II SA/Go 694/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Go 694/09 w sprawie ze skargi W.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Go 694/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę W.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 1 grudnia 2009 r. W dniu [...] stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik strony skarżącej – J.N. zwróciła się do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 29 października 2009 r., wskazując jednocześnie, iż uchybienie terminu nastąpiło w związku z tym, iż z uwagi na ciężki wypadek syna, przebywała u niego, za granicą. Z uwagi na tę trudną sytuację nie złożyła do Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia jego ogłoszenia. Wskazała, iż do kraju wróciła [...] stycznia 2010 r., zaś o wydanym wyroku dowiedziała się w dniu 12 stycznia 2010 r. Wniosła o przywrócenie terminu wskazując, iż jego uchybienie nie wynika z jej winy, lecz z przyczyn losowych. Na wezwanie Sądu z dnia 19 stycznia 2010 r., wnioskodawczyni uzupełniła w dniu 27 stycznia 2010 r. brak formalny wniosku, poprzez dokonanie czynności co do której uchybiła terminowi jej dokonania tj. złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz przesłała dokument sporządzony w języku niemieckim i oświadczenia: M.N. (syna) oraz R.M.. Z treści przekazanych oświadczeń wynika, iż J.N. przebywała za granicą na prośbę syna, pomagając mu w codziennych sprawach, w związku z jego rehabilitacją (oświadczenie M.N.) oraz, że pobyt u syna w Niemczech trwał w okresie od [...] października 2009r. do dnia [...] stycznia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, Sygn. akt II SA/Go 694/09 przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa ). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przedmiotem wniosku złożonego przez J.N. jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zgodnie bowiem z art. 141 § 2 ppsa w sprawach, w których skargę oddalono, co miało miejsce w niniejszej sprawie, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia sentencji wyroku. Oznacza to, iż termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął stronom postępowania z dniem 5 listopada 2009 r. Przyjmując deklarowaną przez J.N. datę powrotu do kraju, tj. dzień [...] stycznia 2010 r. i powzięcia wiadomości o treści wyroku z dnia 29 października 2009 r., tj. dzień 12 stycznia 2010r., stwierdzić należy, iż wniosek o przywrócenie terminu, złożony w dniu 13 stycznia 2010 r., został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż kryterium braku winy, o jakiej mowa w art. 87 § 2 ppsa, stanowiące przesłankę do uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Sygn. akt II SA/Go 694/09 Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Powyższe uwagi dotyczą zarówno strony działającej w postępowaniu samodzielnie, jak i sytuacji, gdy stronę reprezentuje pełnomocnik. Wskazać bowiem należy, iż pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien on zatem zadbać o terminowe i rzetelne dokonanie czynności procesowych. Wynika to z faktu, iż wszelkie czynności dokonane przez pełnomocnika strony w granicach udzielonego umocowania pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Oznacza to, że wszelkie czynności pełnomocnika, jak i wszelkie jego zaniechania, mające miejsce w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla mocodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt FZ 7/04 niepubl., z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. FZ 110/04 i FZ 133/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt l SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, póz. 148). Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez J.N., działającą w imieniu skarżącego W.N. oraz z analizy przedstawionych przez nią dokumentów, syn wnioskodawczyni uległ ciężkiemu wypadkowi w dniu [...] maja 2009 r., był hospitalizowany, przeszedł operację, a następnie rehabilitację. Natomiast J.N. - jak twierdzi - wyjechała do syna w dniu [...] października 2009 r. (data wskazana w przedstawionym wraz z wnioskiem oświadczeniu R.M.). Jednocześnie należy podkreślić fakt, iż w dniu 28 września 2009 r. J.N. osobiście odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 29 października 2009 r. godz. 10.20. W treści tego zawiadomienia została ona także pouczona, stosownie do treści art. 70 § 1 ppsa, iż strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby. Pouczono ją również o ewentualnych skutkach zaniedbania tego obowiązku. Ponadto została pouczona, iż niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy oraz, że sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności. Ponadto pouczoną ją, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku i, że złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. Fakt pouczenia oraz zawiadomienia o terminie rozprawy potwierdza kopia doręczonego wnioskodawczyni zawiadomienia o rozprawie ( k -144 ) oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej w/w zawiadomienie ( k -150 ), znajdujące się w aktach sądowych sprawy. Zatem J.N., działająca w postępowaniu jako pełnomocnik skarżącego W.N., jeszcze przed wyjazdem za granicę, miała wiedzę 0 dacie rozprawy wyznaczonej w sprawie, a także została pouczona zarówno o obowiązku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania oraz skutkach zaniechania tego obowiązku, jak również o zasadach sporządzania uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia i o ciążącym w związku z tym na stronie ( pełnomocniku ) zainteresowanej jego uzyskaniem, obowiązku terminowego złożenia wniosku. W ocenie Sądu wyjazd J.N. nie uniemożliwiał jej w stopniu nie dającym się pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, zarówno dochowania obowiązku poinformowania Sądu o zmianie miejsca pobytu, jak i w późniejszym czasie powzięcia informacji o podjętym w dniu 29 października 2009 r. przez Sąd rozstrzygnięciu i złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wyjazd za granicę nie wyłączył możliwości uzyskania, choćby drogą telefoniczną informacji na temat zapadłego orzeczenia. Ponadto, wskazać należy, iż wyjazd J.N. nie wiązał się bezpośrednio ze zdarzeniem losowym jakim niewątpliwie był wypadek jej syna, lecz nastąpił po prawie pięciu miesiącach od tego zdarzenia i służyć miał pomocy choremu w jego codziennych sprawach, co nie może Sygn. akt II SA/Go 694/09 zostać uznane za wykluczające możliwość dokonywania przez nią także innych czynności, w tym służących ochronie interesów skarżącego, którego reprezentacji się podjęła. W orzecznictwie podkreśla się, iż dopuszczenie się przez stronę ( lub jej pełnomocnika) choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu ( por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). W tym zakresie nie można uznać, iż pełnomocnik strony skarżącej istotnie nie zawinił w zakresie uchybienia terminu. Jak już zostało to podkreślone, o braku jego winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdyby nie mógł on usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku, tymczasem, mógł on bez większego wysiłku, korzystając z ogólnie dostępnych środków komunikacji, dokonać przedmiotowej czynności procesowej z zachowaniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 ppsa. Mając więc powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.