II SA/Go 601/16
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-09-28
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo anulował czynność materialno-techniczną zameldowania na pobyt stały, jeśli skarżący twierdzi, że w momencie zameldowania mieszkał w lokalu, a organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów i wniosków dowodowych strony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności zasadę dwuinstancyjności oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów i wniosków dowodowych strony, w tym do wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania kluczowe jest precyzyjne ustalenie, czy osoba zgłaszająca swój pobyt rzeczywiście spełniała wymogi zameldowania, a w szczególności, czy mieszkała pod danym adresem z zamiarem stałego przebywania.Stan faktyczny
Wniosek o anulowanie zameldowania A.B. na pobyt stały złożyła jego matka, twierdząc, że syn nigdy nie wprowadził się do lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta orzekł o anulowaniu czynności zameldowania, uznając, że dane zawarte w zgłoszeniu były nieprawdziwe. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. A.B. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego A.B. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A.B. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. J.B. wystąpiła o anulowanie zameldowania swego syna A.B. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym położonym w [...], wskazując, że powyższa osoba nigdy nie wprowadziła się do przedmiotowego lokalu. Do tego pisma dołączyła: odpis z księgi wieczystej oraz postanowienie Sądu Rejonowego sygn. akt. [...]. Wnioskodawczyni wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadka A.W. i W.C..
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Prezydent Miasta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Jednocześnie poinformował o terminie rozprawy administracyjnej. Ponadto wezwał A.W. i W.C. na rozprawę administracyjną w dniu [...] grudnia 2015 r. w celu złożenia zeznań w charakterze świadka.
W dniu [...] grudnia 2015r. do Urzędu Miasta zgłosili się A.W. i W.C. w celu złożenia zeznań. Jednocześnie poinformowali, że z powodu wyjazdu nie stawią się na rozprawę administracyjną. A.W. zeznała, że A.B. nie wprowadził się do spornego lokalu. Dodała, że sporadycznie przyjeżdżał on w odwiedziny do rodziców. Wskazała również, że nie wiadomo jej, czy w lokalu znajdują się rzeczy osobiste A.B.. W.C. oświadczył, że zna A.B. tylko z widzenia, ale nigdy z nim nie rozmawiał. Dodał, że widział go kilka razy w ciągu kilkudziesięciu lat.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. A.B. wyjaśnił, że do śmierci ojca do listopada 2014 r. często przyjeżdżał do domu w odwiedziny i przebywał w tym miejscu. W domu pozostały jego drobne osobiste rzeczy. Podał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt [...] nabył prawa do spadku w 1/3 części spadku po zmarłym ojcu. Po rozprawie odwiózł matkę do domu i był tam ostatni raz. Podkreślił, że wymeldowanie z przedmiotowego lokalu pozbawi go możliwości ustalenia co faktycznie wchodzi w skład spadku po zmarłym ojcu. Natomiast w przypadku, gdyby matka chciała sprzedać dom to musi uzyskać także jego zgodę na sprzedaż i wówczas wymelduje się. A.B. wniósł o przesłuchanie go w Urzędzie Miasta. Swoją prośbę uzasadnił tym, iż nie ma możliwości przyjechania w dniu [...] grudnia 2015 r. do Urzędu Miasta na rozprawę administracyjną. Do pisma dołączył postanowienie Sądu Rejonowego sygn. akt [...].
W dniu [...] grudnia 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na którą stawiła się J.B. i I.A.. Na rozprawie przedstawiono protokoły z zeznań świadków oraz pismo A.B. z dnia [...] grudnia 2015 r. W trakcie rozprawy J.B. zeznała, że syn przyjeżdżał do domu sporadycznie w odwiedziny, natomiast od pewnego czasu nie przyjeżdżał w ogóle. Podała, że syn nie chciał nawet utrzymywać kontaktu telefonicznego i zmienił numer telefonu. Jednocześnie podtrzymała wniosek o anulowanie zameldowania swojego syna. I.A. (córka J.B.) zeznała, że brat od czasu kiedy został zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] mieszkał w [...]. Przyznała, że nie utrzymuje z nim kontaktów, a ostatni raz widziała go w dniu rozprawy spadkowej.
Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent Miasta zwrócił się do Urzędu Miasta o przyjęcie zeznań od A.B.. W toku podjętych czynności organ I instancji uzyskał w postaci protokołu zeznania A.B.. Strona oświadczyła, że jego centrum życiowe znajduje się w [...], gdzie mieszka od około 7 lat. Zeznał, że mieszkał w lokalu przy ul. [...] od dnia zameldowania, tj. [...] września 2009 r. Przyznał, że odwiedzał rodzinę w [...], jednakże był tam ostatni raz w lutym 2015 r. na rozprawie spadkowej. Dodał, że nie ma utrudnionego dostępu do spornego lokalu, w związku z czym nie występował na drogę sądową. Aktualnie znajduje się w konflikcie rodzinnym z matką i po śmierci ojca woli nie odwiedzać domu rodzinnego.
Pismem z dnia [...] marca 2016 r. Prezydent Miasta zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami dowodowymi. W dniu [...] marca 2016 r. do Urzędu Miasta stawił się A.B. w celu zapoznania się z aktami sprawy, który oświadczył, że w dniu zameldowania w domu rodziców na pobyt stały jego charakter pobytu w tym domu nie miał charakteru zamieszkiwania stałego. Jednocześnie dołączył oświadczenia J.W. oraz Z.J., potwierdzających fakt odwiedzin A.B. u rodziców.
W oparciu o powyższe Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania A.B. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w myśl art. 24 ust.1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 – określanej dalej jako u.e.l.) na obywatelu polskim przebywającym na terenie Polski ciąży obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega na zameldowaniu w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust. 2 pkt 1 u.e.l.). W konsekwencji zameldowanie na pobyt stały, zgodnie z art. 25 ust 1 u.e.l., pod oznaczonym adresem stanowi potwierdzenie zamieszkania. Zameldowanie jest dokonywane poprzez przyjęcie zgłoszenia meldunkowego i zarejestrowanie danych o miejscu faktycznego pobytu osoby. Osoba zgłaszająca zameldowanie, deklaruje na zgłoszeniu pobyt pod adresem zameldowania oraz charakter pobytu stały lub czasowy, a ponadto fakt pobytu potwierdza właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, stosownie do art. 28 ust. 2 u.e.l. Czynność samego zameldowania polega na rejestracji danych zawartych w zgłoszeniu meldunkowym tj. danych o osobie, jej miejscu pobytu i jego charakterze. Organ I instancji podał, że zgłoszenie zameldowania zostało przyjęte i na podstawie art. 47 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 10 kwietnia1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – określanej dalej jako u.e.l. z 1974 r.) dokonano zameldowania w drodze czynności materialno - technicznej. Organ I instancji podkreślił, że na etapie przyjmowania zgłoszenia pracownik urzędu nie ma obowiązku prowadzenia postępowania sprawdzającego w zakresie podanych w nim informacji o miejscu pobytu, a jego rola ogranicza się do kontroli prawidłowości wypełnienia zgłoszenia oraz przedstawionych dokumentów. Dane w zakresie miejsca pobytu przyjmuje się na podstawie deklaracji osoby zmieniającej pobyt, która potwierdza ich prawdziwość swoim podpisem oraz na podstawie potwierdzenia przebywania osoby pod adresem zgłoszonego zameldowania, dokonanym na formularzu meldunkowym przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu. Postępowanie administracyjne może być wszczęte jedynie w przypadku, gdy przedstawione dane na zgłoszeniu meldunkowym budzą wątpliwości. W takiej sytuacji o zameldowaniu rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 31 ust.1 u.e.l., który stanowi podstawę do wszczęcia postępowania o anulowanie czynności meldunkowej, jeżeli wątpliwości co do prawdziwości danych powstaną po jej dokonaniu. W wyniku przeprowadzonego postępowania czynność meldunkowa może być anulowana, jeżeli została dokonana w oparciu o nieprawdziwe dane. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 października 1991 r., sygn. akt III AZP 6/91. Organ I instancji wyjaśnił, że w ramach tego postępowania bada się, czy przedstawione dane na zgłoszeniu meldunkowym były prawdziwe. Dotyczy to danych w zakresie miejsca pobytu, charakteru pobytu, jak również innych, dotyczących osoby, której zameldowanie dotyczy. Miejscem pobytu stałego jest, stosownie do definicji zawartej w art. 25 ust 1 u.e.l., oznaczony adres, pod którym osoba zamieszkała z zamiarem stałego przebywania. Przy ocenie, czy deklarowane miejsce jest miejscem pobytu stałego osoby bierze się pod uwagę stan faktyczny. Z dokonanych ustaleń wynika, że A.B. nie mieszkał stale w domu, w chwili zameldowania i nie wprowadził się do niego w okresie późniejszym. W tej sytuacji należało przyjąć, że jego deklaracja w zakresie pobytu stałego pod adresem [...] była nieprawdziwa. Powyższe ustalenie stanowi podstawę do przyjęcia wadliwości dokonania czynności zameldowania. Wobec powyższego czynność zameldowania została anulowana. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie zameldowania nie ma wpływu na sytuację prawną stron w zakresie własności budynku i w żaden sposób nie ogranicza możliwości dochodzenia roszczeń związanych z podziałem spadku.
W ustawowo przewidzianym terminie A.B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu skarżący wskazał na sprzeczność dokonanych przez organ I instancji istotnych ustaleń przez przyjęcie, że: 1) nie mieszkał w budynku przy ul. [...] w momencie zameldowania się, tj. w dniu [...] września 2009 r. i że nie wprowadził się do tego domu w okresie późniejszym, co było podstawą do przyjęcia wadliwości dokonanej czynności zameldowania na pobyt stały, 2) pozostawienie przez niego rzeczy w domu przy ulicy [...] nie stanowi okoliczności dowodzących, o zamiarze zamieszkania na stałe w tym budynku, 3) wynajmowanie przez niego lokalu w [...] wskazuje, że w tej miejscowości jest jego centrum życiowe, podczas gdy nie jest właścicielem ani współwłaścicielem tego lokalu w [...], tak jak nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym w [...] na co wskazuje wypis z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, 4) częste jego przyjazdy do domu przy ulicy [...] co najmniej do listopada 2014 r. nie wskazują na zamieszkiwanie skarżącego w tym budynku, 5) błędną ocenę zebranego materiału dowodowego przez przyznanie wiarygodności zeznaniom świadków A.W. i W.C., podczas gdy świadkowie są bliskimi sąsiadami J.B. i pozostają z wnioskodawczynią w dobrych relacjach.
A.B. zarzucił również naruszenie:
– art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) przez niepodjęcie wszystkich możliwych czynności zmierzających do wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz pominięcie dowodów z zeznań wskazanych przez stronę świadków;
– art. 77 k.p.a. poprzez ustalenie nieprawdziwego stanu faktycznego sprawy i oparcie decyzji na dowodach wskazanych przez wnioskodawczynię;
– art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 25 u.e.l. przez przyjęcie, że strona nie zamieszkiwała w domu przy ul. [...];
– art. 35 u.e.l. poprzez błędną jego interpretację
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań J.W. i Z.J. na okoliczność zamieszkiwania strony w domu przy ul. [...] w okresie zameldowania pod tym adresem i zasądzenie kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy opisaną powyżej decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2016 r.
