II SA/Go 658/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]., nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.R. kwotę 140 (sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Starosta zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania A.R. na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w związku z zastrzeżeniami co do stanu jego zdrowia. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (DZ.U. z 2012 r. poz. 1137) oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (DZ.U. z 2004 r. poz. 15) Starosta orzekł o: skierowaniu A.R. na kontrolne badania lekarskie w zakresie uprawnień kat. B w związku z zastrzeżeniem co do stanu zdrowia wskazanym przez Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Karny w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r.; badaniu lekarskiemu należy się poddać w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, zaświadczenie z badania lekarskiego należy przedłożyć niezwłocznie w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego. Przesyłka zawierająca decyzję skierowana do A.R. została zwrócona jako niepojęta w terminie. W dniu 8 kwietnia 2013 r. organ podjął ponowną próbę doręczenia stronie ww. decyzji, jednak przesyłka zawierająca tę decyzję została zwrócona jako niepojęta w terminie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Starosta zawiadomił o wszczęciu wobec A.R. postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Przesyłka skierowana do A.R. została zwrócona jako niepojęta w terminie. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (DZ.U. z 2011 r. Nr 30 poz. 15, dalej jako - u.k.p.) Starosta orzekł o zatrzymaniu A.R. uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w związku z niepoddaniem się badaniom lekarskim. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. A.R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w.w. decyzji Starosty z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]. We wniosku skarżący wskazał, iż od dnia [...] grudnia 2012 r. do dnia [...] lutego 2020 r. odbywał karę pozbawienia wolności. Podał, że nie miał świadomości, iż toczy się wobec niego jakieś postępowanie. Do wniosku załączono świadectwo zwolnienia z Aresztu Śledczego, z którego wynika, iż A.R. był pozbawiony wolności od dnia [...] grudnia 2012 r. do [...] lutego 2020 r. Pismem z dnia [...] marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało skarżącego do wykazania przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - stosowanie do treści art. 58 k.p.a. oraz uzupełnienie wniosku o odwołanie od decyzji. W odpowiedzi pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący wskazał, iż od dnia [...] grudnia 2012 r. był nieprzerwanie pozbawiony wolności na podstawie wyroku Sądu Rejonowego sygn. [...], który uprawomocnił się dnia 11 grudnia 2012 r. Wskazanym wyrokiem Sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na okres jednego roku. Skarżący wskazał, że nie miał wiedzy, iż toczy się jakiekolwiek postępowanie w przedmiocie skierowania go na badania lekarskie. Podał, że nie złożył odwołania w terminie, gdyż był wówczas pozbawiony wolności, zaś cała korespondencja docierała na adres na wolności. Wskazał, że jest gotów wykonać badania w każdej chwili. Skarżący stwierdził, że pismo to można uznać za odwołanie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Kolegium wezwało skarżącego do wskazania czy o spornej decyzji dowiedział się dnia 26 lutego 2020r. i czy próbował na obecnym etapie wykonać badania. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, iż o decyzji dowiedział się dniach 26 - 27 lutego 2020 r. będąc osobiście w Starostwie Delegatura w [...]. Tam też pracownica udostępniła mu decyzję. Podał, że nie podejmował działań mających na celu wykonanie badań z uwagi na niejasną sytuację . Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło stronie termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o zatrzymaniu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w związku z niepoddaniem się badaniom lekarskim. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A.R. od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2013 r. o zatrzymaniu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w związku z niepoddaniem się badaniom lekarskim, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, na treść art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art 79 ust. 2. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem uplynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Starosta orzekł o skierowaniu A.R. na kontrolne badania lekarskie w zakresie uprawnień kat. B w związku z zastrzeżeniem co do stanu zdrowia wskazanym przez Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Karny w piśmie z dnia [...] listopada 2012r. Przesyłka zawierająca decyzję została zwrócona jako niepojęta w terminie. Ponowną próbę doręczenia ww. decyzji podjęto w kwietniu 2013 r. - bezskutecznie. Podstawą do wydania przedmiotowego skierowania były wątpliwości co do zdolności prowadzenia pojazdem w związku z przedłożonymi zaświadczeniami o stanie zdrowia, przedkładanymi do Sądu na potrzeby toczącego się postępowania karnego. Z zaświadczenia z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, iż podstawą wystawienia zwolnienia była jednostka chorobowa F-10. Owa jednostka obejmuje zaburzenia psychiczne i zdrowotne spowodowane używaniem alkoholu. W ramach owej jednostki mieszczą się m.in. uzależnienie od alkoholu, czy zaburzenia psychiczne. W zaświadczeniu z dnia [...] października 2020 r . wskazano jednostkę chorobową F-32 - co obejmuje szeroko pojęte zaburzenia depresyjne. Wprawdzie decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie nie jest przedmiotem oceny niniejszego postępowania, jednak w ocenie Kolegium należy mieć na uwadze również okoliczności, które spowodowały wydanie owego skierowania. Wskazane jednostki chorobowe uzasadniały skierowanie odwołującego na stosowne badania, gdyż mogą one wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów, a zatem mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Organ zauważył, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wysłane do strony dnia 12 listopada 2012 r. Zostało ono zwrócone do nadawcy. Decyzja o skierowaniu strony na ww. badania z dnia [...] listopada 2012 r. również została zwrócona jako niepodjęta. Z zaświadczenia zwolnienia z Aresztu Śledczego z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, iż A.R. był pozbawiony wolności od [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. Zdaniem organu strona miała możliwość odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania jak i skierowania na badania. Posiadałaby wówczas wiedzę o toczącym się postępowaniu. W ocenie Kolegium doręczenie ww. decyzji należy uznać za skuteczne, zatem decyzja ta jest ostateczna. Strona dochowując należytej staranności winna odbierać kierowaną do niej korespondencję. Konsekwencją nie wykonania badań było wydanie zaskarżonej decyzji o zatrzymaniu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Z uwagi na pozbawienie wolności Kolegium przywróciło stronie termin do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, jednakże w jego ocenie decyzja ta jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Z uwagi na doniosłość stwierdzonych chorób u odwołującego, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu drogowego, na obecnym etapie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Strona winna podjąć działania mające na celu przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami, co pozwoli zweryfikować zarówno jej stan zdrowia, jak i zdolność do prowadzenia pojazdów. Kolegium podniosło, że mimo upływu wskazanych terminów strona nie przedłożyła stosownego orzeczenia. Wydawana na podstawie art. 102 u.k.p. decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją, którą organ jest zobowiązany wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie tej normy prawnej. (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z dnia 14 grudnia 2016r. II SA/Go 736/16). Zatem starosta w przedmiotowej sytuacji nie ma żadnej dowolności w wydawaniu decyzji. Norma zawarta w art. 102 ww. ustawy ma charakter nakazu. Od powyższej decyzji A.R. wniósł skargę. Skarżący wskazał, że nie miał świadomości, iż w jego sprawie toczy się jakiekolwiek postępowanie administracyjne. Wyjaśnił, że kierowana do niego korespondencja wysyłana była na niewłaściwy adres zamieszkania, pod którym nigdy nie zamieszkiwał. Natomiast od dnia [...] grudnia 2012 r. odbywał karę pozbawienia wolności, dlatego gdy w marcu - kwietniu 2013 r. korespondencja była kierowana na właściwy adres jego zamieszkania tj. [...], wówczas nie mógł jej odebrać. Skarżący podkreślił, że nie miał możliwości odebrania zawiadomienia z dnia [...] listopada 2012 r. oraz decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. ponieważ były wysyłane na błędny adres tj. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przy piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. skarżący przedłożył do akt sądowych sprawy kserokopię orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami m.in. kat. B. Z adnotacji znajdującej się na kserokopii dokumentu wynika, że kopię tego orzeczenia dostarczono w dniu 10 listopada 2021 r. do Starostwa Powiatowego Delegatura w [...]. W piśmie procesowym skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z kserokopii w.w. orzeczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o zatrzymaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. Stosownie do treści wskazanego przepisu starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Z przytoczonego przepisu u.k.p. wynika, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter związany, norma prawna omawianego przepisu zawiera bowiem obowiązek organu wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w wypadku ziszczenia się okoliczności opisanych w hipotezie tego przepisu. Okolicznością skutkującą wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest niepoddanie się badaniom lekarskim oraz nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z powyższego wynika, że postępowanie administracyjne i decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy mają bezpośredni związek - są konsekwencją - decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym Starosta skierował A.R. na kontrolne badania lekarskie w zakresie uprawnień kat. B w związku z zastrzeżeniem co do stanu zdrowia; orzekł, że badaniu lekarskiemu należy się poddać w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz, że zaświadczenie z badania lekarskiego należy przedłożyć niezwłocznie w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w.w. decyzja kierująca na badanie lekarskie nie została skarżącemu doręczona. W listopadzie 2012 r. przesyłka zawierająca tę decyzję została wysłana na niewłaściwy adres tj. [...], w dniu 30 listopada 2021 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy. Decyzja ta wysłana została ponownie do skarżącego w kwietniu 2013 r., tym razem na właściwy adres tj. [...], jednak w tym czasie skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności w okresie od [...] grudnia 2012 r. do [...] lutego 2020 r. W związku z powyższym, w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skutek doręczenia decyzji nastąpił w trybie art. 44 kpa, czyli w warunkach tzw. fikcji doręczenia. Zgodnie z art. 44 § 1- § 4 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( § 4). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że niezbędnym warunkiem przyjęcia iż skutek doręczenia pisma nastąpił w trybie art. 44 kpa jest możliwość odbioru przez adresata zawiadomienia o przesyłce zawierającej dane pismo (awizo) oraz jego odbioru w odpowiedniej, wskazanej w zawiadomieniu placówce pocztowej. Prawidłowe doręczenie decyzji w niniejszej sprawie powinno nastąpić na aktualny wówczas adres zamieszkania skarżącego. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy bezspornie skarżący nie miał możliwości odbioru decyzji o skierowaniu go na badania lekarskie, co oznacza że decyzja ta nie została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 kpa, a w konsekwencji nie weszła do obrotu prawnego. Powyższe ma istotny wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kat. B. Skoro bowiem decyzja nakładająca obowiązek poddania się badaniom lekarskim nie została skarżącemu doręczona, to wynikający z niej obowiązek nie mógł podlegać egzekwowaniu. Przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. uzależnia bowiem nałożenie sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy od niewykonania obowiązku poddania się badaniom lekarskim i przedstawienia zaświadczenia lekarskiego. W konsekwencji należy przyjąć, że w stanie faktycznym danej sprawy postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy było bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi min. wówczas gdy brak jest przedmiotu sprawy, to znaczy gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zostały uchylone (pkt I sentencji wyroku). Z wyżej przedstawionych powodów Sąd uznał, że postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy jest w danej sprawie bezprzedmiotowe, dlatego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowaniem administracyjne (pkt II sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z kserokopii orzeczenia lekarskiego nr [...] r. z dnia [...] listopada 2021 r., albowiem ze względu na datę sporządzenia orzeczenia, która jest późniejsza od daty wydania zaskarżonej decyzji, nie mogło mieć ono wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W związku z przedłożeniem przez skarżącego w dniu 10 listopada 2021 r. w Starostwie Powiatowym w.w. orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. obowiązkiem organu będzie ustalenie, czy orzeczenie to odpowiada wymogom określonym w przepisach prawa, a w wypadku negatywnych ustaleń w tym zakresie - podjęcie odpowiednich czynności prawnych na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.