II SA/Go 609/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] roku, nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2006r., znak: [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 8 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z dnia 15 kwietnia 2004r. z późn. zmian.), art. 66 ust. 1 pkt. 26, art. 75 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy- Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 179, poz. 1487) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Nr [...] z dnia [...].07.2006r., postanowił przyznać B.N. świadczenie z pomocy społecznej w formie: zasiłku stałego w wysokości 317,00 zł. miesięcznie od 1 lipca 2006r. oraz składki zdrowotnej w wysokości 8,75 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Uzasadniając przedmiotową decyzję organ I instancji podał, że na podstawie ustaleń wywiadu rodzinnego skarżąca spełnia wymogi w/w. przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł., osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł., rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej- różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie; w przypadku osoby w rodzinie- różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Decyzja zapadła na podstawie następującego stanu faktycznego, mianowicie: dochód rodziny wynosi ogółem 144,00 zł. (zasiłek pielęgnacyjny), kryterium dochodowe rodziny składającej się z B.N. wynosi 461,00 zł., dochód na osobę w rodzinie wynosi 144,00 zł. W związku z tym wysokość zasiłku stałego wyniosła 317,00 zł. (461,00 – 144,00 zł.). Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją, skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2006r. wniosła o przyznanie zasiłku od dnia [...] maja 2006r., gdyż orzeczenie o niepełnosprawności przyznało jej świadczenie od tej daty, a nadto odwołała się także od kwoty zasiłku, gdyż –zdaniem skarżącej- niesłusznie obniżono ją o 144,00 zł. zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zmian.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 z późn. zmian.), art. 138 par. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zmian.) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zmian.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. ( kryterium dochodowe na osobę w rodzinie), rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (kryterium dochodowe rodziny), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w ustawie lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Przez dochód rodziny ustawodawca rozumie sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a przez dochód na osobę w rodzinie- dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt. 3 i 4). W myśl art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach socjalnych, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążeniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze ora świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zasiłek pielęgnacyjny jest dochodem nie podlegającym wyłączeniu z dochodu rodziny do celu ustalenia wysokości zasiłku stałego. W przedmiotowej sprawie –zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego- organ prawidłowo ustalił, że dochód strony gospodarującej samotnie wynosi 144,00 zł. miesięcznie z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, a obliczając wysokość zasiłku stałego uwzględniono dochód strony z tego tytułu. Co do terminu, od którego przysługuje świadczenie pieniężne organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 106 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W sprawie wniosek złożony został w dniu [...] lipca 2006r., zaś świadczenie przyznano od 01 lipca 2006r. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2006r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje od [...] maja 2005r., jednak w świetle ustawy o świadczeniach społecznych data ta nie ma znaczenia dla ustalenia terminu, od którego wypłaca się świadczenie pieniężne z pomocy społecznej. Organ określił więc początkowy termin wypłaty zasiłku na [...] lipca 2006r. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego B.N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skarżąca podała, iż na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przyznano jej decyzjami Ośrodka Pomocy Społecznej świadczenia w wysokości 317 zł. i składki zdrowotnej oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł. Ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności orzekało niepełnosprawność od [...] maja 2006r., a świadczenie otrzymała od [...] lipca 2006r. zwróciła się z odwołaniem. Skarżąca wskazała, iż osoby bez dodatku, a także niektóre z dodatkiem otrzymują zasiłek stały w wysokości 418 zł. . Skarżąca nie wie zatem skąd różnica, albowiem otrzymując dodatek pielęgnacyjny automatycznie zabrano jej 101 zł. zasiłku stałego. Nadto skarżąca podała, iż w przypadku świadczeń od [...] lipca 2006r. stosowne dokumenty złożyła [...] maja 2006r. w OPR. Zatem gdyby jej wniosek rozpatrzono maju takie świadczenie uzyskałaby również w miesiącu maju. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko z uzasadnieniem jak w decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2006r., znak: [...], zaliczono B.N. do znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r. dopuścił dowód z akt administracyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] i ustalił, że decyzja z dnia [...] września 2005r. o numerze [...] wydana po uchyleniu poprzedniej decyzji w tej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] sierpnia 2006r., Nr [...] jest decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zmian.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji. Stosownie natomiast do § 2 w/cyt. przepisu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Spór w przedmiotowej sprawie w istocie rzeczy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, do którego ustawowych kompetencji należy - stosownie do art. 110 ust. 7 w/cyt. ustawy- wydawanie decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, zasadnie przyznał skarżącej decyzją z dnia [...] lipca 2006r., znak: [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2006r., znak: [...], pomoc społeczną w formie zasiłku stałego, pomniejszonego następnie o przysługujący jej zasiłek pielęgnacyjny. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 z późn. zmian.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. przy zaistnieniu jednej z przesłanek, o których mowa w art. 7 w/cyt. ustawy. Za dochód – zgodnie z ust. 3 w/cyt. przepisu- uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się nadto jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Analiza powołanych wyżej przepisów -znajdujących zastosowanie w sprawie- wskazuje, iż ustawodawca w sposób czytelny określił kryteria, obowiązujące przy ustaleniu uprawnień skarżącej do świadczeń pomocy społecznej, w tym w formie zasiłku stałego. Dotyczy to w szczególności wysokości dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie pomocy społecznej oraz okresu jaki organ I instancji winien uwzględnić przy ustaleniu w/w. dochodu. W przedmiotowej sprawie bezspornie -przy ustalaniu prawa do świadczeń socjalnych- znajduje zastosowanie kryterium dochodowe w kwocie 461 zł., warunkujące przyznanie zasiłku stałego skarżącej, będącej w myśl w/cyt. ustawy osobą samotnie gospodarującą. Powołana wyżej ustawa definiuje dochód, który -stosownie do treści art. 8 ust. 3 w/cyt. ustawy- został określony jako suma miesięcznych przychodów, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Rozstrzygając niniejszą sprawę przede wszystkim należy wskazać, iż skarżąca wniosła do organu I instancji o przyznanie na jej rzecz zasiłku pielęgnacyjnego w dniu [...] lipca 2006r. Również w dniu [...] lipca 2006r. skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku stałego. W oparciu o orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2006r., znak: [...], organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2006r., znak: [...], przyznał B.N. przedmiotowe świadczenie, począwszy od dnia [...] lipca 2006r. Zatem skarżąca dopiero od w/w. daty osiągała dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 144 zł. Ustalając dochód w postaci w/w. zasiłku, przysługującego skarżącej od dnia [...] lipca 2006r., organ dokonał błędnych ustaleń. Mianowicie organ przyjął niewłaściwy okres do ustalenia dochodu skarżącej, czym naruszył dyspozycję art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 z późn. zmian.). W celu bowiem ustalenia uprawnień skarżącej do przedmiotowego zasiłku stałego organ I instancji był zobowiązany -w myśl w/cyt. przepisu- uwzględnić dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jak wskazano wyżej skarżąca złożyła wniosek o zasiłek stały z pomocy społecznej w dniu [...] lipca 2006r., zatem miesiącem poprzedzającym, podlegającym uwzględnieniu przy ustaleniu prawa do przedmiotowego zasiłku, jest czerwiec 2006r. Tymczasem organ I instancji przyznał skarżącej prawo do zasiłku stałego w oparciu o dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, jako dochód uzyskany z początkiem lipca 2006r. Na podstawie tak ustalonego dochodu, tj. w oparciu o błędnie przyjęty okres podlegający uwzględnieniu, organ I instancji uznał zasadność zastosowania kryterium z art. 8 ust. 1 w/cyt. ustawy, przyznając skarżącej sporną decyzją przedmiotową pomoc społeczną w formie zasiłku stałego w wysokości 317 zł. Z uwagi zatem na powyższe i brak ustalenia rzeczywistej wielkości dochodu uzyskanego przez skarżącą w miesiącu czerwcu 2006r., która to okoliczność -jako istotna przesłanka zastosowania art. 8 ust 1 w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 w/cyt. ustawy warunkuje nabycie zasiłku stałego- przesądza o wadliwości spornej decyzji i skutkuje jej uchyleniem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zmian.) orzekł jak w sentencji wyroku.