II SA/Go 666/07

Dnia 31 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na uchwałę Nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] roku w sprawie regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy K. p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. W. D. i A. D. wnieśli skargę na uchwałę Nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy K.. Skarga została poprzedzona wezwaniem Rady Gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego, które wpłynęło do organu w dniu [...] r. Skarżący podali w skardze, iż Rada Gminy nie odpowiedziała na wezwanie, podobnie stwierdził organ w odpowiedzi na skargę. Jednak skarżący wezwani do wykazania, iż w terminie 60 dni poprzedzających dzień wniesienia skargi skierowali do Rady Gminy K. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 53 § 2 p.p.s.a. podali, że w dniu [...] roku otrzymali z Urzędu Gminy K. odpowiedź na wezwanie, które nie zawierało pouczenia w kwestii zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego. Do pisma załączyli kserokopie udzielonej przez organ odpowiedzi na wezwanie. Skarżący podali, że o tym, iż następnym etapem postępowania jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, dowiedzieli się od postronnej osoby, po czym po upływie dwóch dni od dnia powzięcia wiadomości o tym fakcie, w dniu [...] r. złożyli skargę. W dniu [...] r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., za pośrednictwem Rady Gminy i Wójta Gminy K., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., odrzucił na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie z przepisem art. 52 § 4 p.p.s.a. w przypadku aktów innych niż decyzje, postanowienia oraz innego rodzaju akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie do treści art. 102 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) – dalej w skrócie u.s.g., w sprawach, o których mowa w rozdziale 10 ustawy (nadzór nad działalnością gminną) nie stosuje się przepisów art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. Ustawa o samorządzie gminnym przewiduje w art. 101 ust. 1, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. U.s.g. nie wyłącza zastosowania art. 53 § 2 p.p.s.a., w myśl którego skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. Z akt sprawy wynika, iż trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy K. zaczął biec dla skarżących od następnego dnia po doręczeniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego, tj. od 16 czerwca 2007 roku. Termin ten upłynął w dniu 16 lipca 2007 roku. Skarżący podali natomiast, iż wiadomość o terminie i trybie wniesienia skargi na uchwałę rady gminy powzięli w dniu 25 sierpnia 2007 roku, po czym 27 sierpnia wnieśli skargę. Oznacza to, iż skarga została wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do zaskarżenia uchwały rady gminy, biegnącego od dnia udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia uprawnienia lub interesu prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008 r. Sąd odrzucił jako spóźniony wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Konsekwencją tego jest konieczność odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Należy podkreślić, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 101 ust. 2 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem uprawnienie, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. (prawo do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy w razie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia) nie przysługuje wówczas, gdy w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, tj. rozpoznał sprawę pod względem merytorycznym i wydał wyrok uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie kończące postępowanie w niniejszej sprawie oznacza zaś, że Sąd nie mógł rozpoznać sprawy pod względem merytorycznym z przyczyn formalnych, a konkretnie z powodu wniesienia skargi po upływie przewidzianego prawem terminu. Powyższy pogląd, iż odrzucenie skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego nie stoi na przeszkodzie ponownemu zaskarżeniu tej uchwały przez tę samą osobę, o ile w późniejszym czasie strona skarżąca dopełni warunków formalnych, znajduje oparcie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1993 r., I SA 892/93, ONSA 1994 Nr 4, poz. 159. Wprawdzie wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., wydanym w sprawie II SA/Go 47/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę Gminy K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubuskiego [...], które dotyczyło zaskarżonej uchwały, jednak między sprawą przywołaną a sprawą niniejszą nie zachodzi tożsamość stron, przez co nie można uznać, że w sprawie zainicjowanej skargą Weroniki D. i A. D. sąd administracyjny już orzekał i skargę oddalił. W postanowieniu z dnia 26 czerwca 1992 r., III ARN 30/92, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że jeżeli w art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (obecnie ustawa o samorządzie gminnym) stwierdza się, iż przepisu ust. 1 tegoż artykułu "nie stosuje się" wówczas, gdy "w sprawie" orzekał już uprzednio sąd administracyjny i skargę oddalił, rozumieć to należy w ten sposób, iż sąd orzekł już merytorycznie w sprawie konkretnych interesów lub uprawnień naruszonych przez uchwałę organów samorządu terytorialnego, nie zaś "w sprawie tej uchwały". W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił, że: zasada państwa prawnego zakłada, iż sfera, w której obywatele mogą występować w obronie swych praw, w wypadku ich naruszenia przez organy władzy i administracji państwowej, na drogę postępowania przed niezawisłym sądem powinna ulegać stałemu rozszerzaniu. W razie wątpliwości na temat granic kognicji sądowej w sprawach dotyczących możliwych naruszeń opartych na przepisach prawa lub prawnych interesów obywateli muszą być rozstrzygane zgodnie z zasadą in dubio pro actione, a więc w razie wątpliwości przyjmować należy zawsze zasadę poszerzania, nie zaś zawężania granic kompetencji sądu. Teza ta została również przywołana w literaturze (A. Szewc, G. Jyż, Z. Pławecki, Samorząd Gminny. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). W konsekwencji uprawnienie do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., w takim zakresie przedmiotowym, jaki ma niniejsza sprawa, skarżącym nadal przysługuje, o ile skarżąc powtórnie uchwałę, dopełnią wszystkich warunków formalnych i wniosą skargę w terminie. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.