II SA/Go 605/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi B.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] Burmistrz odmówił B.H. – jako dłużnikowi alimentacyjnemu - umorzenia należności z tytuły świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3.360, 00 zł plus należne odsetki, wypłaconych przez Ośrodek Pomocy Społecznej na rzecz D.H., w okresie od [...] pażdzeirnika 2012 r. do [...] września 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 19 pażdziernika 2012r. D.H. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek wraz z wymaganą dokumentacją o ustalenie prawa do doświadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] pażdziernika 2012r. wynika, że egzekucja świadczenia alimentacyjnego okazała się bezskuteczna, w związku z tym w dniu [...] pażdziernika 2012r. D.H. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 280, 00 zł, na okres od dnia [...] pażdziernika 2012 r. do [...] września 2013 r . Z informacji udzielonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Kancelaria Komornicza o stanie egzekucji wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest od czerwca 2010 r. Dłużniczka – B.H. nigdzie nie pracuje, pobiera zasiłek stały wypłacany przez Ośrodek Społeczny, który nie podlega zajęciu. Od lipca 2013 r. dłużniczka dokonuje dobrowolnych wpłat na poczet alimentów w wysokości 200 zł miesięcznie. Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że B.H. mieszka sama, jej miesięczny dochód wynosi 782, 59 zł, koszty utrzymania mieszkania wynoszą 211,00 zł, na bieżące wydatki pozostaje zatem kwota 318, 00 zł. Strona korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Dalej organ przytoczył treść przepisów art. 30 ust. 1 oraz art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W oparciu o ustalony stan faktyczny i stan prawny sprawy organ postanowił odmówić umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego – B.H. z tytułu wypłaconych D.H. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał następnie, że B.H. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć w określonej wysokości kwoty zobowiązań dłużnika wobec Skarbu Państwa z tytułu łożenia, w jego zastępstwie, na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentów, jedynie pod warunkiem skutecznie prowadzonej, bieżącej egzekucji alimentów przez okresy wskazane w tym przepisie. W rozpatrywanym przypadku warunek ten nie jest spełniony, gdyż dłużnik na rzecz funduszu alimentacyjnego wpłaca regularnie kwotę 200 zł. miesięcznie (kwota zasądzonych alimentów na rzecz K. i D.H. wynosi 480, 00 zł miesięcznie). Organ wskazał również na przepis art. 30 ust. 2 ustawy zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego może umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodowa i rodzinną. Odmawiając B.H. umorzenia należności uwzględniona została jej sytuacja zdrowotna, rodzinna i dochodowa. Organ wskazał na charakter zobowiązań alimentacyjnych, które z godnie z art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do dzieci mają charakter obligatoryjny. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego maja charakter wyjątkowy. Zdaniem organu zła sytuacja finansowa - brak stałej pracy i niewielkie dochody, nie uzasadnia umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie – B.H. - w dniu 19 maja 2014 r. B.H. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza. Skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie pracuje, przechodzi długotrwałą rehabilitację. Do odwołania skarżąca dołączyła kserokopie dokumentów na okoliczność stanu jej zdrowia oraz prowadzonej rehabilitacji. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że decyzja organu I instancji doręczona została skarżącej w dniu 19 maja 2014 r., natomiast odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącą w siedzibie organu I instancji w dniu 3 czerwca 2014 r., a zatem z przekroczeniem 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Termin do wniesienia odwołania upłynął w sprawie w dniu 2 czerwca 2014r. Organ zaznaczył, że skarżąca składając odwołanie nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W tej sytuacji organ odwoławczy nie mógł rozpatrzeć sprawy merytorycznie. Od powyższego postanowienia B.H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, przechodzi długotrwałą rehabilitację. Wskazała, że leczy się u ortopedy, w poradni zdrowia psychicznego oraz u psychologa. Jej sytuacja materialna oraz zdrowotna jest trudna. Żródło utrzymania stanowią środki finansowe przyznane z pomocy społecznej oraz zasiłek pielęgnacyjny. Płaci alimenty na synów w wysokości 200 zł miesięcznie oraz 100 zł miesięcznie na córkę. Skarżąca wyjaśniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było jej złym stanem zdrowia, podała że w jej przekonaniu wniesienie odwołania było jednoznaczne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności skarżąca powołała się na kserokopie dołączonej do skargi dokumentacji medycznej. Wskazała, że przeszła operację po złamaniu obu kości piętowych i obecnie znajduje się pod opieką lekarską W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że w każdym wypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ ma obowiązek stwierdzić uchybienie terminu. Skarżąca nie złożyła stosownego wniosku w tym zakresie. Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić wyłącznie na wyrażną prośbę zainteresowanego, natomiast skarżąca z takim wnioskiem nie wystąpiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. . Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 127. § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie do treści art. 129. § 2 kpa. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Bezsporną w badanej sprawie pozostaje okoliczność, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca złożyła z uchybieniem terminu. Decyzja Burmistrza doręczona została skarżącej w dniu 19 maja 2014 r., tym samym stosownie do treści przytoczonego wyżej przepisu, termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 2 czerwca 2014r., natomiast odwołanie wniesione zostało w dniu 3 czerwca 2014 r. Uchybienie terminu nie było znaczne, gdyż wynosiło 1 dzień, jednak jak słusznie podnosi organ, każde nawet nieznaczne uchybienie terminu do dokonania określonej czynności prawnej obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu (art. 134 kpa). Ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Stosownie do treści art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. art. 58 stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że wnosząc odwołanie z uchybieniem terminu skarżąca jednoznacznie nie sformułowała wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Jednak w ocenie sądu, mając na uwadze dyrektywy wypływające z art. 7 kpa i art. 9 kpa organ drugiej instancji, rozpatrując sprawę winien dokonać wnikliwej analizy treści odwołania w powiązaniu z dołączonymi do niego kserokopiami dokumentacji medycznej, z której wynika zły stan zdrowia skarżącej. Należy zwrócić uwagę, że w odwołaniu skarżąca podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Skarżąca przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2013 r., z którego wynika, że zaliczona jest do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym przyczynę niepełnosprawności oznaczono symbolem 02-P. Z treści orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2013 r., natomiast orzeczenie wydano do [...] listopada 2016 r. Wśród przedłożonych przez skarżącą dokumentów znajduje się karta informacyjna leczenia szpitalnego z grudnia 2010 r., z której wynika rozpoznanie psychozy oraz podejrzenie schizofrenii. Kserokopie pozostałych dokumentów (zaświadczenia, skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne) również wskazują na zły stan zdrowia skarżącej. Okoliczności wynikające z przedłożonych przez skarżącą kserokopii dokumentów medycznych winny nasunąć wątpliwości organu co do celu w jakim dokumentację przedłożono, nadto co do realnych możliwości prawidłowego prowadzenia swoich spraw procesowych przez skarżącą. Trzeba ponownie zwrócić uwagę, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a jak wynika z orzeczenia, niepełnosprawność orzeczono na tle schorzeń psychicznych. Okoliczność ta, w ocenie sądu, ma istotne znaczenie dla oceny możliwości prawidłowego kierowania swoimi sprawami przez stronę postępowania. Jak podaje sama skarżąca w odwołaniu jej stan zdrowia jest zły, a twierdzenia te znajdują oparcie w dołączonej do odwołania dokumentacji. W kontekście podnoszonych okoliczności, trzeba też pamiętać, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nie było znaczne. W tej sytuacji, zdaniem sądu, kierując się zasadami ogólnymi kpa, a w szczególności zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa), zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej (art. 8 kpa) oraz zasadą informowania stron i pozostałych uczestników postępowania (art. 9 kpa), organ drugiej instancji winien zwrócić się do skarżącej o wyrażenie stanowiska - czy stosownie do treści art. 58 kpa wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czego w badanej sprawie organ nie podjął. W analizowanym przez sąd orzeczeniu kończącym postępowanie, organ drugiej instancji nie ustosunkował się w żaden sposób do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, a stwierdzone przezeń uchybienie terminu, nastąpiło bez głębszej analizy pozostałego materiału dowodowego zgromadzone go w sprawie. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne, gdyż wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 kpa, nadto – również z obrazą art. 8 kpa i art. 9 kpa., a stwierdzone uchybienia mogą mieć istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że wniosku o przywrócenie terminu domniemywać nie można. Jednak zwrócić należy uwagę, że ze względu na szczególną sytuację w rozpatrywanej sprawie, która wynika z rodzaju niepełnosprawności skarżącej, rolą organu było dążenie do sprecyzowania treści żądania strony, tak aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz,. 1270), sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 wskazanej ustawy w punkcie II orzeczono, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, a orzeczenie w tym zakresie zachowuje moc do czasu uprawomocnienia się wyroku.