II SA/Go 587/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-03-12
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Jarosław Piątek, Jacek Jaśkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, udzielane Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczych Hufców Pracy, stanowi pomoc de minimis, co skutkuje obowiązkiem przedłożenia dokumentów potwierdzających jej otrzymanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, udzielane Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczych Hufców Pracy, nie stanowi pomocy de minimis, ponieważ OHP nie jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów TFUE, a jego celem jest realizacja zadań państwa w zakresie zatrudnienia i kształcenia młodzieży. W związku z tym, skarżąca nie miała obowiązku przedkładania dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.Stan faktyczny
Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy (OHP) złożyła wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Organy administracji odmówiły przyznania dofinansowania, uznając je za pomoc de minimis i wymagając od OHP przedłożenia dokumentów potwierdzających jej otrzymanie. OHP argumentowała, że nie jest przedsiębiorcą i dofinansowanie nie stanowi pomocy de minimis. Po utrzymaniu odmowy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, OHP wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Decyzją z dnia [...] października 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] (skarżąca), utrzymało w mocydecyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] o odmowie dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy w zawodzie stolarz, młodocianego pracownika P. F.. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.), art. 122 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.; dalej u.p.o.), art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 702) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych pracowników i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010 ze zm.).
2. Z akt sprawy wynika, że skarżąca Komenda OHP, jako pracodawca, złożyła
w dniu [...] sierpnia 2023 r. wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. F.. Wraz wymaganą dokumentacją dotyczącą tego pracownika złożyła też pismo informujące, że w zakresie działalności związanej z kształceniem pracowników młodocianych nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów unijnych, zatem w przypadku ubiegania się o dofinansowanie na podstawie art. 122 u.p.o. w związku z tą działalnością, nie będzie ona stanowiła pomocy de minimis.
W ocenie organu I instancji, który decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] odmówił w tej sprawie dofinansowania,skarżąca jest beneficjentem pomocy de minimis i ma obowiązek dołączyć formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis, jaką pracodawca otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie.
Organ I instancji wskazał, że wnioskująca Komenda spełniła wymogi określone w art. 122 ust. 1 do ust. 7 u.p.o., natomiast w związku z nieprzedłożeniem wymaganych przepisami prawa dokumentów nie został spełniony warunek określony w ust. 11 w.w. przepisu, zatem okoliczność powyższa nie dała podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Swoje stanowisko organ szeroko uzasadnił powołując się na orzecznictwo. Brak przedłożenia żądanych dokumentów, powoduje odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, na podstawie art. 37 ust. 7 u.p.o.
3. Od decyzji skarżąca złożyła odwołanie zarzucając organowi obrazę prawa materialnego - art. 122 ust. 11 u.p.o., przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że należne skarżącej dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowi pomoc de minimis opartą na założeniu, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis, bez względu na toczy podmiot uprawniony prowadzi działalność gospodarczą, podczas gdy zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem pomoc de minimis stanowi dofinansowanie udzielane wyłącznie podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, a w konsekwencji dofinansowanie należne skarżącej, jako podmiotowi nieprowadzącemu takiej działalności, a wykonującemu lokalnie, bez funkcjonowania na obszarze całego jednolitego rynku Unii Europejskiej - zadania Państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania, nie stanowi pomocy de minimis. Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
4.Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło oceną prawną organu I instancji. Podkreśliło, że spór w sprawie dotyczy wyłącznie tego, czy skarżąca miała obowiązek przedłożyć dokumenty niezbędne przy ubieganiu się o pomoc de minimis, czy też z takiego obowiązku jest zwolniona. Kolegium wskazało, że art. 122 ust. 11 u.p.o. zastrzega, że dofinansowanie przygotowania zawodowego młodocianych, które w świetle obowiązującego prawa należy kwalifikować jako formę dotacji ze środków publicznych dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych, stanowi tzw. pomoc de minimis a ustawodawca odsyła w tym zakresie do odpowiednich aktów prawa unijnego. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zasadniczo zakazuje udzielania przez państwa pomocy publicznej przedsiębiorcom, chyba że zachodzą pewne szczególne sytuacje (art. 107-109 TFUE).
Zdaniem Kolegium wymóg zawarty w art. 122 ust. 11 u.p.o. obejmuje wszystkie podmioty ubiegające się o dofinansowanie bez względu na ich gospodarczy lub niegospodarczy status, co oznacza, że nawet podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, który ubiega się o dofinansowanie, ma obowiązek złożyć dokumenty wymagane przez przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
Wspierając swój pogląd Kolegium powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie I OSK 2016/15, podkreślając, że choć dotyczy on nieobowiązującego już art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty, zachowuje aktualność również w obecnym stanie prawnymz uwagi na fakt, że przepis ten przewidywał tożsame rozwiązanie z tym, które wynika z art. 122 ust. 11 u.p.o. Zdaniem Kolegium przepis art. 122 ust. 7 u.p.o. nie zawiera normy prawnej z której wynikałoby, że Ochotnicze Hufce Pracymogą domagać się przyznania dofinansowania na podstawie art. 122 u.p.o. inaczej, niż w ramach pomocy de minimis.
Dalej Kolegium potoczyło szczegółowe przepisy art. 37 ust. 1 ustawy z o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis podkreślając, że dofinansowanie, o które wnosiła skarżąca może być udzielone wyłącznie jako pomoc de minimis, a skoro tak to koniecznym jest złożenie dokumentów określonych w tych przepisach.
Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo żądał od odwołującej się złożenia dokumentów w postaci formularza stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia oraz zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymanej w roku, w którym pracodawca ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 lat poprzedzających, wraz z pouczeniem o skutkach niezłożenia tych dokumentów. Skoro zaś strona odwołująca się żądanych dokumentów nie złożyła, zasadnie organ I instancji odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Wracając do wątku dotyczącego kwestii przedsiębiorcy i działalności gospodarczej Kolegium wskazało, że Ochotnicze Hufce Pracy działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 475 ze zm.) i są państwową jednostką budżetową. Wykonują one zadania państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania. Wojewódzka Komenda OHP występując jako pracodawca dla zatrudnionych młodocianych może ubiegać się o dofinansowanie ich kształcenia na takich samych zasadach jak inni pracodawcy. Dofinansowanie z tytułu przyuczenia w zawodzie jest wykazywane w budżecie Wojewódzkich Komend OHP jako przychód, a środki uzyskane z tego tytułu są traktowane jako dochód dla budżetu państwa.
Zdaniem Kolegium otrzymywana pomoc publiczna, a taką jest dofinansowanie kosztów kształcenia przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego, umożliwia Wojewódzkim Komendom OHP realizację celów ustawowych nałożonych na Hufce przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ochotnicze Hufce Pracy otrzymują w swojej działalności pomoc państwa co powoduje, że powinny one podlegać przepisom wspólnotowym dotyczącym pomocy publicznej, a przyznane dofinansowanie z art. 122 prawa oświatowego powinno być rozpatrywane w aspekcie kontrolowanej pomocy publicznej, której przyznanie może mieć wpływ na równowagę konkurencyjności podmiotów na rynku. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że dofinansowanie, o które wnosi odwołująca się może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis.
5. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...][...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy wniosła skargę do tutejszego sądu zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.przez uzasadnienie decyzji w sposób:
– zawierający wewnętrzne sprzeczności, wyrażające się z jednej strony w przyjęciu, że dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego jest formą dotacji dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych (którym skarżąca nie jest), co rzekomo wymaga stosowania zasad dotyczących pomocy de minimis, z drugiej zaś - że przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów unijnych (bez wskazania - których), podlegającym zasadom udzielania pomocy de minimis, jest każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą niezależnie od statusu prawnego lub sposobu finansowania,
– przywołujący orzecznictwo odnoszące się do innych, niż znajdujące zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przepisów prawa, które już nie obowiązują, uwidoczniający nieustalenie treści znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu art. 122 ust. 11 u.p.o., wyrażające się w twierdzeniu, że zawiera on tożsame rozwiązania z przyjętymi w art. 70b ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, pomimo że oba przepisy różnią się istotnie w literalnym brzmieniu,
– negujący stanowisko zawarte w prawomocnych wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w identycznych, analogicznych merytorycznie sprawach (sygn. akt II SA/Go 176/24, II SA/Go 177/24, II SA/Sz 610/19 ) potwierdzające brak podstaw do kwalifikacji należnego skarżącej dofinansowania jako pomocy de minimis;
2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie rozpatrzenia całości odwołania skarżącej, co znajduje wyraz w braku odniesienia się do zarzutów i argumentacji odwołania zawartych w jego cz. V - VII, dotyczących norm wyrażonych w przepisach TFUE oraz skali i zakresu terytorialnego funkcjonowania skarżącej przesądzających o niepodobieństwie ich wpływu na funkcjonowanie jednolitego rynku europejskiego, podczas gdy zgodnie z powyższymi przepisami obowiązkiem organu było wyczerpujące wyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, co powinno znajdować wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
3) obrazę prawa materialnego, a to art. 107 ust. 1 TFUE przez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, jakoby zakazywał on pomocy publicznej przedsiębiorcom, z pominięciem przesłanek uznania pomocy za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że niezgodna z rynkiem wewnętrznym jest tylko taka pomoc, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, i to wyłącznie w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi;
4) obrazę prawa materialnego, a to art. 122 ust. 11 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że pomocą de minimis jest dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego bez względu na gospodarczy lub niegospodarczy status pracodawcy, a także - iż nawet podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, który ubiega się o dofinansowanie musi przedstawić informacje dotyczące pomocy de minimis, a tym samym nie ma znaczenia rozstrzyganie okoliczności, czy skarżąca jest przedsiębiorcą i czy wykonuje działalność gospodarczą, bo należne skarżącej dofinansowane może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis, podczas gdy zgodnie z powyższym przepisem pomoc de minimis stanowi wyłącznie dofinansowanie udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a tym samym - a contrario - dofinansowanie udzielane pracodawcy, który nie jest takim podmiotem, nie stanowi pomocy de minimis;
5) obrazę prawa materialnego, a to art. 101, 102 i 107 TFUE w zw. z art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w zw. z art. 122 ust. 11 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do zakwalifikowania prowadzenia działalności gospodarczej jako uzasadniającego uznanie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego jako pomocy de minimis bez znaczenia jest wpływ danej działalności na handel pomiędzy państwami członkowskimi oraz co najmniej znaczną część rynku wewnętrznego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że przesłanką zakwalifikowania prowadzenia działalności gospodarczej jako uzasadniającego zakwalifikowanie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego jako pomocy de minimis jest wpływ tej działalności na handel pomiędzy państwami członkowskimi oraz co najmniej znaczną część rynku wewnętrznego, zaś skala i obszar terytorialny funkcjonowania skarżącej, ograniczone do Województwa [...], wykluczają taką jego kwalifikację.
Stawiając powyższe zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu skargi, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
7. Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
8. Zgodnie z wnioskiem sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnymw składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz. 935, dalej jako p.p.s.a.).
9. Przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonej decyzji są art. 122 ust. 1, ust. 6 i ust. 11u.p.o. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji przepis art. 122 ust. 1 ustawy stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że skarżąca spełniła te warunki. Spornym zagadnieniem w niniejszej sprawie okazała się natomiast wykładnia i zastosowanie przepisu art. 122 ust. 11u.p.o.zgodnie z którym dofinansowanie, udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 TFUE do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz.UE.L 352 z 24.12.2013, s. 9).
10. Zgodnie z art. 2 pkt 16 i 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, przez "beneficjenta pomocy" należy rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą (w rozumieniu unijnego prawa konkurencji), w tym podmiot prowadzący działalność w zakresie rolnictwa lub rybołówstwa, bez względu na formę organizacyjno-prawną oraz sposób finansowania, który otrzymał pomoc publiczną. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć działalność gospodarczą, do której mają zastosowanie reguły konkurencji określone w przepisach części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 TFUE (wersja skonsolidowana).
Powyższe przepisy nie wprowadzają odrębnych kryteriów kwalifikowania danego podmiotu jako beneficjenta pomocy w zależności od tego, czy dotyczy to pomocy publicznej (spełniającej wszystkie przesłanki określone w art. 107 ust. 1 TFUE), czy pomocy de minimis.W ocenie organów stronę skarżącą należało uznać za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a tym samym za podmiot podlegający przepisom o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wnioskowane zaś dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowiłoby pomoc de minimis.
11. Niniejszy sąd nie podziela tego poglądu i zajmuje stanowisko przyjęte w analogicznej sprawie II SA/Go 586/24, rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r., podzielającej wcześniejsze orzecznictwo zarówno tutejszego sądu (wyroki z dnia 26 czerwca 2024 r., akt II SA/Go 176/24 oraz 13 czerwca 2024 r., II SA/Go 177/24), jak i WSA w [...] (wyroki z dnia 21 listopada 2019 r., II SA/Sz 610/19 i 31 maja 2023 r., II SA/Sz 270/23).
W tym orzecznictwie wskazuje się, że wraz z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, znajdujące się dotychczas w ustawie z dnia 7 września 2001 r. o systemie oświaty przepisy dotyczące dofinansowania przygotowania zawodowego (art. 70b), zostały przeniesione do ustawy z 2016 r. Prawo oświatowe (art. 122). Jednakowoż nie w tym samym brzmieniu. Poprzednio obowiązujący art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty z 2001 r. przewidywał, że dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 lub rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013). To na gruncie takiego brzmienia przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługuje pracodawcom i zawsze będzie miało ono charakter pomocy de minimis - bez względu na rodzaj pracodawcy i charakter prawny prowadzonej przez niego działalności.
W nowym – aktualnym stanie prawnym treść przepisu jest zasadniczo inna. Art. 122 ust. 11u.p.o. stanowi bowiem, że dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, "udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362), stanowi pomoc de minimis". Takiego dookreślenia podmiotowego nie było w poprzednim stanie prawnym.Wprowadzenie do tekstu prawnego nowej przesłanki charakteryzującej pracodawców, dla których udzielane dofinansowanie stanowi pomoc de minimis miało bowiem określony cel, co należy uwzględnić i nadać mu znaczenie przy definiowaniu tej grupy podmiotów. Zatem jest to tzw. zmiana normatywna, której skutkiem jest inna interpretacja tekstu prawnego (por. T. Grzybowski, Wpływ zmian prawa na jego wykładnię, Warszawa 2013, rozdział 1 pkt 1.1.2.).
12. Mając to na uwadze należy wskazać, że art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do którego odwołuje się art. 122 ust. 11u.p.o.stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć działalność gospodarczą, do której mają zastosowanie reguły konkurencji określone w przepisach części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 TFUE.
Wśród przepisów części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 tego aktu, znajdują się m.in. reguły konkurencji, mające zastosowanie do przedsiębiorstw. Uwzględniając fakt, że pojęcie "przedsiębiorstw" w rozumieniu ww. przepisów nie ogranicza się niewątpliwie wyłącznie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w znaczeniu tego pojęcia według przepisów krajowych (ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz. U. z 2019 r. poz. 1292), to rolą organów orzekających w sprawie było ustalenie, czy strona skarżąca w zakresie objętym przedmiotem postępowania może być uznana za przedsiębiorcę w rozumieniu wskazanym przez art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej i przepisów TFUE.
