II SA/Go 521/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Inspektor Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: I. umorzyć postępowanie, II. przyznać od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata [...] kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną [...] o odmowie przyznania I.J. uprawnień określonych w art. 20 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu organ podał, iż I. J. wystąpiła do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie, po zmarłym B.J., który nabył uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia b. ZBoWiD w J. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od 23 czerwca 1948 r. do 29 czerwca 1949 r. Decyzją z dnia 3 grudnia 1999 r. Kierownik Urzędu po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 14 stycznia 2000 r. pozbawiał zainteresowanego B.J. uprawnień kombatanckich. Następnie Kierownik Urzędu decyzją [...] uchylił w/w decyzję zachowując uprawnionemu uprawnienia kombatanckie przyznaną decyzją ZBoWiD oraz z tytułu walki z Ukraińską Powstańczą Armią w trybie art. 5 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, iż B.J. pełnił służbę wojskową w 4 Brygadzie KBW, która w okresie pełnienia służby przez uprawnionego, męża skarżącej, brała udział w walkach zbrojnych, m.in. z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Ukraińską Powstańczą Armią, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz ugrupowaniami zbrojnymi. Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu. Organ podkreślił, iż uprawnienia wdowy po kombatancie nie są uprawnieniami samoistnymi, ale pochodnymi, uzależnionymi od tego czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył, na co wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny oraz Sąd Najwyższy. Tymczasem, jak wskazał organ, mąż strony pełniąc służbę wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. W uzupełnieniu życiorysu składanego do akt ZBoWiD uprawniony sam wskazał, że brał czynny udział, m.in. w likwidacji bandy "Mewa", zaś z informatora o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956 wydanym przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie w roku 1964 banda "Mewa" była oddziałem należącym do poakowskiego podziemia zbrojnego, działającego na terenie powiatów: Jarosław, Przeworsk i Łańcut. Zgodnie zaś z treścią art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję i będące zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały działania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości. Powołując się na ustalony w sprawie stan faktyczny biorąc pod uwagę treść w/w przepisu oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, organ stwierdził, iż mąż strony – B.J. nie mógłby zachować uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek tytułu, co zdaniem organu uzasadnia prawidłowość rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła I. J.. Skarżąca podała, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu, które jest dla niej krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Pismem z dnia 5 września 2008 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 19 września 2008 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy odmówił jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Z. wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata [...]. W dniu 4 listopada 2008 r. skarżąca złożyła w biurze podawczym tutejszego Sądu pełnomocnictwo procesowe wraz z pismem przewodnim. Pismem z dnia 1 października 2008 r. działający z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Naczelnik Wydziału Departamentu Orzecznictwa wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, informując, iż zgodnie z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzją z dnia 14 listopada 2008 r. uchylona została decyzja własna organu [...] i poprzedzająca ją decyzja [...] o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oraz przyznane zostały skarżącej zgodnie z wnioskiem uprawnienia wdowy po kombatancie, w związku z czym żądanie skarżącej zostało przez organ w całości uwzględnione. Do przedmiotowego pisma organ dołączył wspomnianą powyżej decyzję z dnia 14 listopada 2008 r. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. oświadczył, że decyzja organu faktycznie zapadła i wyczerpuje w całości żądanie skarżącej i przychylił się jednocześnie do wniosku organu o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W opisanym powyżej przepisie uregulowana została instytucja samokontroli organu, którego akt prawny został zaskarżony do sądu administracyjnego. Celem wskazanej autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem (Postępowanie sądowoadministracyjne, Komentarz, T. Woś, Warszawa 1999). Warunkiem skorzystania przez organ z w/w instytucji jest uwzględnienie skargi w całości, tj. uwzględnienie jej co do istoty. W sytuacji, gdy wniesiona została przez skarżącego do wojewódzkiego sądu administracyjnego skarga na akt z zakresu administracji publicznej, a następnie wydane zostaje przez organ administracji publicznej, którego dotyczy skarga, orzeczenie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania sytuacji, gdy zaistnieje jedna z trzech podanych poniżej podstaw: 1. skarżący skutecznie cofnął skargę, 2. w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania, 3. postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Uwzględnienie przez organ w całości skargi w ramach opisanej powyżej autokontroli niewątpliwie stanowi trzecią z w/w wymienionych przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowisko takie potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 września 2006 r. l OSK 1168/05, LEX nr 321161 oraz w wyroku z dnia 25 października 2005 r., II OSK 85/05, LEX nr 188791. NSA podkreślił, iż w takiej sytuacji zaskarżona decyzja zostaje pozbawiona bytu prawnego, w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona z uprawnień autokontrolnych. W niniejszej sprawie zaskarżona do tutejszego Sądu przez Irenę J. decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 09 lipca 2008 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 11 marca 2008 r., została przed odbyciem się rozprawy, uchylona w ramach autokontroli przez organ administracji publicznej wraz z decyzją ją poprzedzającą wydaną przez organ. Tym samym będące przedmiotem rozpoznania zaskarżone decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utraciły byt prawny, czyniąc postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym. Wobec powyższego w myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach zastępstwa adwokackiego Sąd orzekł na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu.