II SA/Go 652/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Asesor WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r., sygn. akt [...] w sprawie z jego skargi na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, 2. przyznać adwokatowi [...], od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększona o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 53 (pięćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. Pismem z dnia [...] r. C.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 158/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił ww. skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu od tej skargi oraz nieuzupełnienie jej braków formalnych w wyznaczonym przez Sąd terminie. Orzeczenie wydane na posiedzeniu niejawnym wraz z uzasadnieniem doręczono stronie skutecznie 30 kwietnia 2007r. W dniu 24 lipca 2007r. wpłynęła do tutejszego Sądu opinia, reprezentującego skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnika - adwokata A.W. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 29 sierpnia 2007 r. C.K. wyraził niezadowolenie z dotychczasowych rozstrzygnięć zapadłych w jego sprawie, a ponadto przedstawił fakty związane z dotychczasowym przebiegiem postępowania dotyczącego budowy przez niego budynku mieszkalnego oraz wstrzymania robót budowlanych. Pismem z dnia 12 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w związku z wątpliwościami co do charakteru pisma, wezwał C. K., pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, do oznaczenia rodzaju pisma z dnia 29 sierpnia 2007 r., w szczególności do wskazania, czy stanowi ono skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2007 r. Odpowiadając na wezwanie, w piśmie z dnia 15 września 2007 r. wyjaśnił, iż jego wniosek stanowił skargę o wznowienie postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 października 2007 r. C.K. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez określenie, która z podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - dalej w skrócie p.p.s.a.) stanowiła podstawę wniesienia skargi, jej uzasadnienie, a także poprzez wskazanie okoliczności zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, dokładne określenie żądania skarżącego co do uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący (pismo z dnia 15 października 2007r. zatytułowane "Pozew" - k. 16-19 akt) oskarżył Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. oraz Lubuski Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w G. o nierzetelne i niezgodne z prawdą orzeczenia, które wstrzymują mu budowę i ukrywają na jakiej podstawie zostało wydane pozwolenie na usytuowanie budynku państwa K., który jest budowany w niewielkiej odległości od jego okien. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia 24 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, z uwagi na podeszły wiek i nieporadność skarżącego w prowadzeniu spraw sądowych, wezwał ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia skargi C. K. z dnia 29 sierpnia 2007r. o wznowienie postępowania sądowego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia przedmiotowej skargi, poprzez podanie podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. i jej uzasadnienia, okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Pismem z dnia 9 stycznia 2008r. pełnomocnik skarżącego - adwokat, na podstawie art. 270 p.p.s.a. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2007 r. odrzucającym skargę C. K., a skargę uzasadnił wykryciem nowych środków dowodowych (art. 273 § 2 p.p.s.a.) w postaci: - faktu rozpoczęcia prac budowlanych przez państwo K. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez Burmistrz Miasta i Gminy L. na rzecz poprzedniej właścicielki działki, podczas gdy nowi właściciele działki mieli obowiązek wystąpienia do ww. urzędu o nową decyzję, wydaną na ich nazwisko; - faktu niepowiadomienia przez Burmistrza Gminy L. sąsiadów, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o tym, że państwo K. rozpoczną prace budowlane na swojej działce. Ponadto pełnomocnik wniósł na podstawie art. 277 p.p.s.a. o przyjęcie skargi do rozpoznania z uwagi na to, iż dopiero po ustanowieniu adwokata skarżący dowiedział się o przesłankach do wznowienia postępowania, tj. po dniu 7 listopada 2007r. Ponadto na podstawie art. 279 p.p.s.a. wniósł o uchylenie ww. postanowienia z dnia 18 kwietnia 2007r. oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów pomocy adwokackiej udzielonej z urzędu, nieopłaconych nawet w części. Jednocześnie w uzasadnieniu omawianego pisma pełnomocnik powołał się na szereg okoliczności związanych z postępowaniem administracyjnym dotyczącym prowadzonych przez skarżącego robót budowlanych. W odpowiedzi na powyższe Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż powołane w przedmiotowym piśmie okoliczności nie dotyczą sprawy zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007r. (sygn. akt II SA/Go 158/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić. Instytucja wznowienia postępowania sądowego opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze, której wniesienie stwarza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego i zastąpienie zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia nowym orzeczeniem. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu rozstrzygnięciu powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającego wznowieniu postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Na wstępie trzeba zaznaczyć, iż skarżący domaga się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem o odrzuceniu skargi bowiem nie uzupełnił on, pomimo wezwania Sądu, braków formalnych skargi oraz nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Skarżący został pouczony o skutkach prawnych niezastosowania się do ww. wezwania i mimo to pozostawił je bez odpowiedzi. Wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem można żądać z powodów określonych w art. od 271 4 do 273 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, iż podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały przez ustawodawcę wyliczone taksatywnie. Można je podzielić na trzy grupy: 1) przyczyny nieważności (art. 271): - jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; - jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. 2) właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), tj.: - orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; - orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). 3) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (art. 272 p.p.s.a.). Wskazanie podstawy prawnej powinno zawierać wyraźne określenie, które z ww. przepisów uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Powołanie podstawy (albo podstaw) wznowienia ma istotne znaczenie w tym postępowaniu. Samo wskazanie przez skarżącego art. 273 § 2, który zawiera normę ogólną, nie stanowi realizacji powyższej zasady. To skarżący musi konkretnie sprecyzować podstawę (podstawy) prawną wznowienia z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, a brak takiego konkretnego wskazania podstawy prawnej rzutuje już na samą dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd właściwy do wznowienia postępowania bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga w tym przedmiocie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, natomiast w przypadku ich spełnienia wyznaczy rozprawę. Należy podkreślić, iż brak chociażby jednego z ww. wymogów sprawia, że merytoryczne rozpoznanie skargi, a w konsekwencji sprawy jest niemożliwe. W niniejszej sprawie, domagając się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2007r. o odrzuceniu skargi jako ustawową podstawę wznowienia przytoczono art. 273 § 2 p.p.s.a. Jednakże już samo sformułowanie tej podstawy oraz jej uzasadnienie świadczy o tym, iż skarga nie opiera się na żadnej z przesłanek wynikających z art. od 271 do 273 p.p.s.a. Należy bowiem zaznaczyć, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę (postanowienia Sądu Najwyższego z 29 stycznia 1968 r., l CZ 122/67, OSNC 1968, nr 8-9, póz. 154; z 28 października 1981 r., l CO 5/81, OSNC 1982 nr 5-6, póz. 77; z 30 maja 1996 r., l CRN 101/95, OSNC 1996 nr 10, póz. 138), które mogą mieć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jeżeli już z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga taka podlega odrzuceniu (postanowienie SN z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001 nr 4, póz. 133; z 12 października 2001 r., III AO 29/01, OSNP 2002 nr 13, póz. 319; z 2 lipca 2002 r., l PZ 47/02, OSNP 2004 nr 9, póz. 159). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w przytoczonych orzeczeniach Sądu Najwyższego. Stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z powyższego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane, ale muszą one też mieć wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. Powołanie się przez skarżącego na takie argumenty jak: "wykrycie faktu rozpoczęcia prac budowlanych przez państwo K. na podstawie decyzji nr [...] wydanej przez Burmistrz Miasta i Gminy L. na rzecz poprzedniej właścicielki działki, podczas gdy nowi właściciele działki mieli obowiązek wystąpienia do ww. urzędu o nową decyzję, wydaną na ich nazwisko" oraz "faktu niepowiadomienia przez Burmistrza Gminy L. sąsiadów, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o tym, że państwo K. rozpoczną prace budowlane na swojej działce" nie mają zupełnie wpływu na okoliczności, które skutkowały odrzuceniem skargi bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Poza tym, argumenty skarżącego w głównej mierze dotyczą nieprawidłowości związanych z postępowaniem dotyczącym nie jego budowy, a tej która prowadzona jest na sąsiedniej działce, a więc dotyczą zupełnie innego postępowania. Ponadto podkreślić należy, iż podniesione przez stronę i jej pełnomocnika okoliczności pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej, nie dotyczą bowiem kwestii związanych z odrzuceniem skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych i braku wpisu. Nie może umknąć uwadze, iż z uwagi na powyższe uchybienia skarżącego Sąd rozpoznając sprawę zakończona wydaniem orzeczenia, którego dotyczy niniejsza skarga o wznowienie postępowania sądowego, nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania jego pierwotnej skargi, która nie została skutecznie wniesiona. Należy na marginesie wskazać, iż sam fakt uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł w dniu 21 maja 2007r., zatem po odrzuceniu skargi, pozostał bez wpływu na skuteczność postanowienia w tym zakresie i stanowi opłatę wniesioną nieskutecznie. Skarżący nie wniósł bowiem o ewentualne przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd pragnie zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. Zgodnie z przepisem art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Należy podkreślić, iż to skarżący musi udowodnić, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, wykazując, że jego skarga o wznowienie wpłynęła przed upływem terminu trzymiesięcznego od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu trzymiesięcznego musi być co najmniej uprawdopodobnione przez stronę. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż pojęcie "od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia" nie oznacza dnia, w którym strona miała możliwość sformułowania podstaw przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, iż skoro C.K. w swojej skardze powołuje się na okoliczności, które miały miejsce kilkanaście lat temu, to wiedział o nich wcześniej i mógł je podnieść w postępowaniu administracyjnym. Skarżący podał, iż pozwolenie na budowę uzyskał w 1991 r. i w świetle obowiązujących wówczas przepisów usytuowanie jego budynku było prawidłowe. Ponadto podał, iż jego sąsiedzi rozpoczęli budowę znacznie później, na podstawie decyzji z 1996r. wydanej na poprzedniego właściciela nieruchomości, a on sam nie był zawiadomiony o rozpoczęciu przez sąsiadów budowy. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, pozostają bez jakiegokolwiek związku funkcjonalnego z żądaniem wznowienia postępowania sądowego, które nie zakończyło się merytorycznym rozpoznaniem skargi z [...] r. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. [...]. Jednocześnie skarżący, ani też jego pełnomocnik, nie kwestionują zaistnienia przesłanek, które legły u podstaw odrzucenia przez tutejszy Sąd powyższej skargi. Żądając wznowienia postępowania sądowego, nie wskazali także zaistnienia jakiejkolwiek okoliczności faktycznej lub środka dowodowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Na podstawie akt sprawy II SA/Go 158/07 Sąd ustalił, iż postanowienie z dnia 5 lutego 2007 r. o odrzuceniu skargi doręczono C. K. w dniu 30 kwietnia 2007 r., stało się ono prawomocne od dnia 31 maja 2007 r. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 29 sierpnia 2007r. Skarga ta została, na skutek wezwania Sądu, uzupełniona pismem z dnia 9 stycznia 2008r., w którym pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 277 p.p.s.a., wniósł o "przyjęcie skargi do rozpoznania, albowiem dopiero po ustanowieniu adwokata skarżący dowiedział się o przesłankach do wznowienia postępowania, tj. po dniu 7 listopada 2007r". Z powyższym stwierdzeniem nie sposób się zgodzić, przede wszystkim gdyby skarżący nie wiedział o przesłankach do wznowienia postępowania to nie składałby skargi w tym przedmiocie, a jej złożenie nastąpiło przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Podstawa wznowienia musiała istnieć już w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia sądowego, a termin rozpoczyna dla strony bieg od dnia, w którym się o niej dowiedziała. Skarżący nie wskazuje w sprawie podstaw do wznowienia postępowania sądowego, a ewentualne żądanie i zaistnienie podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego winien kierować do właściwego organu 8 administracji publicznej, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie do Sądu. Brak jest podstaw do "przyjęcia skargi do rozpoznania" - wniesionej bez podania ustawowej podstawy wznowienia, bowiem należy mieć na względzie, iż samo wskazanie artykułu określającego podstawę zgłoszenia żądania wznowienia postępowania, bez jej sprecyzowania w odniesieniu do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej, nie jest wystarczające. Należy podkreślić, że Sąd dwukrotnie wzywał skarżącego do uzupełnienia braków skargi oraz pełnomocnika do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na wezwanie nie wskazano wiarygodnej daty, w której skarżący dowiedział się o przesłankach do wznowienia postępowania sądowego, ani też choćby jednej z ww. podstaw do wznowienia. Analiza wniesionej skargi prowadzi do konkluzji, że nie została ona oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia, z tej przyczyny także kwestia terminowości złożenia skargi opartej na tak sprecyzowanych podstawach, stała się bezprzedmiotowa. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie po myśli art. 250 ww. ustawy, w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (dz.U. Nr 163, póz. 1348 z późn.zm.), Sąd przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., reprezentującemu skarżącego adwokatowi, w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, należne wynagrodzenie oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków (zgodnie z wnioskiem i zestawieniem kosztów k. 64-68).