II SA/Go 536/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-11-09
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ inspekcji pracy, wydając nakaz dostosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, ma obowiązek sprecyzowania konkretnych zmian i oceny ich proporcjonalności w stosunku do pracodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ nie wskazuje konkretnie, na czym ma polegać dostosowanie stanowiska pracy do niepełnosprawności pracownicy, a także nie ocenia proporcjonalności tych zmian w stosunku do pracodawcy. Brak sprecyzowania tych kwestii stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Urząd Miejski (skarżący) kwestionował decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, która nakazywała dostosowanie stanowiska pracy pracownicy D.W. do jej niepełnosprawności (upośledzenie słuchu). Urząd argumentował, że nie ma podstaw do dostosowania, ponieważ pracownica ma orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy, a spór sądowy z nią nie został jeszcze rozstrzygnięty. Okręgowy Inspektor Pracy podtrzymał nakaz, wskazując na ustalenia kontroli dotyczące hałasu w miejscu pracy i potrzebę dostosowania, ale nie sprecyzował konkretnych działań ani ich proporcjonalności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi Urzędu Miejskiego na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia naruszenia prawa pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącego Urzędu Miejskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] maja 2017 r. Okręgowy Inspektor Pracy, działając art. podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - w skrócie: "k.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 640 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Urzędu Miejskiego od decyzji nr [...] z nakazu z [...] marca 2017 r. wydanego przez inspektora pracy z Okręgowego Inspektoratu Pracy nr rej.: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania i w tym zakresie termin wykonania obowiązków określił na 30 czerwca 2017 r.
Z akt postępowania wynikał następujący stan sprawy.
W dniach od [...] do [...] marca 2017 r. Inspektor Pracy przeprowadził kontrolę pracodawcy - Urzędu Miejskiego. Ustalenia udokumentował w protokole kontroli z [...] marca 2017 r. Stwierdzono w nim m. in. że jedna z pracownic – D.W. zgłaszała pracodawcy niedostosowanie jej stanowiska pracy do posiadanej niepełnosprawności - ubytku słuchu potwierdzonego zaświadczeniami lekarskimi. Organ kontroli ustalił, iż pracownica ta wcześniej pracowała w pomieszczeniu zamkniętym a obecnie jest zatrudniona w ogólnej hali obsługi interesantów, w której panuje pogłos i ogólny szum wywołany pracą osób na pozostałych stanowiskach obsługi oraz pracą urządzeń biurowych. Ustalono również, iż pracodawca oświadczył, iż ewentualne dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności uzależnia od wyniku postępowania sądowego w sprawie z odwołania D.W. od wypowiedzenia zmieniającego umowę o pracę.
Następnie [...] marca 2017 r. inspektor pracy, działając na podstawie art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP wydał nakaz zawierający m. in. pod poz. 9 decyzję w której nakazano pracodawcy dostosowanie stanowiska pracy D.W. - osoby niepełnosprawnej do jej potrzeb i możliwości, wynikających ze zmniejszonej sprawności zakreślając termin do wykonania nakazu do 18 maja 2017 r. Za podstawę prawną decyzji wskazano art. 11 ust. 1 ustawy o PIP, art. 207 § 2 ust. 1 Kodeksu pracy oraz § 45 ust. 1 oraz § 48 rozporządzenia ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm. - dalej określanego jako "rozp. BHP").
Urząd Miejski - działając przez Burmistrza wniósł odwołanie od nakazu m. in. w zakresie zawartej w nim decyzji nr [...] czyli nakazu dostosowania stanowiska pracy D.W..
Odwołujący stwierdził, iż nie zgadza się z nakazem wyjaśniając, iż Urząd Miejski pozostaje w sporze sądowym z D.W., a proces toczy się przed Sądem Rejonowym. W toku tego postępowania przeprowadzony ma być dowód z opinii biegłego lekarza medycyny pracy, który ma ustalić, czy stan zdrowia D.W. uniemożliwia jej pracę na stanowisku wskazanym przez pracodawcę. Jednocześnie wskazano, iż z dokumentów posiadanych przez Urząd Miejski w szczególności zaświadczenia wystawionego przez lekarza medycyny pracy wynika, że nie ma przeciwskazań by D.W. pracowała na zajmowanym stanowisku. W ocenie Burmistrza rozstrzygnięcie dotyczące ewentualnego dostosowania stanowiska pracy winno stać "pozostawione kognicji sądu".