W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, iż wydana przez Prezydenta Miasta decyzja jest zasadna, ponownie przywołując przepisy wskazane przez organ I instancji oraz podając, że w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na dzień dokonania czynności zameldowania, tj. [...] września 2009 r. A.B. nie zamieszkiwał w nieruchomości położonej w [...], w której został zameldowany. Fakt ten został potwierdzony zarówno przez odwołującego się, jak i przez świadków J.B., I.A., W.C. oraz A.W.. Biorąc zatem pod uwagę, iż zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania w danym lokalu, należało w ocenie organu odwoławczego przyjąć za słuszne wszczęcie postępowania administracyjnego przez organ I instancji
i wydanie decyzji o anulowaniu czynności materialno - technicznej. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że dla dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały bądź czasowy niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu pobytu, ale też faktyczne zamieszkanie w lokalu. Inaczej rzecz ujmując: miejsce pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Uchylenie czynności materialno- technicznej zameldowania jest więc możliwe, gdy okaże się, że w dacie tej czynności osoba nie przebywała w tym lokalu. W aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia złożone przez A.B., w których wskazał, że jego centrum życiowe znajduje się w [...], gdzie pracuje i mieszka od około 7 lat, a w czasie kiedy ojciec żył jeździł do [...], do domu rodzinnego po kilka razy do roku, dając, iż ojciec zmarł w 2014 r. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że u.e.l. wprowadza zasadę rzetelnego prowadzenia ewidencji ludności przez organy ewidencyjne, a w myśl tej zasady zameldowanie następuje pod oznaczonym adresem i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu danej osoby w określonym miejscu - oznaczonym domu czy lokalu. Ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Ponadto ma ona dostarczać organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Reasumując, organ odwoławczy w świetle zebranego materiału dowodowego uznał, że A.B. nie mieszkał w przedmiotowym lokalu od dnia zameldowania, a jedynie sporadycznie przyjeżdżał w odwiedziny do rodziny.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gorzowie Wlkp. wniósł A.B., w którym powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu, podnosząc dodatkowo, że nieporozumienia między nim a jego matką nie wskazują na to, że skarżący opuścił ten dom dobrowolnie. Wniósł jednocześnie o przeprowadzenie oględzin spornego lokalu w celu ustalenia, czy faktycznie znajdują się tam jego rzeczy oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków Z.J. i J.W. na okoliczność zamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu w okresie zameldowania. Skarżący nie zgodził się z oceną organów orzekających w sprawie, że dobrowolnie zrezygnował z zamieszkiwania w tym domu, tym bardziej, że pozostały w nim jego rzeczy świadczące o tym, iż zamierza do tego domu powrócić, jednak w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadzono oględzin lokalu, aby stwierdzić, co faktycznie się w nim znajduje. Natomiast ten dowód pozwoliłby na ustalenie czy są w tej nieruchomości rzeczy należące do skarżącego i czy są przesłanki wskazujące, iż w sposób trwały i dobrowolne skarżący opuścił nieruchomość. Zdaniem skarżącego organy wybiórczo oparły się na dowodach, które przedstawiła wnioskodawczyni, tj. na zeznaniach A.W. i W.C.. Osoby te nigdy nie przychodziły do miejsca zamieszkania wnioskodawczyni J.B.. Stąd też nie mogły posiadać wiedzy, czy skarżący przebywał w tym domu czy też nie. Natomiast świadek W.C. podał, że zna skarżącego tylko z widzenia i nigdy z nim nie rozmawiał, a więc nie mógł mieć wiedzy, o tym czy skarżący mieszka w tym domu, czy też nie. Ponadto przy ocenie materiału dowodowego pominięte zostały oświadczenia świadków J.W. i Z.J., których skarżący wskazał jako osoby, które mogą potwierdzić zamieszkiwanie jego pod adresem ul. [...]. Skarżący podkreślił, że w tej kwestii został wprowadzony w błąd, albowiem uzyskał informację, że nie zachodzi konieczność przesłuchania tych osób w prowadzonym postępowaniu. W takiej sytuacji nie można uznać, że takie działanie organu nie szkodziło interesom strony skarżącej i dlatego też skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji tak, aby organ ponownie wydając decyzję w tej sprawie postąpił zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 k.p.a.
W ocenie skarżącego wydanie decyzji na podstawie art. 35 u.e.l. wymaga przeprowadzenia dokładnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy zmiana miejsca pobytu ma charakter trwały , to jest czy strona miała i ma nadal zamiar przebywać w tym lokalu oraz czy dobrowolnie opuściła tą nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Materialnoprawną podstawą decyzji o uchyleniu czynności zameldowania skarżącego w [...], wydanych w kontrolowanej sprawie jest przepis art. 31 ust. 1 u.e.l. , który stanowi, iż jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.
