępu do akt sprawy i do środków komunikacji, które umożliwiłyby podjęcie skutecznych działań związanych z przygotowaniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przezornie, przed terminem posiedzenia złożyła wniosek o ewentualne sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lutego 2011 r., którym odmówiono sporządzenia uzasadnienia z uwagi na uznanie wniosku za przedwczesny, jak wskazuje strona, odebrała dopiero w dniu 14 marca 2011 r. W tym samym dniu zwróciła się za pośrednictwem poczty elektronicznej o udzielenie informacji dotyczącej wyniku sprawy. Jednocześnie do wniosku o przywrócenie terminu, strona skarżąca załączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 52/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 2 ppsa, we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przedmiotem wniosku złożonego przez S.Z. jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 3 marca 2011 r., którym Sąd oddalił skargę S.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 141 § 2 ppsa w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W niniejszej sprawie ogłoszenie orzeczenia miało miejsce na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. Tym samym termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął stronom z dniem 10 marca 2011 r. S.Z. wniosła wniosek o sporządzenie uzasadnienia dnia 19 marca 2011 r. (data nadania na poczcie), załączając go do wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie doszło do uchybia terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 ppsa. Wniosek o przywrócenie terminu, został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter szczególny ( wyjątkowy) i może być wykorzystana jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Jak wynika bowiem z powołanego przepisu art. 86 § 1 ppsa przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, o jakiej mowa w art. 87 § 2 ppsa, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność co do tego, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Z kolei w postanowieniu z dnia 29 października 1999 r.( I CKN 556/98, LEX nr 50702) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Wynika stąd, że w razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Ponadto w postanowieniu z dnia 12 stycznia 1999 r. (II UKN 667/98, OSNP-wkł. 1999/8/6) Sąd Najwyższy zauważył, iż przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo drugiej grupy) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zaznaczyć należy, iż skarżąca wskazała, iż od dnia [...] lutego do [...] marca 2011 r. przebywała w sanatorium, w związku z czym nie miała dostępu do akt sprawy, a także do środków komunikacji, umożliwiających jej podjęcie działań związanych z przygotowaniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wskazała, iż taki wniosek przezornie złożyła przed rozprawą wyznaczoną na dzień 3 marca 2011 r. i nie miała wiedzy o treści postanowienia z dnia 23 lutego 2011 r., którym sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na przedwczesność wniosku w tym zakresie. Tymczasem z analizy akt sprawy wynika, iż skarżąca osobiście odebrała w dniu 18 lutego 2011 r. zawiadomienie z dnia 15 lutego 2011 r. o rozprawie (zwrotne potwierdzenie odbioru k- 129). W treści zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 marca 2011 r. zawarte zostało dokładne pouczenie, iż niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, zaś sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności. A także, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. Ponadto w zawiadomieniu, podobnie jak i w uprzednio kierowanej do strony korespondencji z dnia 31 stycznia 2011 r. pouczono skarżącą, iż strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest Sądowi znany. Tym samym skarżąca miała wiedzę dotyczącą trybu wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia . Skarżąca wprawdzie w swojej korespondencji z dnia [...] lutego 2011 r. wskazała, iż wybiera się na leczenie sanatoryjne, nie wskazała jednak terminu planowanego wyjazdu. Nie wskazała również nowego adresu do doręczeń. Nadto w toku postępowania, skarżąca nie kontaktowała się z Sądem w celu ustalenia przebiegu postępowania. W zaistniałych okolicznościach Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom Strony, iż z uwagi na pobyt w sanatorium nie miała ona możliwości skorzystania z jakiegokolwiek środka komunikacji pozwalającego jej ustalić przebieg postępowania w sprawie czy też skutecznie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Obecny stan techniki czyni dostępnym szereg różnych środków komunikacji, pozwalających stronie na powzięcie wiedzy niezbędnej dla działania w postępowaniu a także podejmowanie skutecznie czynności w toku tego postępowania. Nie można bowiem uznać, iż pobyt w sanatorium jest czynnością nagłą. Pobyt w sanatorium z zasady jest wcześniej planowany i czas wyjazdu i długości pobytu jest znany z wyprzedzeniem. W ocenie Sądu strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, iż decydując się na prowadzenie sprawy przed Sądem będzie otrzymywała od Sądu korespondencję, która będzie wymagała jej aktywności. Zmiana adresu pobytu na okres trzech tygodni winna spowodować, że osoba należycie dbająca o swoje interesy poinformowałaby o tym fakcie Sąd, do którego złożyła skargę, wskazując nowy adres dla doręczeń bądź udzieliła pełnomocnictwa innej osobie do reprezentacji przed Sądem, celem zadbania o prawidłowy przebieg swoich spraw. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wprawdzie w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. poinformowała, iż wniosek w przedmiocie sporządzenia uzasadnienia składa z ostrożności procesowej związku z wyjazdem na leczenie sanatoryjne. Wniosek ten jednak złożony został wbrew pouczeniu sądu co do trybu jego wniesienia. Ponadto strona nie sprecyzowała terminu w jakim planuje pobyt w sanatorium oraz wniosła jednocześnie o przeprowadzenie rozprawy bez jej udziału, przejawiając tym samym wolę dalszej kontynuacji postępowania. Reasumując, w ocenie Sądu, wskazane przez S.Z. okoliczności nie uprawdopodobniły braku jej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie podkreśla się, iż dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Jak już zostało to podkreślone, o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdyby strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku, tymczasem w niniejszej sprawie, mogła bez większego wysiłku, korzystając z ogólnie dostępnych środków komunikacji, dokonać przedmiotowej czynności procesowej z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Bez znaczenia pozostaje tu okoliczność, iż strona dopiero w dniu 14 marca 2011 r. odebrała postanowienie, którym sąd, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2011 r., odmówił sporządzenia uzasadnienia. Strona została bowiem precyzyjnie pouczona o trybie i terminie wnoszenia tego typu wniosków, a nadto wykazując się dbałością o stan zainicjowanego przez nią postępowania, mając świadomość, iż przebywa poza adresem wskazanym przez nią dla doręczeń, z wykorzystaniem powszechnie dostępnych środków komunikacji, mogła ustalić stan sprawy. Ze względu na powyższe, powód, dla którego Skarżąca nie dopełniła przedmiotowej czynności w terminie nie miał charakteru nadzwyczajnego i nie był spowodowany żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Mając więc powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.