II SA/Go 680/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 2 czerwca 2014 r. nr 298/6/XXXVII/14 w sprawie przejęcia pojazdu na własność Gminy z mocy ustawy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Wojewoda działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (Dz.U z 2013 r poz. 594 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na uchwałę Nr 298/6/XXXVII/14 Rady Miejskiej z dnia 2 czerwca 2014 r w sprawie przejęcia pojazdu na własność Gminy z mocy ustawy zarzucając naruszenie art. 50a ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r Prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2012 r poz. 1137) i wniósł o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi Wojewoda podał, iż w § 1 pkt 1 i 2 uchwały Rada Miejska stwierdziła przejęcie na własność Gminy z mocy ustawy samochodu osobowego marki [...] Nr nadwozia [...], nr rejestracyjny [...] oraz samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...] nr rejestracyjny [...], co do których nie została ustalona osoba uprawniona do odbioru. Zgodnie z art. 50 a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawniona osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. W ocenie Wojewody w trybie art. 50a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd przechodzi na własność gminy z mocy ustawy i rada gminy nie jest uprawniona do podejmowania uchwały stwierdzającej ten fakt. Skarżący zwrócił uwagę, iż Rada jako podstawę prawną dla uchwalenia przedmiotowego aktu prawnego podała art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 50a ust. 2 i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, które to nie mogą stanowić delegacji dla rady w tym przedmiocie. Wojewoda zauważył, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej a zatem również organy uchwałodawcze gminy działają na podstawie i w granicach prawa. Wydanie przez Radę Gminy uchwały niemającej umocowania (upoważnienia) w powszechnie obowiązujących przepisach prawa jest istotnym naruszeniem prawa i należy stwierdzić jej nieważność. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem Burmistrza z przepisu art. 50a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że przejście pojazdu na własność gminy następuje z mocy ustawy po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia w przypadku, gdy pojazd nie został odebrany i nie została ustalona osoba uprawniona do jego odbioru. Powyższe oznacza to, że pojazd taki od daty usunięcia jest zabezpieczony w miejscu, gdzie można go odebrać (w przedmiotowej sprawie był to parking Komendy Powiatowej Policji) do czasu podjęcia przez radę spornej uchwały. W ocenie Burmistrza uchwała była elementem koniecznym dla wydania wymienionych pojazdów i dokumentem koniecznym dla ich wyrejestrowania i złomowania, bowiem art. 79 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymaga, aby wniosek o wyrejestrowanie złożył właściciel pojazdu. Podobnie stanowią przepisy art. 19 i 20 tej ustawy. Powyższe wskazuje, iż każdorazowo w przypadku dokonywania czynności w stosunku do pojazdu przejętego na własność z mocy ustawy podmiot dokonujący tych czynności – w tym przypadku Gmina – musi się wylegitymować dokumentem potwierdzającym przysługujące jej prawo własności. Burmistrz stwierdził, iż przedmiotowa uchwała stanowi jedynie potwierdzenie przejęcia na własność, a nie jest aktem fakto- czy prawotwórczym – na jej podstawie nie ulega zmianie data przejścia na własność ani zmiana podmiotu przejmującego. W ocenie organu nawet jeżeli przyjąć, iż uchwała została podjęta z naruszeniem prawa to było ono nieistotne, a tylko takie stanowią podstawę dla stwierdzenie ich nieważności. Jednocześnie organ w przyznał, że przedmiotowe samochody zostały zezłomowane przy wykorzystaniu dokumentu potwierdzającego ich własność jako własność Gminy w postaci zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była uchwała Rady Miejskiej 298/6/XXXVII/14 z dnia 2 czerwca 2014 r. w sprawie przejęcia pojazdu na własność Gminy z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. jest ona aktem podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Skarga na w/w akt złożona została przez Wojewodę w trybie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013r. poz. 594) zgodnie, z którym po upływie terminu 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia jeżeli organ nadzoru nie skorzysta z uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia nie może tego uczynić we własnym zakresie, może jednak skorzystać z uprawnienia zaskarżenia uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego. Zatem uznać należało, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki umożliwiające Sądowi merytoryczne rozpoznanie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Sąd, w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu, uznał skargę Wojewody za uzasadnioną. Zdaniem Sądu, Rada Miejska podejmując zaskarżoną uchwałę dopuściła się istotnych naruszeń prawa, uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), która była podstawą prawną podjętej uchwały (art. 50 a ust. 2 i 4) przewidują sytuację, w której dochodzi do przejścia z mocy ustawy na rzecz gminy własności pojazdów porzuconych. W tej sytuacji mamy do czynienia z usunięciem pojazdu z drogi w związku z pozostawieniem go bez tablic rejestracyjnych lub w stanie wskazującym na nieużywanie (art. 50 a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). Pojazd nie jest zatem odbierany właścicielowi, ale usuwany w związku z okolicznościami świadczącymi o jego porzuceniu, wyzbyciu się władztwa nad rzeczą. Następnie, na skutek nieodebrania takiego pojazdu przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się, że został porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (art. 50 a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). Zatem zarówno przesłanki usunięcia takiego pojazdu z drogi, jak i fakt nieodebrania go w określonym terminie przez właściciela świadczą w tej sytuacji o tym, że mamy w istocie do czynienia z porzuceniem pojazdu przez właściciela z zamiarem wyzbycia się własności. Co więcej, do przejścia własności z mocy ustawy na rzecz gminy nie dochodzi, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej (art. 50 a ust. 3 prawa o ruchu drogowym). Właściciel może zatem domniemanie porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się własności wzruszyć. W analizowanym art. 50 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym w istocie nie mamy do czynienia (tak jak w przypadku art. 130 a) z władczym odjęciem prawa własności (przepadkiem rzeczy). Przepis art. 50 a zawiera bowiem przesłanki przejścia własności pojazdu na rzecz gminy, które świadczą o uzewnętrznieniu porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się. Powyższe okoliczności nawiązują do instytucji porzucenia rzeczy, o której mowa w art. 180 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Porzucenie rzeczy ruchomej wymaga wyzbycia się jej posiadania przez właściciela w sposób umożliwiający zawładnięcie daną rzeczą przez każdego. Wymagany jest zamiar wyzbycia się własności, co nie jest jednoznaczne z pozostawieniem pojazdu bez tablic lub nieużywanie go przez dłuższy czas. Za spełnienie tej przesłanki Prawo o ruchu drogowym uznaje nieodebranie pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, chyba że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej (art. 50 a ust. 2 i 3), jak również nieustalenie w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu osoby uprawnionej do jego odbioru (ust. 4). Jeżeli bowiem właściciel pojazdu, pomimo wiedzy, gdzie pojazd się znajduje, nie odbiera go przez okres 6 miesięcy, a następnie uprzedzony o możliwości utraty prawa własności zgadza się na to lub nie zajmuje stanowiska można zasadnie uznać, że pojazd ten porzucił z zamiarem wyzbycia się własności. Pojazd w takim wypadku staje się pojazdem niczyim. W myśl art. 181 Kodeksu cywilnego własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne, zwane zawłaszczeniem. W omawianym przypadku podstawą nabycia własności takiego pojazdu nie jest ten przepis, lecz art. 50 a ust. 2 in fine, który stanowi, że pojazd taki przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (zob. R. A. Stefański, Komentarz do art. 50 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, System Informacji Prawnej Lex oraz uzasadnienie uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, LEX nr 621105). Co do zasady przejście pojazdu na własność gminy w trybie art. 50 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest zatem możliwe, z tym jednak zastrzeżeniem, że do orzekania o przejęciu pojazdu na własność gminy nie jest uprawniona Rada Gminy, pomimo, że takie orzeczenie ma jedynie deklaratoryjny charakter i nie jest równoznaczne z orzeczeniem przepadku rzeczy (pojazdu) tak jak w przypadku art. 130 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, ponieważ nie stanowiło o władczym odjęciu własności pojazdu, lecz stwierdzałoby przejście pojazdu na własność gminy z mocy prawa wobec porzucenia pojazdu z uzewnętrznionym zamiarem wyzbycia się jego własności. W takiej sytuacji, wobec braku ustawowej regulacji szczególnej, w celu rozstrzygnięcia, czy w konkretnym przypadku zostały spełnione przesłanki omawianego przejścia pojazdu na własność gminy z mocy prawa (w trybie art. 50 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym), należy odwołać się do zasad ogólnych dotyczących nabycia rzeczy porzuconej. W szczególności uprawnione jest zatem powództwo o ustalenie na drodze cywilnej. W ramach tego postępowania w pierwszej kolejności przedmiotem badania jest kwestia przejścia własności na rzecz gminy w trybie art. 50 a Prawa o ruchu drogowym. Stwierdzić należało zatem, iż Rada Miejska nie miała w ogóle uprawnienia do orzekania w przedmiocie przejścia usuniętych samochodów na własność gminy wobec braku delegacji ustawowej w tym zakresie. Powoływanie się przez Radę na zasady organizacyjne dla podjęcia uchwały deklaratoryjnej nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym systemie prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o treść art. 147 § 1 p.p.s.a.