Wymienioną na wstępie decyzją z [...] maja 2017 r. Okręgowy Inspektor Pracy uchylił decyzję wynikającą z nakazu w zakresie określenia terminu wykonania decyzji określając go na 30 czerwca 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Inspektor Pracy ustalił, iż:
1. D.W. zatrudniona na stanowisku inspektora została zakwalifikowana do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze względu na schorzenia narządu słuchu.
2. D.W. uzyskała:
- opinię wydaną przez biegłego sądowego, lekarza laryngologa w zakresie ustalenia identyfikacji słów przez D.W. osobę niepełnosprawną w ciszy i hałasie, możliwości rozumienia słów wypowiadanych przez inne osoby w warunkach obecnie zajmowanego stanowiska pracy. W opinii stwierdzono m.in.: " Według badania w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu (karta 11-12 akt) stopień identyfikacji słów jednosylabowych w ciszy w aparacie słuchowym na UP wynosi 55%, w aparacie słuchowym na UL 75%: w szumie - w aparacie słuchowym na UP 25%, w aparacie słuchowym na UL 55%. Brak możliwości pełnej kompensacji niedosłuchu.." oraz "Z powyższego wynika, że możliwości rozumienia przez powódkę wypowiadanych przez inne osoby słów, zwłaszcza w hałasie, są mocno ograniczone."
- zaświadczenie lekarskie wystawione przez otolaryngologa, w którym lekarz wyraził opinię o konieczności pracy w niewielkim pomieszczeniu o małym natężeniu hałasu.
3. D.W. dwukrotnie /wniosek z [...].01.2016r. i z [...].04.2016r./ zwróciła się do Burmistrza z prośbą o dostosowanie stanowiska pracy do jej niepełnosprawności w związku z trudnościami w rozumieniu mowy.
4. Komórka związków zawodowych w Urzędzie Miejskim [...].01.2017r. zwróciła się do sekretarza gminy z prośbą o interwencję w sprawie niedostosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej D.W..
5. W trakcie kontroli inspektorów pracy dokonano wizytacji miejsca wykonywania pracy i stwierdzono, iż w hali ogólnej obsługi, w której usytuowano stanowisko pracy D.W. występował pogłos i ogólny szum wynikający z prowadzonych jednocześnie przy innych okienkach obsługi rozmów oraz pracy urządzeń , komputerów, kserokopiarek, drukarek.
6. Stwierdzenie, że dodatkowe dźwięki /szumy i hałasy/ mogą przeszkadzać osobom słabosłyszącym w rozumieniu mowy innych osób zawarto w protokole, z kontroli. Zapis ten nie był kwestionowany przez pracodawcę.
7. D.W. uzyskała orzeczenie lekarskie, w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych i zdolność do wykonywania pracy na stanowisku inspektor. Orzeczenie lekarskie z dnia [...].01.2016r. ważne do [...].01.2018r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, iż ze zgromadzonych dokumentów wynika, że D.W. skierowała do Sądu Pracy powództwo przeciwko Urzędowi Miejskiemu o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy, zaś w ocenie organu brak jest bezpośredniego związku powództwa sądowego z treścią decyzji nr [...] nakazującej przystosowanie stanowiska pracy D.W..
Odnosząc się do opinii specjalisty ds. bezpieczeństwa i higieny pracy w sprawie zdolności do wykonywania pracy na zajmowanym przez D.W. Okręgowy Inspektor Pracy uznał, że brak było podstaw prawnych do jej wydania przez służbę BHP. Służba BHP uprawniona jest do kontroli warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, natomiast z art. 4 ust 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016r. poz. 2046 - dalej określanej skrótem "u.r.z.s.") wynika, że kontrolę w zakresie przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej przeprowadza Państwowa Inspekcja Pracy.
Odnosząc się do argumentu o braku adnotacji lekarza medycyny pracy o zatrudnieniu w szczególnych warunkach należy Okręgowy Inspektor Pracy zwrócił uwagę, iż z wystawionego przez pracodawcę skierowania do lekarza na badania profilaktyczne wynikało, że D.W. zatrudniona jest na stanowisku pracy inspektora. Określono stanowisko pracy lecz nie wskazano innych czynników uciążliwych. Nie dokonano również opisu miejsca usytuowania stanowiska pracy.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż podstawowym aktem prawnym, który kompleksowo reguluje kwestię zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jest u.r.z.s. Definiuje ona niepełnosprawnych jako osoby, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały odpowiednie orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności,
Zgodnie z art. 4 ust. 5 u.r.z.s. zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej. Konieczne jest jednak w takim przypadku przystosowanie stanowiska pracy osoby do potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności. Pracodawca zobowiązany jest do wykonywania nałożonych w/w ustawą obowiązków, a zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy. Państwowa Inspekcja Pracy uprawniona jest do przeprowadzania kontroli w zakresie dostosowania stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zgodnie z § 48 rozp. BHP pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych powinien zapewnić dostosowanie stanowisk pracy oraz dojść do nich do potrzeb i możliwości tych pracowników, wynikających ze zmniejszonej sprawności.
W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy D.W. wykonywała i może wykonywać pracę, lecz konieczność przystosowania stanowiska pracy do jej potrzeb wynikających z dysfunkcji jest niezbędna dla stworzenia porównywalnych do innych pracowników warunków pracy a także wyeliminowania utrudnień i przeszkód w prawidłowej komunikacji między urzędnikiem i petentem.
Ostatecznie organ stwierdził, iż osoby niedosłyszące aby wykonywać swoją pracę, mogą potrzebować od jednego do kilku przystosowań stanowiska pracy. Bardzo skuteczne jest zapewnienie pracownikowi przez pracodawcę indywidualnego lub z nieliczną obsadą pokoju do pracy. Umożliwia to niedosłyszącej osobie, która korzysta ze wzmocnienia aparatem słuchowym skupienie się bezpośrednio na źródle dźwięku, co zmniejsza ilość zakłóceń od hałasu tła, co może utrudnić koncentrację podczas rozmowy.
Urząd Miejski nie zgodził się z decyzją Okręgowego Inspektora Pracy i pismem z [...] czerwca 2017 r. wniósł od niego skargę do tut. Sądu.
Zarzucił w niej:
1. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 5 u.r.z.s. w zw. z § 48 rozp. BHP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przypadku gdy stanowisko pracy D.W. nie wymaga dostosowania do stwierdzonego upośledzenia narządu słuchu,
2. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a polegające na przyjęciu istnienia pogłosu i ogólnego szumu w Biurze Obsługi Mieszkańca w budynku UM jedynie na podstawie subiektywnych odczuć kontrolującego inspektora pracy, pomimo braku weryfikowalnych wyników dokonanych pomiarów hałasu wykonanych przy pomocy urządzeń do tego przeznaczonych, a nadto nieustalenia wpływu ewentualnego hałasu na możliwość zrozumienia przez D.W. wypowiadanych słów
3. Naruszenie przepisów postępowania: art. 7 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez dowolną ocenę opinii biegłej sądowej lek. med. H.P. wydanej w toku postępowania przed Sądem Rejonowym sygn. akt [...] oraz wyciągnięcie z niej błędnych wniosków, w przypadku gdy biegła nie dokonała oceny możliwości rozumienia przez powódkę słów wypowiadanych przez inne osoby w warunkach obecnego stanowiska pracy, nadto jednoznacznie wskazała, iż ocena stanowiska pracy pozostaje w gestii biegłego z zakresu medycyny pracy,
4. Naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych przez niewłaściwe jego zastosowanie w przypadku gdy praca biurowa przy bezpośredniej obsłudze petentów wykonywana w biurze obsługi mieszkańca nie jest ujęta w wykazie prac w szczególnych warunkach,
5. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie uchylenia decyzji nr [...] z nakazu z [...].03.2017 r. w przypadku gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa, a w sprawie pozostały do wyjaśnienia istotne okoliczności.
Podnosząc tej treści zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z nakazu Inspektora Pracy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż z art. 4 ust. 5 u.r.z.s. i z § 48 rozp. BHP nie wynika, by każdy rodzaj niepełnosprawności wymagał dostosowania stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego pracownika. Wyjaśniono również, że Urząd Miejski uzyskał ocenę stanowiska pracy sporządzoną przez specjalistę ds. BHP, który - podobnie jak wcześniej lekarz medycyny pracy - nie sformułował przeciwwskazań do wykonywania pracy przez D.W. na zajmowanym stanowisku. Argumentowano nadto, iż pracodawca nie miał obowiązku wskazywania w skierowaniu na badania przez lekarza medycyny pracy, iż praca jest wykonywana w warunkach szkodliwych. Nadto, zdaniem UM organ nie zgromadził miarodajnych dowodów wskazujących na niedostosowanie stanowiska pracy D.W. do jej stopnia niepełnosprawności.
W złożonej odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy podtrzymał stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego aktu w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Sąd uznał jednak za prawidłowe ustalenia faktyczne dotyczące warunków pracy oraz tego, że D.W., wskutek zaniechania pracodawcy, pracuje na stanowisku pracy niedostosowanym do jej niepełnosprawności.
Wspomnieć wypada, że zarówno prawo wspólnotowe jak i prawo polskie wyraźnie promują zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Ustawodawca europejski uregulował ochronę osób niepełnosprawnych w dyrektywie Rady 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy. W jej art. 2 ust. 2 lit. b/ ustanowiono zakaz dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Wedle art. 5 Dyrektywy pracodawca podejmuje właściwe środki, z uwzględnieniem potrzeb konkretnej sytuacji, aby umożliwić osobom niepełnosprawnym dostęp do pracy, o ile nie nakładają na pracodawcę nieproporcjonalnie wysokich obciążeń.
W polskim systemie prawnym zasady zatrudniania osób niepełnosprawnych są regulowane przez ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Zgodnie z jej art. 4 ust. 5 zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza zatrudnienia tej osoby i pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadku przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W myśl art. 23a ust. 1 tej ustawy, stanowiącego implementację opisanych powyżej zasad określonych w art. 5 Dyrektywy 2000/78/WE, pracodawca jest obowiązany zapewnić niezbędne racjonalne usprawnienia dla osoby niepełnosprawnej pozostającej z nim w stosunku pracy, uczestniczącej w procesie rekrutacji lub odbywającej szkolenie, staż, przygotowanie zawodowe albo praktyki zawodowe lub absolwenckie. Niezbędne racjonalne usprawnienia polegają na przeprowadzeniu koniecznych w konkretnej sytuacji zmian lub dostosowań do szczególnych, zgłoszonych pracodawcy potrzeb wynikających z niepełnosprawności danej osoby, o ile przeprowadzenie takich zmian lub dostosowań nie skutkowałoby nałożeniem na pracodawcę nieproporcjonalnie wysokich obciążeń, z zastrzeżeniem ust. 2. Obciążenia, o których mowa w ust. 1, nie są nieproporcjonalne, jeżeli są w wystarczającym stopniu rekompensowane ze środków publicznych (art. 23a ust. 2 u.r.z.s.).
Z przepisu tego wynika, iż pracodawca winien podjąć niezbędne usprawnienia dla zatrudnianej osoby niepełnosprawnej w momencie powzięcia informacji o niedostosowaniu stanowiska do potrzeb wynikających z jej niepełnosprawności. Wskazuje się, iż obowiązek pracodawcy w tym zakresie ma charakter reakcyjny. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek zareagować na potrzebę konkretnej osoby wówczas gdy powziął taką informację (M. Paluszkiewicz [w:] Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Komentarz [red. M. Włodarczyk], Warszawa 2015, wyd. elektr. LEX, uwagi do art. 23a). Należy jednak zauważyć, iż w przepisie mowa jest o zgłoszeniu potrzeb pracodawcy jako zdarzeniu nakazującemu przedsięwzięcie przez pracodawcę czynności zmierzających do zapewnienia osobie niepełnosprawnej warunków pracy adekwatnych do jej niepełnosprawności. Przepis nie zawiera przy tym ograniczenia co do formy uzyskania koniecznej informacji. Informacji dostarczyć może oświadczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 6b u.r.z.s. Może to być jednocześnie każdy miarodajny i wiarygodny dowód, z którego wynika, że wykonywanie pracy przez osobę niepełnosprawną napotyka trudności związane z niedostosowaniem jej stanowiska pracy do rodzaju niepełnosprawności. Ustawa nie przewiduje, że jedynym i niepodważalnym dowodem jest orzeczenie lekarza medycyny pracy - a takim poglądem uzasadnione było stanowisko Skarżącego odmawiającego dostosowania stanowiska pracy D.W..
