II SA/Go 59/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Specjalista Joanna Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi [...] na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Odmowa wznowienia postępowania Oddalono skargę, zasądzono koszty nieopłaconej pomocy prawnej Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wydał dnia [...] r. decyzję nr [...], którą odmówił wznowienia postępowania na żądanie W.S. w sprawie świadczeń przyznanych w okresie od [...] zakończonych 19 decyzjami ostatecznymi, wydanymi przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. W uzasadnieniu organ powołał się na bezskuteczny upływ miesięcznego terminu, w którym skarżący miał możliwość złożenia stosownego wniosku o wznowienie, o którym mowa w art.148 § 1 kpa. Na skutek wniesienia przez W.S. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja ta została skarżącemu doręczona w dniu [...] r. i skarżący od niej nie wniósł skargi do Sądu. Następnie skarżący po miesiącu, w dniu [...] r., złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] r., który został załatwiony negatywnie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 154 kpa /karta 84 akt sądowych/, a następnie zaskarżona przez W.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę z uwagi na fakt, iż nie został wyczerpany tok instancji przez skarżącego. Wskazał bowiem, że decyzja administracyjna wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 154 kpa jest decyzją wydaną przez ten organ w I instancji, a zatem skarżący winien był w pierwszej kolejności zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd pouczył również skarżącego, że przysługuje mu prawo do złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na błędne pouczenie go w zaskarżonej decyzji o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] r., w konsekwencji czego postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło mu termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało [...] decyzję nr [...], którą utrzymało w mocy poprzednią swoją decyzję z dnia [...] r. Podstawą prawną przedmiotowej decyzji z dnia [...]r. były przepisy art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 15, 16 i 154 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 154 kpa muszą zaistnieć kumulatywnie dwie przesłanki, aby można było wzruszyć ostateczną decyzją administracyjną w trybie tego przepisu, a mianowicie musi to być decyzja, która "nie kreuje prawa nabytego dla strony postępowania", a ponadto za wzruszeniem decyzji musi przemawiać wzgląd na interes społeczny lub na słuszny interes samej strony. Organ wskazał również, że decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie jest ostateczna, ponieważ skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do zaskarżenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto organ wskazał, że art. 16 kpa ustanawia zasadę trwałości decyzji ostatecznych, które wzruszyć można tylko w postępowaniu nadzwyczajnym w sytuacjach przewidzianych w kodeksie, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Ponadto ustawiczne powoływanie się skarżącego na domniemane błędy organu I instancji popełnione w niniejszej sprawie nie znajdują uzasadnienia. Organ uznał zatem, że zmiana zaskarżonej decyzji nie leży w interesie społecznym, a wzruszenie jej w trybie nadzwyczajnym stanowiłoby niczym nieuzasadniony wyłom od w/w zasady. Poza tym strona zainteresowana zmianą decyzji winna wniosek swój należycie udokumentować, aby organ miał podstawę wzruszyć decyzję z uwagi na jej słuszny interes, który powinien być słuszny w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzony z własnego, tylko jego przekonania, opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona nie wykazała, dlaczego należałoby zmienić ostateczne decyzje i powołuje się stale na te same fakty, które nie zostały dotąd udowodnione. Strona stara się o uzyskanie pomocy społecznej, ale nie w chwili obecnej, a w latach ubiegłych – od 1996 r. począwszy. W ocenie Kolegium żądanie strony nie może być uwzględnione ani w interesie społecznym, ani też nie ma mowy o uznaniu, że w sprawie chodzi o słuszny interes strony, ponieważ strona może stale ubiegać się o pomoc społeczną, nie ma więc potrzeby domagać się pomocy za lata ubiegłe. Na powyższą decyzję W.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Go 109/06 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] r. ze względu na fakt, iż uzasadnienie decyzji nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych przepisami prawa, tj. nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia oraz nie odnosi się do wszystkich zarzutów skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym organ II instancji został zobligowany do wydania ponownej decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Zatem kolejną decyzją [...], wydaną na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 15, 16, 138 § 1 pkt 1 i art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ przywołał argumentację zawartą w decyzji wydanej w pierwszej instancji, czyli w decyzji z dnia [...]r. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego "rzekomego fałszowania dokumentów w Ośrodku Pomocy Społecznej" nie zostały potwierdzone w jakiejkolwiek formie przez upoważnione do tego podmioty. Podał również, że zarzuty dotyczące braku działań organu I instancji w zakresie "bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, przeciwdziałania dyskryminacji, ochrony dóbr osobistych, utraty gospodarstwa domowego i rodziny, utraty mieszkania" nie mieszczą się w pojęciu "bezczynności organu", z którą mamy do czynienia wtedy, gdy organ jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej w danej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 grudnia 2006 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W.S. podniósł, że wszystkie decyzje zostały wydane przez Ośrodek Pomocy Społecznej S. bez przeprowadzenia stosownego wywiadu środowiskowego, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych umożliwiających wyjaśnienie przyczyn powstania po jego stronie bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych wobec jego syna, bez ustalenia w sposób prawidłowy jego sytuacji rodzinnej, sytuacji zawodowej i mieszkaniowej. Zarzucił również, że organy pomocy społecznej nie przyznały mu właściwej do okoliczności pomocy społecznej, w szczególności w zakresie poradnictwa prawnego oraz indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności i pobytu w mieszkaniu chronionym, a poza tym doprowadziły do pozbawienia go prawa do mieszkania, pracy i rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło odpowiedź na skargę, w której podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Oddalając skargę Sąd w pierwszej kolejności dokonując kontroli całości postępowania administracyjnego i zaskarżonej decyzji, uznał za trafny pogląd organów administracji co do nakazu przestrzegania jednej z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady trwałości decyzji (art. 16 kpa). Zasada ta oznacza, że decyzje ostateczne, w odróżnieniu od decyzji nieostatecznych, mogą być weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie. Zauważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie w wyniku wniosku skarżącego została wydana decyzja o odmowie wznowienia postępowania co do bliżej nieokreślonych 19 decyzji, wydanych w zakresie pomocy społecznej w latach 1996-2002 przez organ I instancji i utrzymanych w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze . Decyzji organu II instancji W.S. nie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Natomiast w związku z zamiarem wzruszenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania nie wybierając drogi sądowej uznał, iż niejako w zastępstwie może żądać jej zmiany w trybie art. 154. Stąd też rozpoznając wniosek skarżącego z 24 lutego 2003 r. o zmianę ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanej w postępowaniu wznowieniowym organ nie jest upoważniony do ponownego badania przesłanek wznowienia postępowań administracyjnych wskazanych przez skarżącego, a jedynie czy zaistniały określone w art. 154 kpa przesłanki zmiany ostatecznej decyzji w tej sprawie. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2006 r., rozpatrując ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyczerpująco w uzasadnieniu przedstawiło ocenę prawną przesłanek, które w/w przepis wymaga dla uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej. W tej mierze Sąd w pełni podzielił stanowisko organu II instancji o braku po stronie skarżącego interesu społecznego jak i słusznego interesu strony. Zauważyć należy, iż postępowanie nadzwyczajne dotyczące decyzji ostatecznych nie można prowadzić w nieograniczonym zakresie. Tym bardziej, iż skarżący w skardze do sądu w żaden sposób nie polemizuje ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego o braku przesłanek z art. 154 kpa, a przytacza te same argumenty, które w jego ocenie miały być podstawą dla wznowienia postępowania. Uzasadniając brak przesłanek organ zgodnie z art. 77 § 4 kpa oparł się na faktach znanych mu z urzędu, a mianowicie, iż skarżący od 1996 r. korzysta z pomocy społecznej w różnych formach i w różnym zakresie. Mimo że powołuje się na swą bezradność i bezdomność, fakty te nie znajdują potwierdzenia w materiałach dowodowych wielu spraw administracyjnych prowadzonych w zakresie pomocy społecznej z wniosku skarżącego. Stanowisko organu w tej mierze podziela Sąd, bowiem w tutejszym Sądzie od lipca 2005 r. do dnia wyroku w niniejszej sprawie toczyły się 74 sprawy ze skarg W.S., dotyczące szeroko rozumianej pomocy społecznej i to nie tylko na decyzje jej odmawiające, ale także przyznające określoną pomoc, jak i na bezczynność organów. Jednocześnie lakoniczność wniosku o wznowienie postępowania co do świadczeń przyznanych mu w okresie od 17 października 1996 r. do 13 maja 2002 r., zakończonych decyzjami ostatecznymi w ilości 19 decyzji, a także wniosek o zmianę decyzji o odmowie wznowienia postępowania przemawia raczej za chęcią prowadzenia polemiki z organami administracji publicznej, a nie merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd z mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 250 wyżej cytowanej ustawy oraz § 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).