II SA/Go 574/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 20 sierpnia 2007r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, od której, na podstawie § 2 ust. 2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, póz. 2193), został określony wpis sądowy w kwocie 500 zł. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jej dochody są niewystarczające do tego, aby dokonać wpłaty wpisu bez uszczerbku dla rodziny, ponieważ ma na utrzymaniu czworo dzieci, w tym dwoje uczących się, jedno dziecko wymaga stałego nadzoru onkologicznego, a jej mąż w chwili obecnej nie pracuje. Znaczne nakłady skarżąca poświęca więc na środki leczenia i utrzymanie rodziny. Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2007r. skarżąca została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni stosownych dokumentów, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych. Ze względu na to, że w wyznaczonym terminie nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008r. referendarz sądowy odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie A.S. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza na małą skalę nie wymaga prowadzenia rachunku bankowego, a więc nie mogła przedłożyć na żądanie Sądu wyciągów z nieistniejącego firmowego rachunku bankowego, a poza tym w związku z brakiem możliwości odliczenia wydatków na leki od podatku nie przechowywała rachunków za zakup leków, ani rachunków potwierdzających koszty z tym związane. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lutego 2008r. skarżąca została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni odpisu sprzeciwu oraz do ponownego uzupełnienia w terminie 10 dni zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji co do jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych poprzez przedłożenie: - oświadczenia ze wskazaniem wszelkich posiadanych przez skarżącą i jej męża kont bankowych lub lokat wraz z pełnymi wyciągami z tych kont za okres ostatnich 3 miesięcy, - oświadczenia czy poza osobami wymienionymi w formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy wspólnie ze skarżącą zamieszkują inne osoby pełnoletnie, jeżeli tak to czy prowadzą ze skarżąca wspólne gospodarstwo domowe (w tej sytuacji należy przedłożyć oświadczenie o wysokości i źródłach miesięcznych dochodów tej osoby), - oświadczenia o wysokości i źródłach dochodów miesięcznych męża skarżącej np. z tytułu zatrudnienia, lub współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłków z pomocy społecznej itp., lub o braku uzyskiwania jakichkolwiek dochodów. Jeżeli pozostaje on osoba bezrobotną należy przedłożyć zaświadczenie właściwego organu potwierdzające tę okoliczność, - oświadczenia o przeciętnej wysokości wszelkich miesięcznych wydatków niezbędnych dla utrzymania rodziny, z wyszczególnieniem wydatków na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, leki, itp. W wyznaczonym przez Sąd terminie skarżąca nadesłała wyłącznie odpis sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe, Sąd ponownie ocenił sytuację skarżącej biorąc pod uwagę przedłożone przez nią dokumenty i uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podnieść, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie SN z 24.09.1984r. II CZ 104/84). Ciężar dowodu wykazania, że istnieją okoliczności uzasadniające przyznanie przez Sąd prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony, a celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Pomimo kolejnego wezwania wystosowanego przez Sąd skarżąca nie nadesłała wymaganych dokumentów, w związku z czym niemożliwym było dokonanie wszechstronnej analizy jej sytuacji majątkowej. Co prawda w tutejszym Sądzie prowadzonych jest sześć postępowań wszczętych wskutek skarg A.S., od których naliczony wpis sądowy wynosi łącznie 3000 zł, co w ocenie Sądu rzeczywiście może stanowić poważne obciążenie finansowe, jednakże skarżąca pomimo wezwań nie udokumentowała w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej ani tego, że uiszczenie powyższej kwoty nie będzie możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Należy mieć również na względzie okoliczność, że skarżąca osiąga dochody nie tylko z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, ale również z umowy o pracę (w łącznej wysokości 4 181 zł), co wskazała w formularzu PPF. Trzeba również zaznaczyć, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą zobowiązane są do podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności, co dotyczy m.in. przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych oraz ponoszenia kosztów z nimi związanych. Nie negując zatem ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, w tym również pokrywania kosztów leczenia, należy uznać, iż skarżąca nie wykazała w wystarczający sposób, że nie dysponuje środkami, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W konsekwencji należało uznać, że wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i orzeczono jak w sentencji postanowienia.