II SA/Go 531/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-12-29
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wał ziemny usypany z mas ziemnych pochodzących z wykopu pod zbiornik wodny, który został zasypany, może być uznany za obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego, co wyklucza zastosowanie przepisów ustawy o odpadach do nakazania jego usunięcia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wał ziemny usypany z mas ziemnych pochodzących z wykopu pod zbiornik wodny, który został następnie zasypany, stanowi obiekt budowlany w postaci budowli ziemnej w rozumieniu Prawa budowlanego. W związku z tym, zastosowanie przepisów ustawy o odpadach do nakazania usunięcia tych mas ziemnych jest wykluczone, nawet jeśli pierwotna budowa zbiornika była samowolą budowlaną. Błędna wykładnia pojęcia "inwestycja" przez organy administracji nie miała wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący Z.A. domagał się nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi. Organy administracji odmówiły nakazania usunięcia mas ziemnych, uznając, że nie można zastosować przepisów ustawy o odpadach, ponieważ wał nie stanowi odpadu, a pierwotna budowa zbiornika wodnego, z którego pochodziły masy ziemne, została zasypana i nie można jej uznać za inwestycję. Skarżący zarzucał organom błędy w wykładni prawa, stronniczość i opieszałość postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy Specjalista Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie usunięcia mas ziemnych I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata Z.P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług oraz 17 złotych (siedemnaście złotych) - tytułem udzielonej skarżącemu nieopłaconej pomocy prawnej.
Zaskarżoną skargą decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity - Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071, ze zm.- dalej jako : Kpa ) z uwzględnieniem art. 34 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2008 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi prowadzącej do posesji Z.A..
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) prowadził, zainicjowane pismem Z.A. z dnia [...] lipca 2003 roku, postępowanie administracyjne dotyczące wybudowania przez Z.Ż. - warunkach samowoli budowlanej - na jego działce nr [...] zbiornika wodnego ( stawu ), z możliwością jej legalizacji. Jednakże wobec stwierdzenia, iż zbiornik ten został przez właściciela działki zasypany, decyzją PINB nr [...] z dnia z dnia [...] marca 2006 roku, utrzymaną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (decyzja WINB z dnia [...] czerwca 2006 roku nr [...]), postępowanie zostało umorzone. Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie budowy stawu została ostatecznie podtrzymana wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 grudnia 2006 roku w sprawie II SA 419/06. Umorzeniem zakończyło się też postępowanie w przedmiocie usypania przez Z.Ż. na jego działce nr [...] od strony drogi wału ziemnego z ziemi uzyskanej po wykonaniu wykopu zbiornika wodnego. W uzasadnieniu decyzji PINB nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 roku, umarzającej to postępowanie jako bezprzedmiotowe podstawie art. 105 Kpa organ stwierdził, iż wykonanie nasypu z ziemi uzyskanej po wykonaniu wykopu nie stanowi budowli ziemnej w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane. Organem właściwym w tej sprawie jest organ ochrony środowiska Starosty Powiatowego. Wydając tę decyzję PINB uwzględnił stanowisko WINB wyrażone w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 roku nr [...], iż wykonanie nasypu nie stanowi budowli ziemnej ani też nie jest ogrodzeniem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, stąd brak właściwości po stronie organów nadzoru budowlanego. Decyzja PINB z dnia [...] grudnia 2003 roku uzyskała walor ostateczności. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 roku PINB przesłał Starostwu Powiatowemu do załatwienia wg kompetencji komplet dokumentów dotyczących wykonania wału ziemnego na działce [...] stanowiącej własność Z.Ż.. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 roku i ponownie pismem z dnia [...] czerwca 2004 roku Starostwo Powiatowe przekazało sprawę usypania wału ziemnego Urzędowi Gminy wskazując, iż to organy gminy uprawnione są do nakazania usunięcia mas ziemi, traktowanych jako odpady z miejsc składowania na ten cel nieprzeznaczonych stosownie do przepisu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach. W okresie poprzedzającym przekazanie sprawy Gminie tj. dnia [...] listopada 2003 roku jej Wójt skierował do Z.Ż. pismo w którym wyraził zgodę na wykonanie nasypu ziemnego spełniającego funkcję ogrodzenia posesji na jego działkach nr [...] z zastrzeżeniem, iż nasyp nie może być wyższy niż 2,2 m, a nachylenie skarp 1:1. Wskazał też, iż od strony drogi nasyp powinien być obsiany trawą lub zadarniony z zachowaniem co najmniej 40 cm odstępu od działki drogowej. W dniu [...] maja 2005 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się do Wójta Gminy o informację o stanie załatwiania sprawy usypania wału ziemnego, a po uzyskaniu wyjaśnień, pismem z dnia [...] listopada 2005 roku wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach w sprawie nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi prowadzącej do posesji Z.A.. Pismem z dnia [...] grudnia 2005 roku Wójt Gminy powiadomił strony i Prokuratora o wszczęciu na jego wniosek postępowania w przedmiocie nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi prowadzącej do posesji Z.A.. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku nr [...] postępowanie zostało umorzone. Decyzję Wójta w tym przedmiocie uchyliło – w wyniku odwołań Z.A. i Prokuratora - Samorządowe Kolegium Odwoławcze ([...]) przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Wójt ponownie umorzył postępowanie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...], uchyloną przez SKO w dniu [...] września 2006 roku na skutek odwołań Prokuratora i Z.A.. Rozpoznając sprawę po raz trzeci Wójt w dniu [...] lipca 2007 roku odmówił nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny na terenie jego działek, a nakazał ich usunięcie w części położonej na terenie działki nr [...] – będącej drogą gminną. Decyzja ta została uchylona przez SKO w dniu [...] września 2007 roku ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając sprawę po raz kolejny decyzją z dnia [...] marca 2008 roku nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3 Kpa oraz art. 34 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach ( Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628 z zm.), odmówił nakazania Z.Ż., usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi prowadzącej do posesji Z.A.. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ I instancji powołał art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 roku o odpadach zgodnie z którym wójt nakazuje usunięcie odpadów z miejsc nie przeznaczonych na ich magazynowanie czy składowanie. Wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy, przepisy jej stosuje się również do usuwania lub przemieszczania mas ziemnych w związku z realizacją inwestycji. Z decyzji WINB nr [...] z [...] czerwca 2006 roku przesłanej przez PINB wraz z pismem z dnia [...] marca 2008 roku wynika, że staw został wykopany bez pozwolenia, a następnie, po wszczęciu postępowania przez PINB, zasypany przez właściciela terenu Z.Ż., co spowodowało umorzenie postępowania administracyjnego. Organ I instancji rozważał czy budowa stawu bez wymaganego zezwolenia, a następnie jego zasypanie przed wydaniem decyzji nakazującej jego rozbiórkę, może być traktowane jako inwestycja. Stwierdził, iż w jego ocenie działalności Z.Ż. nie można potraktować jako inwestycji. Wniosek taki organ wywiódł z faktu, iż właściwy organ nadzoru budowlanego uznał, że postępowanie w sprawie budowy stawu jest bezprzedmiotowe i z tej przyczyny decyzją z dnia [...] marca 2006 roku umorzył postępowanie administracyjne. Wójt wskazał, iż w zaistniałych okolicznościach należy uznać, że budowa stawu nie może być uznana za inwestycję w kontekście zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy o odpadach. Pojęcie inwestycji jest bardzo szerokie i nie ma jednoznacznej i właściwej definicji w przepisach prawa. Jednak z definicji funkcjonującej w literaturze znamionami tego, że dane przedsięwzięcie możemy uznać za inwestycję, jest poniesienie nakładu w ramach przewidzianych w przyszłości korzyści. Natomiast Z.Ż. likwidując staw po wszczęciu postępowania przez PINB nie dopuścił do możliwości czerpania z tego przedsięwzięcia jakichkolwiek korzyści, co było konieczne do uznania, że dane przedsięwzięcie jest inwestycją. Ponadto pojęcie przemieszczania i usuwania mas ziemnych, zdaniem organu stanowi odpowiednik zbierania (magazynowania w miejscu wytworzenia), celem przygotowania; odzysku lub recyklingu - art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach) i transportu odpadów (przemieszczanie poza miejsce wytworzenia), wobec których mają zastosowanie przepisy ustawy o odpadach. Wobec powyższego organ uznał, że przepisy art. 2 ust. 1 ustawy o odpadach w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania. Organ I instancji podkreślił także, iż art. 3 ust. 1 ustawy nie ma zastosowania, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wał zbudowany jest z ziemi i piasku - nie jest odpadem sensu stricte. W związku z tym, że właściciel terenu nie pozbywa się, nie zamierza się pozbywać i do pozbycia się nie został zobowiązany, nie zachodzi przesłanka wydania decyzji, o której mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez Z.A. oraz treści pisma Z.Ż. z [...] listopada 2008 roku organ stwierdził, że przedmiotowa sprawa ma charakter sporu sąsiedzkiego, który powinien być rozstrzygnięty przez właściwy sąd.
