II SA/Go 610/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 3 sierpnia 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek J.S. złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolnego. J.S. przedstawił ponoszone koszty: podatek od nieruchomości - 320 zł (kwartał), ubezpieczenie rolnicze i budynków – 1.200 zł, woda – 60 zł, opał – 5.000 zł, energia elektryczna – 160 zł, leki – 300 zł. Nadto J.S. wskazał, że opiekuje się ciężko chorymi rodzicami, którzy z tytułu emerytur osiągają dochód w wysokości 2.070 zł. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie dowodu potwierdzającego uzyskiwanie przez skarżącego oraz osoby wspólnie proszące z nim gospodarstwo domowe dochody w ciągu ostatnich trzech miesięcy, 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres maj-lipiec 2016 r., 3. przedłożenie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii zeznania o wysokości uzyskanego w roku 2015 przez skarżącego dochodu jeżeli zeznanie było takie składane, 4. rachunków bądź innych dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania (domu) oraz ewentualnie innych stałych miesięcznych obciążeń ponoszonych przez skarżącego, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Na postawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. został przedłużony termin sądowy do przedłożenia dodatkowych dokumentów o 7 dni od daty doręczenia zarządzenia. 14 września 2016 r. wpłynęły do sądu dodatkowe dokumenty złożone przez skarżącego (zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia jego ojca, decyzja w spawie podatku od nieruchomości, polisy ubezpieczenia budynków i gospodarstwa rolnego i rachunki obrazujące ponoszone koszty). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zważyć trzeba, że J.S. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, dokumentów potwierdzające uzyskiwane dochody a także zeznania podatkowego za 2015 r. Oświadczenie skarżącego, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest nieopłacalne nie zostało poparte żadnym dowodami. J.S. przedłożył jedynie dokumenty obrazujące ponoszone koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego i dotyczące stanu zdrowia ojca. Skarżący nie przedstawił zaś źródła finansowania kosztów prowadzenia gospodarstwo rolnego. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Nie można również pominąć, że wpis od skargi nie jest wysoki – 200 zł (§ 2 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że J.S. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.