II SA/Go 68/10

Dnia 29 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. Wójt Gminy, powołując się na przepis art. 29 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także art. 105 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), umorzył postępowanie z wniosku P.K. o wymeldowanie W.K. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy wskazał, iż w posiadaniu tego organu znajdują się dowody w postaci wypisu z ksiąg wieczystych KW [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2008r. (sygn. akt I Ns 77/08), z których wynika, że właścicielką położonego w [...] lokalu jest W.K.. Uwzględniając powyższe, organ I instancji uznał, że P.K. nie jest stroną w sprawie, bowiem nie jest uprawniony do żądania wskazanego we wniosku. Wójt Gminy podniósł dalej, iż zgodnie z dyspozycją art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawę takiego interesu może stanowić tylko przepis prawa materialnego przyznający konkretne, indywidualne uprawnienie. Powyższe stwarza dla danego podmiotu legitymację procesową strony. W ocenie organu I instancji, w świetle art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, źródła takiego interesu - w odniesieniu do złożonego przez P.K. wniosku - nie stanowi art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu przysługuje wyłącznie właścicielowi przedmiotowego lokalu oraz podmiotowi dysponującemu tytułem prawnym do lokalu. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawca nie jest właścicielem lokalu i nie przysługuje mu inny tytuł prawny do lokalu, Wójt Gminy odmówił wnioskodawcy przymiotu strony w postępowaniu o wymeldowanie W.K.. Pismem z dnia [...] maja 2009r. P.K. wniósł do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazując na konieczność wymeldowania W.K. podniósł, iż osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie 6 lat temu i że od tego czasu mieszka wraz z matką w lokalu mieszczącym się w [...]. Ponadto P.K. wskazał, że mieszkanie w [...] zostało zakupione za środki pochodzące z nabytego przez odwołującego się spadku. Podniósł także, iż nie wnioskował o zameldowanie byłej żony w tymże lokalu. W dalszej treści odwołania P.K. podkreślił, że jest właścicielem spornego lokalu. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009r., działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji Wojewoda przywołał brzmienie przytoczonego powyżej przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, podnosząc jednocześnie, że orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdza, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć w ten sposób, że "czynność (...) musi dotyczyć indywidualnego i wynikającego z konkretnego przepisu prawa interesu. O interesie prawnym mówić można, gdy strona na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać korzyści". Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż na podstawie dokonanego przez Sąd Rejonowy w roku 2008 podziału majątku małżonków K., sporny lokal został przyznany W.K.. P.K. został zawiadomiony przez Wydział Ksiąg Wieczystych o podziale majątku, zaś jego skarga na postanowienie sądu w tej sprawie została oddalona. Mając na względzie, iż zgodnie z art. 15 pkt 2 oraz art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prawo do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie przysługuje wyłącznie właścicielowi lokalu, zważywszy na okoliczność, że skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do spornego lokalu, Wojewoda uznał, iż nie może być on stroną w postępowaniu o wymeldowanie byłej żony. P.K. pismem z dnia [...] sierpnia 2009r. wniósł na wskazaną powyżej decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., powielając w niej argumenty przedstawione uprzednio w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2009r. Skarżący wielokrotnie podkreślił w skardze, iż to on, a nie W.K. jest właścicielem lokalu położonego w [...]. Ponadto poinformował, iż złożył skargę na postanowienie Sądu Rejonowego o podziale majątku małżeńskiego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm administracyjnego prawa materialnego, obowiązującymi w dacie wydania aktu administracyjnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2009 roku nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2009 roku utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2009 roku., którą umorzono postępowanie z wniosku P.K. o wymeldowanie W.K. z pobytu stałego w lokalu w [...]. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie braku przymiotu strony wnioskodawcy, ujawnione w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ wskazał, iż postępowanie o wymeldowanie dotyczy interesu prawnego właściciela lokalu, natomiast składający wniosek nie może powołać się na przepis prawa materialnego przyznający jemu prawo do tego lokalu. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., nr 87, poz. 960, ze zm.) - zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności. Jego zakres obejmuje między innymi wymeldowanie z miejsca pobytu stałego i czasowego /art. 4 pkt 2 cytowanej ustawy/. Obowiązek ów obciąża osobę opuszczającą miejsce dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące. Powstaje on z chwilą opuszczenia tego miejsca i sprowadza się do zgłoszenia tego faktu w organie prowadzącym ewidencję ludności, najpóźniej w dniu opuszczenia i wskazania nowego miejsca pobytu. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powołanej regulacji prawnej wynika, iż decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku meldunkowego w postaci wymeldowania wydaje organ gminy m. in. na wniosek strony. Sąd podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że wnioskodawca w sprawie o wymeldowanie winien dowieść swojej legitymacji procesowej, a zatem posiadania tytułu do lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie. Przychylić się również należy do stanowiska, że brak legitymacji procesowej uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego, które może być wszczęte tylko na wniosek strony. Stroną postępowania administracyjnego - zgodnie z normą art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści - stanowiąc podstawę interesu prawnego - stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Inaczej mówiąc, pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998r., sygn. akt II SA 1390/98; wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 października 1998r., sygn. akt II SA 1104/98; wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00; wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984r., sygn. akt I SA 1748/83; wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002r, sygn. akt IV SA 1132/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r. Sygn. akt IV SA/Wa 907/07). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga przeto ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki - jak już wyżej przedstawiono - powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Zdaniem Sądu podkreślenia wymaga, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo podniosły, iż interes prawny lub obowiązek, o których mowa w art. 28 kpa muszą wynikać z konkretnej normy prawa materialnego. Prawem materialnym w tym postępowaniu jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a konkretną normą, z której wynika interes lub obowiązek (a tym samym uprawnienie do bycia stroną postępowania) jest art. 29 ust. 2 w związku z 29 ust. 1 tej ustawy: "Art. 29. 2. Osoby wymienione w ust. 1 są obowiązane do zawiadamiania właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w ich lokalach (pomieszczeniach) oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu (pomieszczenia), jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Zawiadomienie powinno być dokonane niezwłocznie po upływie terminu określonego do wykonania obowiązku meldunkowego." "Art. 29. 1. Właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia." W rozpoznawanej sprawie tytuł prawny do przedmiotowego lokalu przysługuje W.K. z mocy orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2008 roku w spr. I Ns 77/08 i korzystającego z przymiotu prawomocności. W powołanym orzeczeniu Sąd Rejonowy przyznał na rzecz P.K. należną spłatę. Przekonanie skarżącego o przysługującym jemu prawie własności spornej nieruchomości okazało się całkowicie gołosłowne, zatem w żadnej mierze nie może stanowić podstawy do skutecznego żądania czynności organu meldunkowego. Prawo własności W.S. do rzeczonej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jej dotyczącej. Z tytułem własności nieruchomości związane są wszelkie prawa z nim związane i ograniczające uprawnienia innych osób, którym taki tytuł nie przysługuje (art. 140 k.c.). Sąd orzekający uznaje za słuszne stanowisko organów obu instancji, że w opisanym stanie prawnym nieruchomości, P.K. nie dysponuje wynikającym z przepisów prawa tytułem do lokalu będącego przedmiotem postępowania. Niezależnie od tego stwierdzić wypada, że gdyby skarżącemu przysługiwało ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości bądź prawo najmu albo użyczenia wtedy uprawnienie do zajmowania lokalu nie wynikałoby wprost, bezpośrednio, z normy prawa materialnego, ale powstało dopiero za pośrednictwem drugiego podmiotu jakim jest właściciel nieruchomości. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, którego sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie brak zatem bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania, Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 maja 2006 roku w spr. II SA/Łd 1268/03, wraz z podanym tam orzecznictwem). Sąd orzekający podziela stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, że zgodnie z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W takim też znaczeniu należy rozumieć pojęcie strony, które jest przyjęte w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności. Organ gminy może zatem wszcząć postępowanie i prowadzić postępowanie w sprawie wymeldowania osoby, na wniosek strony, a zatem podmiotu, który wykaże w sprawie swój interes prawny. Interes prawny to interes wypływający z przepisów prawa, który daje jednostce możliwość uzyskania uprawnienia w danym rodzaju spraw administracyjnych. W sprawie wymeldowania interes prawny przysługuje osobom mającym tytuł prawny do lokalu (właściciel lokalu, najemca lokalu). W razie gdy organ stwierdzi brak interesu prawnego składającego wniosek o wymeldowanie osoby, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania, chyba, że podjął postępowanie z urzędu. (wyrok z dnia 6 września 2002 roku, w spr. II SA/Wr 170/02 – opubl. Serwis Prawniczy LexisNexis- LexPolonica). Mając na względzie powyższe rozważania - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro skarga pozbawiona jest podstaw prawnych, zaś organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.