Odwołanie od decyzji wniósł Z.A. wskazując, iż zawiera ona informacje nieprawdziwe oraz jest wydana stronniczo. W ocenie Z.A. spór, o którym mowa w decyzji dotyczy jego osoby oraz Urzędu Gminy i innych instytucji administracji i nie ma charakteru sporu sąsiedzkiego. Nadto odwołujący wskazał na opieszałość postępowania, celowe jego spowalnianie i łamanie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, głównie w zakresie dochowania terminów w postępowaniu. Jednocześnie Z.A. nie zgodził się z oceną organu, iż budowa stawu nie jest inwestycją bowiem w piśmie z [...] marca 2004 roku nr [...] skierowanym do SKO Wójt potwierdza wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika bezodpływowego, przeciwpożarowego. Ponadto wskazał, iż także inne organy uznały przedsięwzięcie Z.Ż. za inwestycję, w tym również Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...] marca 2004 roku nr [...] oraz Prokurator Prokuratury Rejonowej. W ocenie odwołującego Wójt okoliczność tę pominął wydając zakwestionowaną decyzję, co świadczy o celowym działaniu na jego niekorzyść. Nadto podkreślał, iż wybudowany przez Z.Ż. staw miał pełnić funkcję rekreacyjną, został także zarybiony oraz miał spełniać funkcję przeciwpożarową. Pominięcie tych okoliczności faktycznych świadczy, w ocenie odwołującego, o uchylaniu się przez organ od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę wału.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną skargą decyzją, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, iż odpowiada ono prawu. Organ II instancji wskazał, postępowanie w niniejszej sprawie zostało przez Wójta wszczęte z urzędu, w związku z wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 roku Prokuratora Prokuratury Rejonowej. Wskazując na rozstrzygnięcia jakie zapadły w postępowaniach przed organami nadzoru budowlanego organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach wójt (burmistrz, prezydent miasta) w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 ustawy jej przepisy stosuje się także do postępowania z masami ziemnymi, jeżeli są usuwane albo przemieszczane w związku z realizacją inwestycji. Jego zdaniem, stan faktyczny sprawy, obowiązujący w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] marca 2008 roku nie odpowiada dyspozycji przywołanego art. 2 ust. 1 ustawy o odpadach, a tym samym dyspozycji art. 34 ust. 1 tej ustawy. W ustalonych okolicznościach faktycznych nie można mówić o realizacji inwestycji, a co najwyżej o niedoszłej inwestycji. W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z przemieszczaniem mas ziemnych, skoro zbiornik wodny zasypany został przez Z.Ż. w październiku 2005 roku. Organ II instancji wskazał, iż w wskutek przemieszczenia mas ziemnych usypanych w sporny wał ziemny doszło do zmiany ukształtowania powierzchni ziemi. Ta jednak materia (ewentualne skutki oddziaływania na środowisko) nie była i nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania bowiem regulowana jest przepisami art. 363 ustawy - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2008 roku, Nr 25 poz. 150 ze zm.). Z podanych względów organ uznał, iż stan faktyczny sprawy nie odpowiada też dyspozycji art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, definiującego pojęcie odpadu w ścisłym znaczeniu. Kolegium zgodziło się też ze stanowiskiem organu I instancji, iż sprawa może być oceniana w kategorii sporu sąsiedzkiego w kontekście ochrony prawa własności w drodze powództwa cywilnego ( art. 222 § 2 w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego ).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Z.A. wskazał, iż postępowanie w sprawie wszczęte z urzędu na wniosek Prokuratury z dnia [...] listopada 2005 roku było skutkiem jego skargi do SKO na poprzednie decyzje Wójta w sprawie wału, a także zawiadomienia Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. Prokuratura sprawowała nadzór nad postępowaniem w sprawie. I to w wyniku błędnych decyzji Wójta podczas prowadzonej sprawy Prokurator zażądał wszczęcie postępowania. Skarżący wskazał, iż jest to kolejny etap sprawy wniesionej w 2003 roku i tak też należy rozpatrywać sporną decyzję Wójta. Podkreślał, iż zaskarżona decyzja pozostaje w sprzeczności z pojęciem inwestycji oraz przepisami ustawy o odpadach. Podnosił, że decyzja Kolegium nr [...] z dnia [...] września 2006 roku wyraźnie wskazuje, że istotny jest fakt pochodzenia wału, a bez znaczenia jest to czy inwestycja jest uznana za niebyłą. Nadto z decyzji [...] wynika, że należy rozstrzygnąć czy ziemia była usuwana lub przemieszczana. Skarżący wywodził iż ziemia pochodzi z wykopu pod staw i została przemieszczona oraz usypana w sporny wał ziemny, co podkreślał w swym odwołaniu Prokurator. Dodatkowo wał usypany był na innej działce niż ta na której realizowana była inwestycja budowy stawu, która została zakończona. Zarzucał, iż organy nie wzięły pod uwagę, że inwestycja wykopu stawu i usypania wału ma miejsce na teranie obszaru chronionego krajobrazu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2008 roku uczestniczka postępowania A.Ż. podnosiła okoliczności wskazujące, iż domaga się oddalenia skargi. Wywodziła, że droga gminna przy której usypany jest wał prowadzi nie tylko do posesji skarżącego, ale i do innej miejscowości, lasu oraz do czterech innych posesji, których właściciele wyrażają potrzebę jego istnienia bowiem tłumi hałas z tartaku znajdującego się na posesji uczestników, stanowi też naturalne ogrodzenie ich posesji przed spalinami z pojazdów jeżdżących drogą. Podnosiła, iż wał nie leży przy posesji skarżącego, a jedynie jego dobiega do granicy z jego działką, a zatem w niczym mu nie przeszkadza i nie ma wpływu na jego gospodarstwo.
Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 roku ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego i pełnomocnik organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw.
1. W pierwszej kolejności wskazania wymagało, iż z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej skargą aktu wydanego przez organ administracji publicznej możliwe jest jedynie w przypadku stwierdzenia, iż doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
2. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była w rozpoznawanej sprawie decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą nakazania uczestnikowi postępowania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych na jego nieruchomości w wał ziemny biegnący wzdłuż drogi gminnej. W ocenie Sądu z ustaleń faktycznych niewadliwie poczynionych przez organ wynika stosunkowo prosty stan faktyczny sprawy. Sprowadza się do tego, iż w wyniku działań inwestora Z.Ż. na działce nr [...] stanowiącej własności jego i żony A.Ż., powstał zbiornik wodny. Masy ziemi pochodzące z wykopu stanowiącego zbiornik wodny (staw) zostały użyte do wykonania wału ziemnego biegnącego wzdłuż granicy, należących do małż. Ż., działek nr [...] z działką nr [...] stanowiącą drogę gminną. Likwidacja samowolnie wykonanego zbiornika nastąpiła przez zasypanie go ziemią inną niż z niego wydobyta. Wał ziemny, w ocenie organów nadzoru budowlanego, wyrażonej w decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, nie został uznany ani za ogrodzenie, ani za budowlę ziemną w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.
3. W ocenie Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, co do zasady uprawnione było stanowisko organów obu instancji stwierdzające, iż nie dawał on podstaw do wydania decyzji nakazującej usunięcie mas ziemnych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach ( tekst jednolity Dz. U. z 2007 roku, Nr 39, poz. 251 ze zm. ), aczkolwiek nie można podzielić argumentacji powołanej przez nie dla uzasadnienia zajętego stanowiska. Ustawa o odpadach określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów ( art. 1 ust. 1 ). W myśl art. 2 ust. 1 ustawy jej przepisy stosuje się także do postępowania z masami ziemnymi lub skalnymi, jeżeli są usuwane albo przemieszczane w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin. Określając status prawny mas ziemnych lub skalnych usuwanych lub przemieszczanych w związku z realizacją inwestycji należy przede wszystkim wskazać, iż nie są one odpadami. Jednakże przepisy ustawy o odpadach stosuje się także do niebędących odpadami mas ziemnych i skalnych usuwanych lub przemieszczanych w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin, chyba że nastąpiło określenie warunków i sposobu ich zagospodarowania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która w obowiązującym stanie prawnym obejmuje decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy dla innej inwestycji, decyzji o pozwoleniu na budowę wymaganej przez art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, zgłoszeniu robót budowlanych wymaganym przez art. 30 Prawa budowlanego w odniesieniu do budów i robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. W przypadku ustalenia, iż w stosunku do mas ziemnych pochodzących z inwestycji nie nastąpiło określenie warunków i sposobu ich zagospodarowania we wskazanych powyżej dokumentach, a zatem ma do nich zastosowanie ustawa o odpadach i są one składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym w oparciu o przepis art. 34 ust. 1 ustawy wójt w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich, wskazując sposób wykonania tej decyzji.
4. W analizowanej sprawie organy uznały, iż w związku z likwidacją samowoli budowlanej ( tj. zasypaniem zbiornika ) nie można mówić o realizacji inwestycji, a co najwyżej o niedoszłej inwestycji. W konsekwencji nie można więc uznać, iż doszło do przemieszczenia mas ziemnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o odpadach. Co więcej nie można mówić w przedmiotowej sprawie o realizacji inwestycji bowiem ta, zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, musi się wiązać z określonymi korzyściami inwestora, których w sprawie nie ma właśnie ze względu na jej likwidację. Takie rozumienie wskazanego pojęcia jest - w ocenie Sądu - błędne. Na gruncie ustawy- Prawo budowlane inwestycją jest także działalność w warunkach samowoli budowlanej. Ustawa w sposób jednoznaczny wskazuje, iż zobowiązanym w postępowaniu legalizacyjnym czy naprawczym jest co do zasady inwestor czyli podmiot decydujący o podjęciu i charakterze robót budowlanych. Dla oceny czy dane działanie ma charakter inwestycji budowlanej bez znaczenia pozostaje nie tylko legalność prowadzonych robót, ale też fakt czy inwestor może lub będzie mógł czerpać jakiekolwiek korzyści z prowadzonej inwestycji. Oczywistym jest, że pomimo zasypania stawu powstałego warunkach samowoli budowlanej w sytuacji, gdy inwestor nie wykorzystał w tym celu ziemi uprzednio wydobytej podczas jego wykonywania istnieje problem powstałych w wyniku takich działań mas ziemnych. Dla prawnej oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma jednak sposób wykorzystania pozyskanych mas ziemnych. Masy te nie zostały bowiem bezładnie zgromadzone i składowane na działkach należących do małż. Ż.. W wyniku świadomych i nakierowanych na osiągnięcie konkretnego celu, działań uczestnika postępowania Z.Ż. zostały one przy użyciu mechanicznego sprzętu budowlanego przemieszczone w granicach jego działek i użyte do wzniesienia wału ziemnego biegnącego wzdłuż granicy jego działek z drogą gminną (a nawet przekraczając tę granicę). Wskazany sposób wykorzystania mas ziemnych obrazuje jednoznacznie materiał fotograficzny zgromadzony w aktach sprawy. Z kolei w świetle jednoznacznego stanowiska inwestora, organu I instancji i pozostałych, poza skarżącym, uczestników postępowania nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowy wał spełnia faktycznie funkcję ogrodzenia chroniąc posesję właścicieli przed skutkami użytkowania drogi, a posesje pozostałych uczestników przed hałasem z tartaku na nieruchomości małż. Ż.. W związku z tym wskazać należy, iż nasyp ziemny wybudowany w określonym celu stanowi w istocie obiekt budowlany w postaci budowli ziemnej w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U.06.156.1118 ze zm.). Przez obiekt budowlany zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego należy rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury. Z kolei zgodnie ze wskazanym art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak np. budowla ziemna. W wyroku z dnia z dnia 1 lutego 2007 roku w sprawie o sygn. akt II OSK 813/06 (ONSA i WSA 2007/6/133) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wał przeciwpowodziowy lub nasyp ziemny zrealizowany w określonym celu stanowi całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji użytkowej, nawet jeżeli nie ma dodatkowych instalacji czy urządzeń. W ocenie Sądu fakt wykorzystania przez uczestnika postępowania Z.Ż. mas ziemnych pochodzących z budowy zbiornika wodnego do wzniesienia budowli ziemnej w postaci wału ziemnego wyklucza możliwość wydania w sprawie tychże mas decyzji o jakiej mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Wydania decyzji na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach nie może uzasadniać okoliczność, iż organ nadzoru budowlanego, stwierdzając w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie wybudowania wału ziemnego – wadliwie - swoją niewłaściwość rzeczową decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku nr [...] w oparciu o przepis art. 105 Kpa umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja o umorzeniu nie stanowi merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, niwecząc jedynie dotychczasowe wyniki postępowania administracyjnego przed organem który je prowadził.
5. Odnosząc się do wywodów i zarzutów skargi podkreślić należy, iż – jak wynika z akt sprawy - postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie stanowiło "kolejnego etapu sprawy wniesionej w 2003 roku", bowiem zostało wszczęte z urzędu w związku z pismem Prokuratora z dnia [...] listopada 2005 roku i toczyło się w sprawie nakazania Z.Ż. usunięcia mas ziemnych usypanych w wał ziemny wzdłuż drogi prowadzącej do posesji Z.A. na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Przedmiot wszczętego postępowania wyznacza zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie koniecznym dla jej rozstrzygnięcia. W związku ze sprecyzowanym przedmiotem postępowania określonym w piśmie Wójta o jego wszczęciu organy rozpoznające niniejszą sprawę nie były uprawnione by w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej skargą decyzji badać kwestię, podniesionej zresztą dopiero w skardze, okoliczności wykopania stawu i usypania wału na terenie obszaru chronionego krajobrazu. Ta kwestia mogła być przedmiotem zainteresowania właściwych organów w trybie postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2004 roku, Nr 92. poz. 880 ze zm . )
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, iż wprawdzie organy dokonały błędnej wykładni pojęcia "inwestycja" z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o odpadach to jednak nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, co za tym idzie nie zaszły podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pk1 lit. a ppsa. Z tych przyczyn na podstawie art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.
6. Ze względu na fakt, iż skarżący w toku postępowania sądowego reprezentowany był przez pełnomocnika, w osobie adwokata przyznanego w ramach prawa pomocy, na rzecz tegoż pełnomocnika Sąd przyznał kwotę 240 złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług stosownie do § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002 roku , Nr 163, poz. 1348 ze zm. ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło