II SA/Go 556/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. po rozpatrzeniu zażalenia U.P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w S. o nałożeniu na U.P. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 8.236,20 zł z powodu uchylania się od obowiązku określonego w tytule wykonawczym [...] oraz o nałożeniu na w/w obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał następujący stan faktyczny w sprawie: Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., dalej zwany PINB, nakazał U.P. rozbiórkę pawilonu usługowego położonego przy ul. [...] na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...]. Decyzją [...], Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej zwany LWINB, po ponownym rozpatrzeniu odwołania U.P. (w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Go 107/06) utrzymał w mocy decyzję PINB w S. [...] nakazującą U.P. rozbiórkę pawilonu usługowego położonego [...]. W dniu [...] PINB w S. dokonał oględzin na przedmiotowej działce nieruchomości ustalając, iż nałożony na stronę decyzją [...] obowiązek rozbiórki pawilonu nie został wykonany. Upomnieniem [...] PINB w S. wezwał U.P. do rozbiórki przedmiotowego pawilonu, pouczając, iż w przypadku nie wykonania w/w obowiązku z terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] PINB w S. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na U.P., a następnie postanowieniem [...] nałożył na nią grzywnę w celu przymuszenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podał, iż po analizie akt sprawy stwierdzić należało, iż zaskarżone postanowienie nie narusza wymagań przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym, zażalenie nie może być uwzględnione. U.P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o oddalenie skargi. Następnie pismem z dnia 23 września 2008 r. (data stempla pocztowego) skarżąca zwróciła się do tutejszego Sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podając, iż nie jest w stanie uiścić tak dużej grzywny biorąc pod uwagę jej dość trudną sytuację materialną. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 15 października 2008 r. skarżąca wezwana została do uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, pod rygorem rozpoznania go jedynie na podstawie zawartych w nim danych poprzez wykazanie, iż w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca podała, iż egzekwowanie nałożonej na nią grzywny jest niesłuszne i niezgodne z prawem, zanim jeszcze jej sprawa zostanie rozpatrzona w trybie sadowym, gdyż prowadziłoby to do pozbawienia skarżącej środków utrzymania. U.P. oświadczyła, iż jest emerytką, łączny dochód miesięczny to 2.198,07 zł. Natomiast przeciętne podstawowe stałe wydatki wynoszą miesięcznie ok. 1433 zł i w tej sytuacji zdaniem skarżącej egzekwowanie zaskarżonej grzywny byłoby pobawieniem jej podstaw egzystencji. Jako dowody skarżąca załączyła do niniejszego pisma kserokopie: decyzji o waloryzacji emerytury, umowy zlecenia, umowy kredytowej, dowody opłat za energie elektryczną oraz ubezpieczenia grupowego na życie itd. W przesłanym do tutejszego Sądu piśmie z dnia 24 listopada 2008 r. (data wpływu – k. 91) ustosunkowując się do wniosku skarżącej LWINB oświadczył, iż uznaje w/w wniosek za niezasadny. Organ podkreślił, iż nałożona na skarżącą grzywna nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania, a jej rolą jest doprowadzenie do wykonania tego obowiązku. Stąd też na wysokość grzywny nie powinny mieć w istotny sposób wpływu okoliczności związane z cechami osobowymi zobowiązanego oraz jego sytuacją materialna. Nadto organ zwrócił uwagę, iż z zasady postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nie jest rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki, a wręcz przeciwnie jest ono odwracalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczo zgodnie z treścią przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże na podstawie § 2 cyt. art. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie, organ który wydał decyzję lub postanowienie może wstrzymać z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Natomiast w myśl art. 61 § 3 ppsa po przekazaniu sądowi skargi, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, na które wniesiona została skarga, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Należy zaznaczyć, iż zdanie trzecie w/w § 3 wskazuje, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie z powyższym podkreślić należy, iż będący przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia dotyczy w istocie postanowienia wydanego przez Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w S. [...] w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, jako organ I instancji. Należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji stanowi odstępstwo od reguły, że decyzje ostateczne podlegają wykonaniu. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając wniosek w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których ustawa zalicza: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie obydwóch lub jednej z w/w przesłanek, Sąd ma podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. O trudnych do odwrócenia skutkach zaskarżonego aktu lub czynności mówić można tylko w odniesieniu do takich prawnych lub faktycznych ich następstw, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. II SA/Bk 352/2006 - Lex Polonica nr 1241556). Orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśla, iż przedmiotem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z 26 lipca 2005 r.(sygn. akt II SA/Gd 396/05, opubl. LEX nr 220325) orzekł, iż "przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie". Wykonaniu mogą podlegać jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54). W przedmiotowej sprawie postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania jest niewątpliwie aktem podlegającym wykonaniu. Jednakże zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia za zasadny. Niewątpliwie wysokość grzywny, która została w niniejszej sprawie nałożona na skarżącą stanowi dla niej duże obciążenie, uwzględniając wysokość dochodów skarżącej. Jednakże należy zwrócić uwagę, iż skarżąca własnym działaniem mogła uniknąć i nadal może uniknąć uiszczenia nałożonej grzywny. W myśl bowiem art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Tym samym, wystarczającym jest, aby skarżąca wykonała nałożony na nią ostateczną decyzją obowiązek dokonania rozbiórki pawilonu usługowego położonego w Rzepinie przy ul. Dworcowej 36 jeszcze przed uiszczeniem, bądź ściągnięciem grzywny, a nie poniesie wówczas negatywnych konsekwencji finansowych w postaci konieczności dodatkowego uiszczenia grzywny. Ponadto, stosownie do art. 126 cyt. ustawy, nawet w razie uiszczenia bądź ściągnięcia grzywny w uzasadnionych przypadkach na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek może ona być zwrócona w wysokości 75 % lub w całości. Zdaniem Sądu wskazać należy ponadto, że w sprawie nie zachodzi wskazana w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przesłanka trudnych do odwrócenia skutków. Nawet bowiem w razie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia sądowego zwrot ewentualnie uiszczonej kwoty nie nastręczałby trudności. Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż istotą i funkcją grzywny w celu przymuszenia jest stworzenie stanu ekonomicznego zagrożenia, które skłoni stronę, w celu uniknięcia go, do wykonania nałożonego ostateczną decyzją obowiązku, od którego uporczywie się uchyla. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w tym postanowienia NSA: z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt II OZ 877/08, z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1012/08, z dnia 10 września 2008 r. , sygn. akt II GZ 215/08 oraz postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 595/08. Tytułem końcowych uwag dodać należy, iż wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter tymczasowy i jak wskazuje treść art. 61 § 6 p.p.s.a. upada w razie wydania przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W niniejszej sprawie wyznaczony został już termin rozprawy, na której sprawa będąca przedmiotem skargi zostanie rozpoznana – 30 grudnia 2008 r., o czym strony postępowania zostały już zawiadomione. Należy mieć przy tym na uwadze, iż w myśl art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Z uwagi na powyższe zgodnie z treścią art. 61 § 3 i 5 ppsa należało orzec jak w sentencji.