Reguły konkurencji wymienione w TFUE m.in. stanowią w art. 101 ust. 1, że niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane są: wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą mieć wpływ na handel między Państwami Członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku, a w szczególności te, które polegają na:
a) ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych warunków transakcji;
b) ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji;
c) podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia;
d) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji; lub
e) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.
Nadto, w myśl art. 102 TFUE, niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na wspólnym rynku lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między Państwami Członkowskimi. Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:
a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen zakupu lub sprzedaży albo innych niesłusznych warunków transakcji;
b) ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów;
c) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji;
d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.
13. Mając to to na uwadze należało rozważyć, czy skarżąca w zakresie objętym wnioskiem o dofinansowanie powinna być uznana za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, o którym mowa w art. 122 ust. 11 u.p.o.Ochotnicze Hufce Pracy działają w oparciu o wskazane wyżej przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku. Są one państwową jednostką budżetową (art. 11 ust. 1 tej ustawy). Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 tej ustawy, wykonują one zadania państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania. W zakresie kształcenia i wychowania młodzieży Ochotnicze Hufce Pracy w szczególności prowadzą działania mające na celu:
1) umożliwienie młodzieży, która nie ukończyła szkoły podstawowej albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tej szkoły, zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz uzupełnienie wykształcenia podstawowego;
2) umożliwienie młodzieży uzupełniania ponadgimnazjalnego lub ponadpodstawowego wykształcenia ogólnego i zawodowego.
Wśród szeregu zadań w zakresie zatrudnienia Ochotnicze Hufce Pracy m.in. prowadzą pośrednictwo pracy oraz organizują zatrudnienie dla młodzieży w wieku powyżej 15 lat, która nie ukończyła szkoły podstawowej albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tej szkoły (art. 12 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawyo promocji zatrudnienia) oraz refundują koszty poniesione przez pracodawcę na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego (art. 12 ust. 5 pkt 5 ustawyo promocji zatrudnienia).
14. Nadto, w myśl art. 12 ust. 6 ustawyo promocji zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy mogą dokonywać zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z uwzględnieniem wykazu zawodów, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 15o promocji zatrudnienia, do wysokości najniższych stawek, określonych w odrębnych przepisach obowiązujących w okresie, za który jest dokonywana refundacja na podstawie umowy zawartej z pracodawcą lub organizacją zrzeszającą pracodawców. Przy tym refundacja ta stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis, o czym wprost stanowi art. 12 ust. 6a ustawyo promocji zatrudnienia.
Z przytoczonych przepisów wynika m.in., że Ochotnicze Hufce Pracy mogą, poza pośrednictwem pracy, również same organizować zatrudnienie młodocianych w celu ich przygotowania zawodowego, jak i refundować koszty poniesione przez innych pracodawców zatrudniających młodocianych w ramach przygotowania zawodowego. Wykorzystując na ten cel środki publiczne Ochotnicze Hufce Pracy wspierają finansowo pracodawców, udzielając im pomocy de minimis.
[...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w [...], która jest instytucją rynku pracy, wykonującą zadania państwa w zakresie zatrudnienia, wykształcenia i wychowania młodzieży. Organy nie wykazały gospodarczego charakteru celów realizowanych przez OHP (np. poprzez wykazanie, że kształcenie młodocianego pracownika było odpłatne, tak jak u innych podmiotów organizujących i prowadzących szkolenia zawodowe i przez to mogące stanowić potencjalną konkurencję dla tychże podmiotów, nadto że celem działalności OHP jest ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz rynku).Tego rodzaju podmiotów nie dotyczy również powoływane przez organy orzecznictwo TSUE (są to inne stany faktyczne).
15. Brak było zatem podstaw do uznania skarżącej za podmiot zobowiązany do przedłożenia dokumentów przewidzianych dla podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis. Przyjęta przez organy wykładnia prawa materialnego w sprawie była, zdaniem sądu, błędna.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. W ponowionym postępowaniu organ będzie związany przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania należnych skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło