II SA/Go 663/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A.P. – P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił A.P.-P. przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Go 667/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę A.P.-P. na wskazaną wyżej decyzję. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r., doprecyzowanym pismami z dnia [...] marca 2013r. oraz [...] marca 2013 r. A.P.-P. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego wskazując, że strona wystąpiła z żądaniem po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 16 kwietnia 2013r. strona podniosła, że nie zgadza się z treścią zapadłego postanowienia. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania wskazując, iż nie dochowała ustawowego terminu bez swojej winy, z powodu choroby. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. odmówił A.P.-P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. W ocenie organu okoliczność w postaci choroby, stanowiąca przeszkodę w dochowaniu terminu, nie miała charakteru przeszkody nie do przezwyciężenia. Strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Po złożeniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ podtrzymał swój pogląd, że choroba strony nie miała charakteru przeszkody nie do przezwyciężenia, a strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Równocześnie postanowieniem z tego samego dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Na powyższe ostateczne postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2013 r. A.P.-P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania opisała swoje losy w czasie II wojny światowej oraz obecne kłopoty zdrowotne. Zarzuciła organowi nie wzięcie pod uwagę jej stanu zdrowia oraz nieuwzględnienie przemawiających za tym dowodów. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił m.in., że wszystkie dowody mające stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., były znane organowi już wcześniej, w trakcie rozpatrywania sprawy co do istoty lub zostały złożone z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie sądowej rozpoznaniu podlegała skarga A.P.-P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, niemniej pozostaje ona w związku z postanowieniem tego organu z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania. Drugie z wymienionych postanowień było już przedmiotem kontroli sądowej (prawomocnym wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie II SA/Go 662/13 zostało ono uchylone). Przyczyną uchylenia było przede wszystkim naruszenie przez organ nakazu wyłączenia pracownika wynikającego z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Ta zaś kwestia w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż niniejsze postępowanie (wszczęte podaniem o przywrócenie terminu) ma charakter odrębny i incydentalny w stosunku do postępowania głównego wszczętego na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2010 r. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie w rozumieniu ukształtowanym przez doktrynę i judykaturę cytowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2013 r. Stąd też w niniejszym postępowaniu pracownik organu rozstrzygający o odmowie przywrócenia terminu nie podlegał wyłączeniu od rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast w kontrolowanym postępowaniu występują wady procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy i dostrzeżone przez sąd ponad zarzuty i wnioski skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Mianowicie przekroczenie terminu do wniesienia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. powoduje, że organ odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie organ w tym samym dniu odmówił wznowienia postępowania i rozstrzygnął negatywnie wniosek o przywrócenie terminu. Jest to postępowanie nieprawidłowe, bo w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, właściwy organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek. W przypadku bowiem, gdy organ przywróci termin – rozpoznaje sprawę merytorycznie i wydaje stosowne rozstrzygnięcie, natomiast gdy uzna, że nie ma przesłanek do przywrócenia terminu – wydaje postanowienie o odmowie przywrócenia terminu (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 231; por także wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 sierpnia 2008 r., II SA/Go 386/08). Przyjmuje się również, że innym wskazanym sposobem załatwienia tej kwestii, w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu, jest zawarcie takiego rozstrzygnięcia w jednym postanowieniu, z równoczesnym stwierdzeniem wniesienia środka prawnego z uchybieniem terminu (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2006 r., II OSK 50/05 (Lex nr 220815). Wynika to z tej przyczyny, że w sprawie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu a pochodnym postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, a przyjęte rozwiązanie o zapobiega kolizji rozstrzygnięć. W sprawie, na co zwrócono uwagę w wyroku z dnia 21 listopada 2013 r. dotyczącym odmowy wznowienia postępowania, podanie skarżącej nie zawierało wskazania, kiedy się dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania ani żadnych wskazówek w tym zakresie. Organ powinien był zatem wyjaśnić w trybie art. 64 § 2 k.p.a. tą wątpliwość a następnie zweryfikować ją w świetle całego materiału dowodowego, tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] lipca 2010 r., w którym skarżąca domagała się sprawdzenia oświadczenia świadka, na którym organ oparł swoje ustalenie. Organ, mimo rysujących się wątpliwości i zarzutów strony, nie wyjaśnił kwestii elementarnej, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie czy też nie. Specyfiką postępowania wznowieniowego jest to, że okoliczność bywa trudniejsza do ustalenia niż w innych przypadkach ze względu na przesłanki zachowania terminu określone w art. 148 § 1 k.p.a. Niemniej należy je jednak najpierw dokładnie ustalić i w razie sporu wszechstronnie uzasadnić, a dopiero potem rozstrzygać tego skutki. Pierwszym warunkiem dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem przekroczenie terminu (art. 58 § 1 k.p.a.). Ta zaś okoliczność jest sporna i nie została w sprawie wyjaśniona. Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. oraz 135 p.p.s.a. zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienia należało uchylić. Na podstawie art. 152 p.p.s.a – Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.