II SA/Go 624/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.R. i M.R. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 25 września 2013 r. oddalił skargę B.R. i M.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Dnia 19 listopada 2013 r. wpłynęła do sądu skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika skarżących wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Oświadczyli, że utrzymują się z jednej renty w wysokości 820 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżących został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżących rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 2. przedłożenie dokumentu potwierdzającego uzyskiwane dochody przez skarżącego (decyzja ZUS), 3. złożenie oświadczenia odnośnie otrzymanych dopłat z tytułu posiadania nieruchomości rolnej. W przypadku uzyskiwania dopłat należy przedłożyć decyzję w przedmiocie przyznania dopłat z ostatniego roku. 4. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu, 5. przedłożenie rachunków potwierdzających ewentualnie ponoszone koszty zakupu leków (leczenia). Dnia 6 grudnia 2013 r. wpłynęło do sądu pismo pełnomocnika skarżących wraz z dokumentami (rachunki za: energię elektryczną, wywóz śmieci, abonament rtv, decyzja w sprawie podatku od nieruchomości). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z przedłożonej decyzji wynika, że B.R. otrzymuje rentę w wysokości 820,63 zł (netto). Zważyć jednak trzeba, że pełnomocnik nie przedłożył istotnych dokumentów dotyczących sytuacji materialnej B.R. i M.R., tj. wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący nie oświadczyli również, czy otrzymali dopłaty z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (11,5 ha). Tym samym nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżących. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Należy zauważyć, że wpis od skargi kasacyjnej jest niski, wynosi bowiem 100 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 200 zł. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że B.R. i M.R. nie wykazali, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.