II SA/Go 666/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. D.C. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci: – wskazania wszystkich sygnatur akt spraw prowadzonych przez Sąd Rejonowy Wydział Karny oraz wyszczególnienie artykułów Kodeksu karnego odnośnie każdej ze spraw; – wskazania wszystkich sygnatur akt spraw prowadzonych przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny oraz wyszczególnienie artykułów kodeksu cywilnego odnośnie każdej ze spraw. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca został wezwany do wskazania w terminie 7 dni powodów dla których udzielenie informacji przetworzonej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem odmowy udostępnienia informacji publicznej, a także do sprecyzowania wnioskuprzez wskazanie za jaki okres ma być udzielona informacja. W zakreślonym terminie wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie [...] Prezes Sądu Rejonowego odmówił wnioskodawcy D.C. udostępnienia informacji publicznej w zakresie danych objętych wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż wniosek D.C. dotyczy informacji, które mają charakter informacji przetworzonej, a w takim wypadku wnioskodawca ma obowiązek wykazać, iż udostępnienie takich informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca domaga się bowiem udostępnienia sygnatur akt spraw wraz z przepisami mającymi w nich zastosowanie. Jednocześnie nie sprecyzował za jaki okres domaga się tych danych. Prezes podał, iż Sąd Rejonowy nie dysponuje tego rodzaju zestawieniem. Żądane dane nie są ujmowane w zestawieniach statystycznych sporządzanych przez sądy rejonowe. Stworzenie takiego zestawienia wymaga analizy materiałów źródłowych w postaci akt spraw i zapisów w repertoriach. Wobec tego, aby sporządzić zestawienie wskazane przez wnioskodawcę należy dokonać przeglądu akt spraw znajdujących się w archiwum sądowym. Ilość tych informacji jest bardzo duża. Zgromadzenie tych danych wymagałoby zaangażowania po stronie sądu pracowników w dłuższym czasie, co niewątpliwie miałoby wpływ na bieżące prawidłowe funkcjonowanie sądu. Wobec tego zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego informacje żądane przez D.C. mają charakter informacji przetworzonej. Z uwagi na to, iż wnioskodawca D.C. nie wykazał, aby uzyskanie żądanych przez niego informacji przetworzonych było szczególnie istotne dla interesu publicznego, wydano decyzję odmowną. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w terminie ustawowym D.C., który wskazał, iż żądane przez niego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. informacje nie są informacjami przetworzonymi, dlatego też wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] Prezes Sądu Okręgowego – powołując na art. 16 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 112 z 2001 r., poz. 1198 ze zm. – aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 – określanej dalej jako u.d.i.p.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1257, aktualny tekst jednolity Dz.U z 2018 r., poz. 2096.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes Sadu Okręgowego wskazał, iż w jego ocenie wniosek D.C. został prawidłowo zakwalifikowany jako wniosek o udzielenie informacji przetworzonej. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy o informacji przetworzonej można powiedzieć wówczas, gdy zakres wniosku jest szeroki i wymaga zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej. Z uwagi na to, iż wnioskodawca domagał się udzielenia informacji w postaci nie tylko wskazania sygnatur poszczególnych spraw cywilnych i karnych, ale także przyporządkowania tymże sygnaturom przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu karnego, które w danych sprawach znalazły zastosowanie, to oczywistym jest, iż dla uzyskania takich informacji konieczna byłaby nie tylko analiza urządzeń ewidencyjnych sądu, ale analiza poszczególnych akt każdej ze spraw, celem ustalenia, jakie przepisy miały w danej sprawie zastosowanie. Oznacza to również konieczność analizy wszystkich spraw, które zawisły przez Sądem Rejonowym, gdyż wnioskodawca nie zakreślił nawet czasookresu, którego jego wniosek dotyczy. Oczywistym jest również, co podkreślono w zaskarżonej decyzji, że tego typu zbiór informacji w Sądzie Rejonowym nie istnieje, a tym samym musiałby być dopiero sporządzony po uprzedniej analizie akt sądowych i przy znacznym zaangażowaniu pracowników sądu, którzy musieliby tych analiz dokonać oraz utrwalić ich wyniki w stosownych zbiorach. Stąd też niewątpliwie żądane informacje wbrew twierdzeniom wnioskodawcy należą do kategorii informacji przetworzonych.. Wobec powyższego odmowa udzielenia informacji w zakresie objętym wnioskiem skarżącego była decyzją zasadną i zgodną z obowiązującym prawem. Skargę na decyzję organu II instancji złożył D.C., który wniósł o jej uchylenie. Skarżący podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku wskazał, że chodzi mu jedynie o sprawy obecnie toczące się w Sądzie Rejonowym . Ponadto podkreślił, iż Sąd będący adresatem jego wniosku, korzysta z systemu komputerowego, w którym wnioskowane informacje są odnotowane, a ich uzyskanie nie wiązałoby się ze szczególnym utrudnieniem czy też nakładem pracy. W ocenie strony wyselekcjonowanie danych objętych wnioskiem również nie wiązałoby się z analizą akt, czy kserokopią dokumentów, ponieważ informacje te wynikają w sposób jasny i oczywisty z systemu informatycznego używanego przez Sąd Rejonowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności jest decyzja Prezesa Sądu Okręgowego utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego odmawiająca skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, której domagał się w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego – do którego został skierowany wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. - jako organ sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo ustroju sądów powszechnych – t.j. Dz.U. z 2019 , poz. 52), jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Analizując wspomniany powyżej wniosek skarżącego z punktu widzenia przedmiotowego należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę u.d.i.p., a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 2036-2037/02, M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28). Mając na uwadze powyższe uwagi, nie ulega wątpliwości, iż informacje o prowadzonych sprawach, których domaga się skarżący stanowi w świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) u.d.i.p. informację publiczną Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W myśl tego pierwszego przepisu odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organy obu instancji powołując się na powyższy przepis uznały, iż informacja publiczna, której skarżący domagał w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. jest informacją przetworzoną. Jednocześnie nie stwierdziły, że jej uzyskanie przez skarżącego jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie informacji przetworzonej nie zostało zdefiniowane w u.d.i.p. Stąd też należy się odwołać do rozumienia tego pojęcia wypracowanego w orzecznictwie. W uzasadnieniu wyroku NSA z 21 października 2016 r., I OSK 446/15, sumującego poglądy orzecznicze w tym zakresie, wskazano, iż informacja przetworzona to taka informacja która: - w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste; - jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów; - jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu; - może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego; - nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją – informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona; - której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie organy obu instancji uznały, że żądane przez skarżącego informację miały charakter informacji przetworzonej. Z analizy przepisów obowiązującego w 2018 r. zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz.MS z 2003 r., nr 5, poz. 22 ze zm. – zwanego dalej instrukcją biurową) wynika, iż sprawy prowadzone przed sądy rejonowe rejestrowane są w urządzeniach ewidencyjnych (repertoria i wykazy), jednakże ich treść zawiera szerokie spectrum informacji, stąd dla przygotowanie odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. wymagałoby w istocie wspomnianego wydobycia z tych urządzeń poszczególnych informacji cząstkowych (tj. sygnatury i kwalifikacji prawnej sprawy) i odpowiedniego ich przygotowania na potrzeby wnioskodawcy. Ponadto należy wskazać, iż o ile w sprawach prowadzonych w Wydziale Karnym w repertoriach K i W rejestruje się informacje dotyczące kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu (§ 360a ust. 1 pkt 6, § 423 ust. 1 pkt 4 instrukcji biurowej), o tyle w przypadku spraw prowadzonych w Wydziale Cywilnym w repertoriach C, Ns, Co, Nc odnotowuje się jedynie przedmiot sporu w sposób opisowy np. sprawa o zapłatę, odszkodowanie, podział majątku (§ 97a ust. 1 pkt 7, § 103a ust. 1 pkt 7, § 104 ust. 4 pkt 4, § 109 a ust. 1 pkt 4 instrukcji biurowej). Nie rejestruje się natomiast wprost kwalifikacji prawnej dochodzonego roszczenia. Jedynie na podstawie symbolizacji spraw wynikającej z załącznika nr 2 do instrukcji można byłoby przypisać taką kwalifikację, jednakże wymagałoby to w odniesieniu do każdej ze spraw odkodowywanie symbolu, a ponadto nie wszystkie symbole w swym opisie wskazują konkretny przepis oraz nie wszystkie sprawy podlegają symbolizacji, co rzeczywiście wymagałoby sięgnięcia po akta poszczególnych spraw. Nie można również tracić z pola widzenia jeszcze jednego faktu, istotnego z punktu widzenia uznania określonej informacji za przetworzoną, a mianowicie szerokiego zakresu wniosku skarżącego, wynikającego z ilości spraw prowadzonych w Sądzie Rejonowym. Skarżący – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - nie określił bowiem czasokresu z którego domaga się informacji, mimo stosownego wezwania w tym zakresie. Nawet jeśli skarżącemu chodziło o aktualnie prowadzone sprawy, to i tak skala udzielonej informacji byłaby olbrzymia jeśli się tylko zważy, iż w 2018 r. - jak wynika informacji statycznych powszechnie dostępnych na stronie internetowej Sądu Rejonowego – do Wydziału Cywilnego i Wydziału Karnego wpłynęło odpowiednio ponad 4200 i 4500, a spraw z poprzednio roku pozostało odpowiednio ponad 700 spraw i ponad 500 spraw. Oznacza to, iż udostępnienie żądanej przez skarżącego wiązałoby się ze znacznym zaangażowaniem osobowym i dużą czasochłonnością, nawet jeśli możliwe byłoby wykorzystanie oprogramowania komputerowego, co odbyłoby się kosztem realizacji zasadniczego celu do jakiego został powołany Sąd Rejonowy, a mianowicie sprawowanie wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym zasadne było wezwanie skarżącego przez organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. do wskazania powodów, dla których udzielenie mu informacji przetworzonej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udostępniania informacji publicznej. Za okoliczność szczególnie istotną dla interesu publicznego należy uznać taką, jak podkreśla się w judykaturze, która - ze względu na rodzaj, czas, miejsce, sposób okoliczności rozstrzygania i późniejszej realizacji - w istotnym zakresie wpływa lub może wpływać na wykonywanie przez podmioty władzy publicznej ich uprawnień i obowiązków. Ponadto badając istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego, uwzględnić należy intencje wnioskodawcy i wskazany przez niego cel oraz istotę i charakter żądanej informacji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r., II SA/Wa 927/10, LEX nr 755489). Istotne jest bowiem to, czy udostępniana określona informacja jest przetworzona, ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców oraz czy jej udostępnienie może mieć realne znaczenie dla poprawy funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, może wpływać na jego poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10, LEX nr 951999; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r., II SA Wa 927/10, LEX nr 755489). W rozpatrywanej sprawie skarżący w ogóle nie odpowiedział na wezwanie organu, nie wyjaśnił też w odwołaniu ani skardze czemu miałyby służyć żądane informacje, powołując się jedynie, iż mają one charakter prosty. Również mając na względzie przesłanki natury obiektywnej oraz charakter żądanej informacji publicznej nie sposób uznać, aby jej uzyskanie przez skarżącego, a następnie wykorzystanie mogło wpłynąć na poprawę i usprawnienie działania wymiaru sprawiedliwości. Stąd skarżący nie spełnił wymogu udostępnienia informacji przetworzonej określanej w art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p., a w konsekwencji zasadnie organy wydały decyzje odmowne. Wobec tego Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – oddalił skargę.