Z protokołu kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracy wynika, iż Skarżącemu znana była treść zaświadczeń lekarskich wystawionych przez lekarza - specjalistę otolaryngologa J.A., z których wynikało jaki jest stopień ubytku słuchu oraz wskazanie na konieczność zapewnienia pracy w warunkach umożliwiających pracę. Lekarz stwierdził, iż z uwagi na stopień ubytku słuchu wskazane jest wykonywanie pracy w niewielkim pomieszczeniu o małym natężeniu hałasu. Skarżący dowody te w swym stanowisku pomija. Powołuje się wyłącznie na orzeczenie lekarskie z [...] grudnia 2015 r. stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania przez D.W. pracy na stanowisku Inspektora, którego jednak nie można uznać za w pełni miarodajny dowód. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji jego niepełnowartościowość wynika z niepełnego opisu stanowiska pracy w dokumencie skierowania na badanie lekarskie. W opisie stanowiska pracy zawarto bowiem wyłącznie informację iż "praca jest wykonywana przy bezpośredniej obsłudze petentów" oraz że "pracownik posiada umiarkowaną niepełnosprawność - 03-L". Nie opisano jednak w ogóle stanowiska pracy, co wbrew stanowisku Skarżącego zaprezentowanemu w skardze, było jednak istotne. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2067) w brzmieniu uwzględniającym nowelizację dokonaną rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 26 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 457) i obowiązującym 30 grudnia 2015 r. czyli w dacie skierowania D.W. na badania okresowe, badania profilaktyczne kończą się orzeczeniem lekarskim wskazującym na istnienie lub brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Wniosek stąd, iż pracodawca obowiązany był do opisania w skierowaniu możliwie szeroko warunków pracy. Z treści rozporządzenia wynika bowiem, że treść orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie art. 229 § 4 k.p. pozostaje w ścisłym związku z opisem warunków pracy poczynionym przez pracodawcę w skierowaniu na badanie. Tym samym im szerszy będzie opis warunków pracy i rodzajów szkodliwości przedstawionych przez pracodawcę, tym szerszy będzie zakres badań medycznych zaordynowanych przez lekarza profilaktyka i tym bardziej wiarygodne będzie orzeczenie przez niego wydane (T. Wyka, [w:] Akty wykonawcze prawa pracy. Komentarz [red. K. Baran] Wyd. elektr. LEX, uwagi go § 2 rozporządzenia).
Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, iż ustalenie o niedostosowaniu stanowiska pracy D.W. do jej niepełnosprawności oparto o subiektywne odczucia kontrolującego inspektora Państwowej Inspekcji Pracy. Organ zgromadził bowiem pełną dokumentację, w tym: fotograficzną, która obrazowała i opisywała wystarczająco stanowisko pracy skarżącej. W zestawieniu z udokumentowaną niepełnosprawnością D.W., znanym jej rodzajem, oraz oświadczeniami samej zainteresowanej, przyjąć należało, iż warunki w jakich pracuje w sali obsługi bezpośredniej mieszkańców, w otoczeniu licznych urządzeń biurowych oraz w bezpośredniej bliskości innych - identycznych stanowisk pracy nie są dostosowane do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W ocenie Sądu ustalenia te były pełne i nie można im przypisać cechy arbitralności czy subiektywności. Decyzja w tym zakresie nie naruszała art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Nie można również organowi przypisać niewłaściwej oceny dowodu z dołączonej do akt opinii biegłego. Opinia ta - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - stanowiła jedynie podstawę do ustalenia stopnia ubytku słuchu.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że niezrozumiała jest postawa Skarżącego, uzależniającego podjęcie jakichkolwiek działań związanych z dostosowaniem stanowiska pracy od treści dowodu z opinii biegłego lekarza medycyny pracy, który ma być przeprowadzony w procesie z odwołania Skarżącej od wypowiedzenia zmieniającego umowę o pracę. Spór z pracownikiem nie zwalnia bowiem pracodawcy z obowiązku zapewnienia osobie niepełnosprawnej należytych i optymalnych - w ramach posiadanych możliwości - warunków pracy. Należy przy tym podkreślić, że stosowanie się do tych obowiązków wynika z obowiązku niedyskryminowania pracownika ze względu na niepełnosprawność (art. 5 dyrektywy 2000/78/WE).
Tym niemniej, w ocenie Sądu, zaskarżoną decyzję dotykał istotny mankament.
Z przywołanego już art. 23a ust. 1 u.z.r.s. wynika bowiem, iż pracodawca musi zapewnić dla osoby niepełnosprawnej usprawnienia racjonalne. Według przepisu niezbędne racjonalne usprawnienia polegają na przeprowadzeniu koniecznych w konkretnej sytuacji zmian lub dostosowań do szczególnych, zgłoszonych pracodawcy potrzeb wynikających z niepełnosprawności danej osoby, o ile przeprowadzenie takich zmian lub dostosowań nie skutkowałoby nałożeniem na pracodawcę nieproporcjonalnie wysokich obciążeń. Zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy obciążenia, o których mowa w ust. 1, nie są nieproporcjonalne, jeżeli są w wystarczającym stopniu rekompensowane ze środków publicznych.
Zaskarżona decyzja zaś nie wskazuje konkretnie na czym ma polegać dostosowanie stanowiska pracy D.W. do jej niepełnosprawności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawarte są wyłącznie ogólne, nieskonkretyzowane oraz nieosadzone w realiach analizowanego w decyzji przypadku sugestie dotyczące możliwych działań.
Tymczasem sprecyzowanie wskazań wynika z konieczności odniesienia ich do kryteriów wynikających z cyt. art. 23a u.r.z.s. a mianowicie oceny racjonalności usprawnień oraz ich proporcjonalności. O ile nie ma wątpliwości, iż dostosowanie stanowiska pracy w niniejszej sprawie uznane musi być za racjonalne, ponieważ z prawidłowych ustaleń faktycznych organu wynikało, iż z uwagi na obiektywne utrudnienia w wykonywaniu pracy z powodu niepełnosprawności D.W. są one konieczne, to jednak już ocena ich proporcjonalności wymaga konkretyzacji. Wprawdzie, co podkreśla się w piśmiennictwie, art. 23a u.r.z.s. nie daje czytelnych wskazówek interpretacyjnych co do rozumienia sformułowania użytego w nim kryterium "proporcjonalności", lecz przyjąć należy, iż mowa tu o usprawnieniach, które - uwzględniając w głównej mierze interes niepełnosprawnego pracownika - nie pociągają za sobą nadmiernych kosztów i niedogodności dla pracodawcy (zob. M. Paluszkiewicz [w:] Współczesne problemy prawa emerytalnego [red. T. Bińczycka - Majewska] wyd. elektr. LEX 2015). Wskazania co do sposobu dostosowania stanowiska pracy winny być zatem oparte o ocenę czy są one proporcjonalne. Brak ustaleń i oceny w tej kwestii powoduje, iż decyzja narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Konieczność konkretyzacji sposobu dostosowania stanowiska, w realiach rozpoznawanej sprawy wynika również z obstrukcji Skarżącego w podejmowaniu działań w reakcji na zgłoszone przez D.W. trudności w wykonywaniu pracy w miejscu i warunkach wyznaczonych przez pracodawcę.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ sformułuje konkretne wskazania co do sposobu dostosowania stanowiska pracy D.W. do potrzeb wynikających z jej niepełnosprawności. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż choć zasadnie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji posłużył się tezami z literatury dotyczącej ubytku słuchu, lecz posłużenie się nimi wymaga przytoczenia źródeł by decyzja poddawała się pełnej weryfikacji.
Ostatecznie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i z tej przyczyny uchylił ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. (pkt I wyroku). Jednocześnie, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącego 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło