II SA/Go 659/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Go 713/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania W.S. pomocy w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa adwokatom. Wniosek w tej sprawie W.S. złożył w organie pomocy społecznej w dniu [...] czerwca 2007r. Po przejęciu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w związku z kasacyjną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] (uchylającą decyzję organu pomocy społecznej z dnia [...] lipca 2007r.), organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] odmówił W.S. przyznania w miesiącu czerwcu 2007r. pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa adwokatom. W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej wyjaśnił, że W.S. jest osobą zamieszkującą samotnie i nie osiąga żadnego dochodu. Organ podał także, iż W.S. od [...] września 2007r. utracił status osoby bezrobotnej. Wielokrotne doświadczenia i obserwacje pracowników socjalnych jak i pracowników Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzają, że W.S. nie przejawia jakiejkolwiek inicjatywy w kierunku zmiany swojej sytuacji życiowej, a przedstawiane regularnie przez pracownika socjalnego oferty pracy spotykają się z całkowitym brakiem zainteresowania, bądź niezadowolenia ze strony W.S.. Organ podkreślił także, iż z zaobserwowanej sytuacji życiowej W.S. można wysnuć wnioski, iż bez względu na to czy korzysta on ze świadczeń pomocy społecznej, czy też nie, żyje na poziomie określonego statusu społecznego, który nie odbiega od poziomu życia innych klientów pomocy społecznej, pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jak żywność, ubranie, mieszkanie, używki tj. papierosy, kawa, sprzęt komputerowy, telefon komórkowy, a ostatnio również płyty CD na które przegrywa dokumenty. Wobec powyższego w ocenie organu pomocy społecznej zachodzi pytanie, czy uzasadnione byłoby finansowanie zakupu znaczków na przesyłanie znacznej korespondencji. Organ stwierdził, że jest zmuszony odmówić przyznania pomocy na wnioskowane cele, albowiem pomoc finansowa z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa adwokatom, nie jest związana z zaspokojeniem najistotniejszych potrzeb bytowych, które należy zabezpieczyć w pierwszej kolejności tj. żywności, ubrania, obuwia, dachu nad głową, dostaw energii cieplnej, elektrycznej czy gazowej w rodzinach wielodzietnych czy u osób chorych i samotnych itp. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się W.S. i złożył od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy decyzją [...] lipca 2008r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, iż jako organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a, rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest przyznanie stronie pomocy w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa adwokatom reprezentującym stronę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. w czerwcu 2007r. Organ odwoławczy podał, iż art. 105 § 1 i 2 K.p.a stanowią, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Decyzja o umorzeniu postępowania stwierdza, że nie ma przesłanek do orzekania co do istoty sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawach w których odwołujący się miał być reprezentowany zapadły już wyroki. Nie znajduje więc uzasadnienia przyznawanie pomocy na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008r. stała się przedmiotem skargi W.Ś. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze W.S. domaga się uchylenia krzywdzących go decyzji organu l i II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2002r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, wziął pod uwagę z urzędu. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W myśl tego przepisu - organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej, tj. uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji, powoduje, że organ drugiej instancji nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze takiego sposobu zakończenia postępowania, a ograniczenie to związane jest wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed pierwszą instancją. W sytuacji gdy nie wystąpią przesłanki bezprzedmiotowości wspomnianego postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, a w przypadku gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a nie określa przesłanek umorzenia postępowania. Przesłanek tych należy poszukiwać w art. 105 K.p.a. l tak bezprzedmiotowość postępowania wystąpi, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 K.p.a może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, tzn. gdy zabrakło któregokolwiek z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Może to nastąpić np. w sytuacji, gdy przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, albo też gdy w toku prowadzonego postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z takimi sytuacjami. Postępowanie w sprawfe przyznania skarżącemu w miesiącu czerwcu 2007r. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przesłania pełnomocnictwa adwokatom, w związku z postępowaniami prowadzonymi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp., toczyło się na wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2007r. Skarżący żądał rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Nie wycofał wniosku o pomoc. Oznacza to, że prowadzone postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Jeżeli organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania odwoławczego uznał, że w sprawach w których skarżący miał być reprezentowany zapadły już wyroki Sądu, powinien rozpoznać sprawę merytorycznie lub też uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na marginesie Sąd zauważa, iż bezzasadności żądania strony nie należy mylić z bezprzedmiotowością postępowania. Umorzenie w niniejszej sprawie postępowania pierwszej instancji z powodu jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 K.p.a oraz narusza interes strony skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy powinien zastosować się do oceny prawnej przedstawionej w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.