Przepis art. 31 ust. 1 u.e.l. określa tryb usuwania wątpliwości dotyczących danych zgłoszonych jako podstawa zameldowania. Jest on powtórzeniem rozwiązania przyjętego w art. 47 ust. 2 u.e.l. z 1974 r. Zmiana odnosi się tylko do jednoznacznego wskazania, w jakiej formie działa organ, rozstrzygając te wątpliwości. Możliwość rozstrzygania w decyzji o zameldowaniu istnieje nie tylko na etapie zameldowania, czyli zgłoszenia danych osoby do zameldowania. Decyzję organ może wydać także wtedy, gdy osoba już została zameldowana. Aktualność zachowuje stanowisko wypracowane w orzecznictwie, w myśl którego czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności, co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu. Anulowanie czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, czyli takich, gdy wątpliwości ujawniły się po zameldowaniu ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 3/10, LEX nr 759132, Z. Czarnik, U.e.l. Komentarz, WK 2016, t. 1 do art. 31 ).
Organ odwoławczy przywołał w podstawie swej decyzji również artykuł 31 ust. 2 u.e.l., który stanowi, iż wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Przepis jest powtórzeniem regulacji z art. 8 ust. 2 u.e.l. z 1974 r. Treścią decyzji wydanej na podstawie tego przepisu jest rozstrzygnięcie co do charakteru pobytu osoby. W praktyce będzie mogło mieć miejsce w sytuacji, gdy organ meldunkowy ustali inny rodzaj pobytu niż określony w zgłoszeniu o zameldowaniu (por. Z. Czarnik, op.cit., t. 2 do art. 31). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Toczące się bowiem postępowanie dotyczy kwestii niezamieszkania przez skarżącego w miejscu zameldowania w chwili zgłoszenia tegoż zameldowania, a więc nieprawidłowości samej czynności zameldowania, a wówczas właściwy jest zastosowany tryb anulowania czynności materialno-technicznej ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 63/04, LexPolonica nr 2402459 ), czyli postępowanie określone w art. 31 ust. 1 u.e.l. Powyższe uchybienie pozostawało jednak bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie. Niewątpliwie natomiast nie miał zastosowania wskazywany przez skarżącego art. 35 u.e.l., który dotyczy postępowania w przedmiocie wymeldowania, a więc sytuacji, gdy obywatel opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie na wynik postępowania.
Zważyć bowiem należy, iż obowiązkiem organu II instancji administracji publicznej jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji (art. 15 k.p.a.). W ramach tego obowiązku na organie ciąży powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Omówienie i podsumowanie przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego (dowodowego) musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno więc zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Wyżej wymienione rygory procesowe obowiązują również w postępowaniu odwoławczym (art. 140 k.p.a.), co oznacza, że organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji ( por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234 ). Niewątpliwie Wojewoda nie sprostał powyższym standardom. Przede wszystkim należy zauważyć, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani nie przytoczył zarzutów i wniosków odwołania, ani też nie odniósł się do nich szczegółowo, poprzestając w istocie na powtórzeniu jeszcze raz oceny okoliczności sprawy, dokonanej przez organ I instancji, przy uwzględnieniu materiału dowodowego zgromadzonego przez tenże organ. Tak skonstruowana decyzja uchyla się spod oceny Sądu. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu odwoławczego z naruszeniem wspomnianej zasady dwuinstancyjności ani też przeprowadzanie za organ dowodów i czynienie na ich podstawie ustaleń, których poczynienia zaniechał organ administracji. Z tych powodów Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze o przesłuchanie świadków i przeprowadzenie oględzin, które zresztą wykraczają poza dopuszczalne granice wyznaczone przez art. 106 § 3 p.p.s.a., który pozwala przeprowadzić jedynie uzupełniający dowód z dokumentu. Organ odwoławczy zwłaszcza w żaden sposób nie odniósł się do złożonych na etapie postępowania odwoławczego przez skarżącego wniosków dowodowych tj. ani nie przeprowadził zgłaszanych przez niego w odwołaniu dowodów, ani też nie ocenił ich przydatności dla sprawy bądź w odrębnym postanowieniu bądź też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pomijając zatem milczeniem wnioski dowodowego skarżącego, poprzestał w zasadzie jedynie na dowodach zgłoszonych przez składającą wniosek o anulowanie czynności zameldowania. Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania konieczne jest wyjątkowo precyzyjne ustalenie przez organy, czy osoba zgłaszająca swój pobyt w dniu zgłoszenia rzeczywiście spełniała wymogi zameldowania, a mianowicie, czy w przypadku zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 25 ust. 1 u.e.l. rzeczywiście mieszkała w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organy bez dokonania wnikliwej analizy w niniejszej sprawie uznały, iż oświadczenia składane przez skarżącego w istocie są zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym przeprowadzonym przez organ I instancji na wniosek inicjującej postępowanie, nie dostrzegając nieprecyzyjności sformułowań używanych przez skarżącego. Przede wszystkim należy zauważyć, iż skarżący w swych zeznaniach z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazał stanowczo, iż w chwili zameldowania na pobyt stały tj. [...] września 2009 r. mieszkał w [...]. Wprawdzie w dalszej części tych zeznań podkreślił, iż mieszka i pracuje w [...], jednak podając od kiedy to ma miejsce, uczynił to w sposób mało precyzyjny, używając określenia " od około 7 lat". Ma to istotne znaczenie, gdyż w chwili składania tych zeznań od momentu zameldowania minął okres prawie 6 lat i pięciu miesięcy. Stąd z tego nieostrego sformułowania nie sposób jednoznacznie wywodzić – jak to czynią organy, iż skarżący przyznał, że w dniu zameldowania nie mieszkał w spornym lokalu. Także na postawie kolejnej wypowiedzi skarżącego, w której wskazuje, iż za życia ojca, który zmarł w 2014 r., jeździł do [...] ( domu rodzinnego ) raz na kilka miesięcy, nie można określić od jakiej daty tego rodzaju sytuacja miała miejsce, a więc, czy istniała w dniu [...] września 2009 r. Zbyt daleko idące wnioski organy wyciągają ze oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu z dnia [...] marca 2016 r. , w którym stwierdził, iż "w dniu zameldowania w domu rodziców na pobyt stały mój charakter pobytu w tym dniu nie miał charakteru zamieszkiwania stałego". W kontekście bowiem jego wcześniejszych wypowiedzi i konsekwentnego podkreślania w toku dalszego postępowania, iż mieszkał w spornym lokalu w chwili zameldowania, konieczne był doprecyzowanie przez niego wspomnianego powyżej sformułowania "nie miało charakteru zamieszkiwania stałego", a mianowicie, czy przez tą wypowiedź rzeczywiście chodziło mu, iż nie mieszkał w spornym lokalu z zamiarem stałego przebywania w rozumieniu art. 25 ust.1 u.e.l.
W związku z powyższymi wątpliwościami szczególnie ważne było rozważenie wszystkich okoliczności sprawy, wyjaśnianie przyczyn, które zdecydowały o przeprowadzeniu tylko niektórych dowodów w sprawie i odniesienie się do wszystkich zarzutów i wniosków odwołania.
Podkreślenia wymaga, iż bez znaczenia w sprawie o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania - w przeciwieństwie do spraw o wymeldowanie – pozostają natomiast przyczyny, które spowodowały, iż dana osoba nie przebywa pod wskazanym w zgłoszeniu adresem. Osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna zamieszkiwać pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Ma ono bowiem potwierdzić stan aktualny, a nie przeszły lub przyszły. Nie jest też wystarczającą przesłanką dla zameldowania sam zamiar zamieszkania pod danym adresem. Kwestia bowiem ewentualnego konfliktu między stronami nie może być przedmiotem postępowania o uchylenie czynności zameldowania, które sprowadza się tylko do badania i ustalania, czy osoba ubiegająca się o zameldowanie spełniała wszystkie przesłanki zameldowania określone w u.e.l. ( por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Go 823/13 i powołane tamże orzecznictwo ).
Powyższe naruszenia art. 7, art. 77§1, art. 80 i art. 107§ 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) .
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną, w szczególności w zgodzie z przywołaną zasadą dwuinstancyjności odniesie się do wszystkich wniosków i zarzutów odwołania, zwłaszcza zgłoszonych dowodów, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądzić od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ( pkt II wyroku ), które sprowadzają się do wpisu w wysokości 100 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło